Έρευνα αποκαλύπτει μια ηχηρή στροφή στην πρακτική μάθηση, τις ακαδημαϊκές προσδοκίες αλλά και τις εσωτερικές συγκρούσεις στην επιλογή Λυκείου.
Η μετάβαση από το Γυμνάσιο στο Λύκειο αποτελεί ίσως το πρώτο πραγματικό σταυροδρόμι της εφηβικής ζωής των μαθητών. Οι έφηβοι καλούνται να πάρουν αποφάσεις που θα επηρεάσουν το μέλλον τους, συχνά χωρίς να γνωρίζουν καλά-καλά ποιοι είναι και τι τους ταιριάζει.
Για να ριχθεί φως σε αυτό το τοπίο, στο σχολείο μας διεξήχθη μια διπλή, εις βάθος έρευνα. Μέσα από το «Ερωτηματολόγιο Επιλογής Λυκείου», το οποίο συγκέντρωσε 47 απαντήσεις , και το «Σύντομο Ερωτηματολόγιο Επαγγελματικών Προτιμήσεων», με 47 απαντήσεις, οι ίδιοι οι μαθητές αποτύπωσαν τις ανάγκες, τις κλίσεις και τους προβληματισμούς τους. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά και ανατρέπουν πολλά στερεότυπα.
Ηχηρή Στροφή στο Εργαστήριο
Αν υπάρχει ένα εύρημα που ξεχωρίζει με απόλυτη σαφήνεια, αυτό είναι η καθολική προτίμηση των μαθητών για την πρακτική και βιωματική μάθηση έναντι της παραδοσιακής θεωρητικής διδασκαλίας. Το 66% των μαθητών δηλώνει ότι βρίσκει πολύ πιο ενδιαφέρον να μαθαίνει μέσω πρακτικών εφαρμογών και εργαστηρίων.
Η τάση αυτή γίνεται ακόμα πιο έντονη όταν εξετάζεται το ιδανικό περιβάλλον μάθησης, καθώς το 78,7% των ερωτηθέντων απαντά ότι του ταιριάζουν μαθήματα με πρακτικές δραστηριότητες. Επιπλέον, το 72,3% προτιμά να εργάζεται εφαρμόζοντας στην πράξη αυτά που μαθαίνει , ενώ το 61,7% αναγνωρίζει στον εαυτό του ξεκάθαρη κλίση στις κατασκευές, την τεχνολογία και τις εφαρμοσμένες δεξιότητες.
Η πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώνεται και από τις καθημερινές συνήθειες των εφήβων: στον ελεύθερο χρόνο τους, το 26,7% των παιδιών επιλέγει να δουλεύει με τα χέρια του και να φτιάχνει πράγματα , ενώ το 27,9% νιώθει μεγαλύτερη άνεση όταν έρχεται σε επαφή με εργαλεία και μηχανικές συσκευές.
Το Δίλημμα: ΓΕΛ ή ΕΠΑΛ;
Αυτό το έντονα πρακτικό προφίλ των μαθητών αντανακλάται άμεσα και στη στάση τους απέναντι στην επιλογή του τύπου Λυκείου. Για πρώτη φορά, το Επαγγελματικό Λύκειο (ΕΠΑΛ) φαίνεται να κερδίζει έδαφος στις προτιμήσεις, με το 55,3% να δηλώνει ότι ελκύεται από τις ειδικότητες και την πρακτική εκπαίδευση που προσφέρει.
Αντίθετα, η πλειοψηφία (53,2%) δηλώνει ότι δεν ελκύεται ιδιαίτερα από το Γενικό Λύκειο (ΓΕΛ), προτιμώντας μια πιο πρακτική εκπαίδευση. Παράλληλα, το 53,2% θέτει ως βασικό κριτήριο επιλογής σχολείου την απόκτηση δεξιοτήτων για άμεση επαγγελματική αποκατάσταση.
Η Μεγάλη Αντίφαση
Εδώ όμως εντοπίζεται και η πιο ενδιαφέρουσα αντίφαση της έρευνας. Ενώ οι μαθητές δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση για την πράξη και τις τεχνικές δεξιότητες, οι μελλοντικές τους προσδοκίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό προσηλωμένες στην ανώτατη εκπαίδευση.
Το 53,2% επιθυμεί να συνεχίσει τις σπουδές του σε κάποιο πανεπιστήμιο μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο. Επιπροσθέτως, το 56,5% των παιδιών ελκύεται από επαγγέλματα που απαιτούν πανεπιστημιακές σπουδές , ενώ το 61,7% επιθυμεί να αποκτήσει γενικές γνώσεις ώστε να διατηρήσει ανοιχτές πολλές επιλογές για το μέλλον.
Το εύρημα αυτό αναδεικνύει μια εσωτερική σύγκρουση: οι μαθητές βρίσκονται ανάμεσα σε αυτό που ταιριάζει στον τρόπο που μαθαίνουν (πράξη και εργαστήριο) και σε αυτό που θεωρούν ασφαλές για το μέλλον τους (πανεπιστημιακό πτυχίο).
Η Ανθρωποκεντρική Πλευρά των Μαθητών
Πέρα από το τεχνικό προφίλ, η έρευνα έφερε στο φως μια εξαιρετικά ισχυρή ανθρωποκεντρική τάση. Το 40% των μαθητών αυτοπροσδιορίζεται ως κοινωνικό και φιλικό άτομο που νοιάζεται για τους άλλους.
Η ενσυναίσθηση αυτή μεταφράζεται άμεσα και σε επαγγελματικό όραμα, καθώς η πλειοψηφία (42,2%) δηλώνει ότι θα προτιμούσε να ακολουθήσει ένα επάγγελμα προσφοράς και υπηρεσιών προς τον άνθρωπο, όπως του δασκάλου ή του γιατρού.
Ένα Σχολείο που Αφουγκράζεται τους Μαθητές
Τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν έναν πολύτιμο οδηγό για τη σχολική μονάδα. Δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένας μόνο δρόμος. Η πρόκληση για το μέλλον είναι να γεφυρωθεί το χάσμα: να ενταχθεί περισσότερη πρακτική και βιωματική μάθηση στα καθημερινά μαθήματα, και ταυτόχρονα να πραγματοποιηθούν δράσεις Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού.
Πρέπει να γίνει σαφές ότι η στροφή στην πρακτική εκπαίδευση (ΕΠΑΛ) δεν αποκλείει το Πανεπιστήμιο, αλλά αποτελεί μια εναλλακτική, εξίσου αξιόλογη διαδρομή. Το σχολείο του μέλλοντος οφείλει να αφουγκράζεται τις φωνές των μαθητών – και η έρευνα αυτή αποτελεί το πρώτο μεγάλο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.