Αν ταξιδέψετε στο «πόδι» της ιταλικής μπότας, στα απόκρημνα βουνά του Ασπρομόντε, μπορεί να ακούσετε κάτι που θα σας εκπλήξει. Ηλικιωμένοι στους δρόμους δεν λένε μόνο «Buongiorno», αλλά χαιρετούν με τη λέξη «Kalimera». Δεν είναι τουρίστες. Είναι οι Γκρίκο (Griko), οι τελευταίοι φύλακες μιας ιστορίας 2.500 ετών.
Από την Αρχαία Ελλάδα στο Σήμερα
Η Καλαβρία ήταν το κέντρο της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia). Πόλεις όπως το Ρήγιο και ο Λοκρός ήταν κάποτε πιο πλούσιες και από την ίδια την Αθήνα. Όταν η περιοχή κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους και αργότερα από άλλους λαούς, οι ελληνικοί πληθυσμοί αποσύρθηκαν στα βουνά για να προστατευτούν. Εκεί, απομονωμένοι, κατάφεραν να διατηρήσουν τη γλώσσα και τα έθιμά τους.Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η γλώσσα τους, τα Γκρεκάνικα. Δεν είναι απλώς μια διάλεκτος των νέων ελληνικών. Είναι ένα μείγμα:
- Αρχαίων δωρικών λέξεων (που δεν υπάρχουν πια στα δικά μας ελληνικά).
- Βυζαντινών εκφράσεων.
- Ιταλικών επιρροών.
Για έναν επισκέπτη από την Ελλάδα, το να ακούει Γκρεκάνικα είναι σαν να ακούει τον Όμηρο να μιλάει με ιταλική προφορά!
Τα «Ελληνόφωνα» Χωριά
Τα χωριά που κρατούν ψηλά τη σημαία της παράδοσης είναι το Μπόβα, το Κοντοφούρι, το Ροχούδι (που μοιάζει με χωριό-φάντασμα πάνω στα βράχια) και το Γκαλιτσιανό. Στο Γκαλιτσιανό, που θεωρείται η «Ακρόπολη» της ελληνόφωνης Καλαβρίας, οι κάτοικοι δηλώνουν με περηφάνια: «Είμαστε Ιταλοί πολίτες, αλλά Έλληνες στην καρδιά».
Γιατί μας αφορά σήμερα;
Η ιστορία των Ελλήνων της Καλαβρίας μας διδάσκει την ανθεκτικότητα. Παρά τις δυσκολίες, τη φτώχεια και την πίεση να αφομοιωθούν, αυτοί οι άνθρωποι κράτησαν τη γλώσσα τους ζωντανή μέσα από τα τραγούδια, τα παραμύθια και τις παραδόσεις τους. Σήμερα, νέοι άνθρωποι στην περιοχή προσπαθούν να διασώσουν τη γλώσσα μέσω του διαδικτύου και της μουσικής, αποδεικνύοντας ότι οι ρίζες είναι πολύ βαθιές για να ξεραθούν.
ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «¨ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ:ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΓΚΝΑ ΓΚΡΕΤΣΙΑ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ» Π. Ε. ΚΑΙ Π. Π. ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ
