Ρομπότ σε ρόλο ξεναγού, μεταφραστή ή ακόμη και κεντρικού παρουσιαστή τηλεοπτικού καναλιού. Συστήματα που αναπτύσσονται με Τεχνητή Νοημοσύνη γίνονται πολύτιμοι σύμμαχοι σε τομείς όπως η υγεία και η προηγμένη ιατρική έρευνα, αλλά ήδη καταργούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε εργοστάσια, βιομηχανίες και τομείς εξυπηρέτησης πελατών.
Παράλληλα, εξελίσσεται με γρήγορο ρυθμό η ανάπτυξη ρομπότ που θα αναλαμβάνουν να φέρουν εις πέρας τις καθημερινές δουλειές του σπιτιού, κάνοντας ακόμη και τον «Άνθρωπο των Δύο Αιώνων», μία ταινία επιστημονικής φαντασίας -τουλάχιστον για τα δεδομένα του 1999- όπου το οικιακό ρομπότ Άντριου (aka Ρόμπιν Γουίλιαμς) έδινε τον προσωπικό του αγώνα για χειραφέτηση, μία όχι και τόσο… απίθανη μελλοντική εξέλιξη.
Ακόμη και στην καθημερινότητα: σε σχολικές αίθουσες, πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, αλλά και… λεωφορεία, το ChatGPT ή το Gemini, έχουν καταφέρει να «τρυπώσουν» στις ζωές ολοένα και περισσότερων ανθρώπων. Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει σημαντικά εργαλεία, όπως εφαρμογές που βοηθούν στο διάβασμα, στη συγγραφή ή στην κατανόηση δύσκολων εννοιών. Επίσης, τα «σκονάκια» και τα λυσάρια των μαθητών, οι πτυχιακές εργασίες των φοιτητών, ακόμη και οι ψυχολόγοι, τείνουν να αντικατασταθούν από το εν λόγω εργαλείο.
Αναρωτιώμαστε λοιπόν:
Μήπως οι μαθητές βασίζονται υπερβολικά σε αυτές τις τεχνολογίες; Μήπως μειώνεται η κριτική σκέψη όταν οι απαντήσεις δίνονται έτοιμες; Η ισορροπία ανάμεσα στη χρήση και την εξάρτηση είναι σημαντική.
Σε αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, χιλιάδες νέοι στην Ελλάδα -παιδιά που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν «μέσα» στην τεχνολογία- καλούνται να λάβουν μία καθ’ όλα αναστρέψιμη, αλλά σημαντική απόφαση για τη μετέπειτα ενήλικη ζωή τους: να επιλέξουν τη σχολή που θα τους οδηγήσει στο επάγγελμα που -πιθανώς- θα γίνει βασικό κομμάτι της καθημερινότητάς τους.
Πέραν των αντικειμενικών επιδόσεων στις επερχόμενες εξετάσεις, αλλά και των προσωπικών προτιμήσεων, οι υποψήφιοι προσπαθούν να σταθμίσουν και έναν ακόμη -κατά γενική ομολογία- αστάθμητο παράγοντα: την εξέλιξη της τεχνολογίας και ειδικότερα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Πόσο εύκολο είναι να διαλέξει κανείς το επάγγελμα που θα ακολουθήσει στην εποχή της «έκρηξης» της Τεχνητής Νοημοσύνης;
Επαγγέλματα σε… απειλή
Σε μία προσπάθεια αποτύπωσης των εξελίξεων, συνδυάζοντας τις προβλέψεις χιλιάδων εργοδοτών σε παγκόσμιο επίπεδο με τα στατιστικά δεδομένα απασχόλησης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), η «Έκθεση για το Μέλλον της Εργασίας 2025» (Future of Jobs Report 2025) του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) καταγράφει τα επαγγέλματα που απειλούνται περισσότερο από την αυτοματοποίηση και τα ψηφιακά συστήματα:
- Γραμματειακές και διοικητικές θέσεις: Αυτοματοποιούνται μέσω ψηφιακών βοηθών, αυτοματοποίησης ροών εργασίας και συστημάτων συνομιλίας (chatbots).
- Ταμίες και υπάλληλοι συναλλαγών (σούπερ μάρκετ, γκισέ, εισιτήρια): Αντικαθίστανται από αυτόματους ταμειακούς σταθμούς, ηλεκτρονικές πληρωμές και συστήματα self-service.
- Τηλεφωνητές και telemarketers: Αντικαθίστανται μέσω τηλεφωνικών ψηφιακών βοηθών και αυτοματοποιημένων κέντρων κλήσεων (call centers).
- Λογιστές και βοηθοί λογιστηρίου: Αυτοματοποιούνται από συστήματα λογιστικής (ERP) και εργαλεία λογιστικής βασισμένα σε ΤΝ.
- Υπάλληλοι καταχώρισης δεδομένων: Επαναλαμβανόμενες εργασίες καταγραφής εκτελούνται πλέον από λογισμικό.
- Εργαζόμενοι στον κλάδο των εκτυπώσεων: Επηρεάζονται από την πλήρη ψηφιακή μετάβαση και από συστήματα διάταξης σελίδων με ΤΝ.
- Υπάλληλοι βιβλιοθηκών και αρχειοθέτησης: Ηλεκτρονικά αρχεία, αναγνώριση χαρακτήρων (OCR) και ΤΝ μειώνουν την ανάγκη για χειροκίνητη διαχείριση εγγράφων.
Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζει τις επιλογές των μαθητών
Στη σύγχρονη εποχή, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον κάτι μακρινό ή φουτουριστικό. Είναι ήδη μέρος της καθημερινότητάς μας και επηρεάζει – συχνά χωρίς να το καταλαβαίνουμε – τις αποφάσεις που παίρνουμε. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα είναι: πώς επηρεάζει η τεχνητή νοημοσύνη τα κριτήρια επιλογής των μαθητών;
Οι τάσεις συρρίκνωσης στην Ελλάδα
Στην περίπτωση της Ελλάδας, σύμφωνα με το Skills Forecast του Cedefop, η συρρίκνωση της απασχόλησης την περίοδο έως το 2035 εντοπίζεται σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες, με τη μεγαλύτερη πτώση να εντοπίζεται σε ειδικότητες χαμηλής ή μεσαίας εξειδίκευσης και αφορά ρόλους με επαναληπτικά καθήκοντα.
Συγκεκριμένα, μείωση της απασχόλησης καταγράφεται στα γεωργικά επαγγέλματα, εξέλιξη που αποδίδεται στη διαρθρωτική συρρίκνωση του πρωτογενούς τομέα και στη γήρανση του εργατικού δυναμικού, με την ετήσια πτώση της απασχόλησης να υπολογίζεται μεταξύ -3,6% και -4,2%,
Παράλληλα, τεχνικά και βιομηχανικά χειρωνακτικά επαγγέλματα, όπως οι οικοδόμοι και συναφείς ειδικότητες, καθώς και τεχνίτες μετάλλου και μηχανημάτων, αναμένεται να περιοριστούν, κυρίως λόγω της αυξανόμενης αυτοματοποίησης στη μεταποίηση και την παραγωγή.
Συρρίκνωση προβλέπεται επίσης για ορισμένες ενδιάμεσες ειδικότητες που υποστηρίζουν την παραγωγική διαδικασία, καθώς οι τεχνολογικές αλλαγές μειώνουν την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης σε συγκεκριμένες λειτουργίες.
Τέλος, διοικητικά και γραμματειακά επαγγέλματα εμφανίζουν πτωτική τάση, με εξαίρεση ορισμένες θέσεις γενικής διοικητικής υποστήριξης και εξυπηρέτησης πελατών, εξέλιξη που συνδέεται με την ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση διοικητικών διαδικασιών.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε «καλή» ούτε «κακή» — είναι ένα εργαλείο. Το πώς θα επηρεάσει τις επιλογές των μαθητών εξαρτάται από το πώς τη χρησιμοποιούν. Για τους μαθητές του σήμερα, το σημαντικό δεν είναι απλώς να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να τη χρησιμοποιούν κριτικά και συνειδητά. Άλλωστε, οι επιλογές που κάνουν σήμερα θα διαμορφώσουν το μέλλον τους.
Πηγές:
- OECD – Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities
- UNESCO – AI and Education: Guidance for Policy-makers
- Google – How AI shapes recommendations (YouTube algorithm overview)
- Meta – Πληροφορίες για τους αλγορίθμους των Instagram και Facebook
- Pew Research Center – Έρευνες για τη χρήση τεχνολογίας και την επιρροή της στους νέους
- European Commission – Εκθέσεις για την τεχνητή νοημοσύνη και την εκπαίδευση
https://www.makedonikanea.gr/ellada/spoydes-me-blemma-sto-ayrio-pos-i-tehniti-noimosyni-epireazei-ta-kritiria-epilogis-ton
