Για να μπορεί να λειτουργεί το κεφαλαιοκρατικό σύστημα, θα πρέπει οι επιχειρήσεις να συνεχίζουν να παράγουν τα παραπάνω αντικείμενα και οι άνθρωποι να συνεχίζουν να τα αγοράζουν. Αλλά αν οι περισσότεροι άνθρωποι στον αναπτυγμένο κόσμο τα έχουν ήδη αγοράσει από μια φορά κι αν αυτά ήταν ανθεκτικά, όσο θα μπορούσαν να είναι, τότε οι επιχειρήσεις στον καπιταλισμό δεν θα είχαν μέλλον.
Κάνοντας έρευνα για την ταινία της «Η Ιστορία των Πραγμάτων», η Annie Leonard ανακάλυψε πως από τα υλικά που ρέουν μέσω της οικονομίας του καταναλωτισμού, μόνο το 1% παραμένει σε χρήση έξι μήνες μετά την πώληση. Ακόμα και τα αγαθά που θα περιμέναμε να διαρκέσουν περισσότερο, σύντομα καταδικάζονται σε αχρηστία, είτε επειδή είναι προσχεδιασμένη η αχρήστευσή τους (χαλάνε γρήγορα), είτε επειδή θεωρείται πως βγαίνουν εκτός μόδας.
«Ένα προϊόν που αρνείται να πεθάνει είναι καταστροφή για την επιχειρηματική τάξη»
Ο Χάρης Ναξάκης (συγγραφέας και καθηγητής οικονομικών στο ΤΕΙ Ηπείρου) στο κείμενό του «Προγραμματισμένη Βραχυβιότητα Το πραγματικό πρόσωπο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης», αναφέρει κάποια παραδείγματα προγραμματισμένου θανάτου προϊόντων:
1) Εκτυπωτές που έχουν ενσωματωμένο ένα τσιπάκι, το οποίο μετρά τον αριθμό των εκτυπωμένων σελίδων και δίνει εντολή για μπλοκάρισμα του εκτυπωτή, όταν αυτές υπερβούν έναν εκ των προτέρων καθορισμένο από τον κατασκευαστή αριθμό. Ένας πολύ έξυπνος τρόπος αχρήστευσης του εκτυπωτή, ώστε ο χρήστης του να αναγκασθεί να αγοράσει καινούργιο.
2) Στην οροφή ενός πυροσβεστικού σταθμού, στο Λάιβερμορ της Καλιφόρνιας των ΗΠΑ, ανάβει μια λάμπα συνεχώς από το 1901 μέχρι σήμερα. Γιατί αυτή η λάμπα δεν παράχθηκε ποτέ μαζικά; Το καρτέλ των εταιρειών παραγωγής λαμπτήρων, θορυβημένο από την παρουσία της ενοχλητικής λάμπας, σε μυστική συνάντησή του στη Γενεύη το 1924 αποφάσισε ότι ο λαμπτήρας αυτός ήταν ένα επιστημονικό ατύχημα και γι’ αυτό καθόρισε και επέβαλλε στις εταιρείες παραγωγής λαμπτήρων ότι η μέση διάρκεια τους δεν πρέπει να ξεπερνά τις 1.000 ώρες.
3) Οι επιστήμονες της χημικής βιομηχανίας Dupont ανακαλύπτουν στο εργαστήριο μια άφθαρτη κλωστή, μια συνθετική ίνα νάιλον και με αυτή κατασκευάζουν ένα νάιλον καλσόν με μεγάλη διάρκεια ζωής. Η καινοτομία αυτή ποτέ δεν θα πάρει τον δρόμο της μαζικής παραγωγής ανθεκτικών καλτσών. Η διοίκηση της εταιρείας έδωσε την εντολή της απόκρυψής της και της αντικατάστασής της με μια συνθετική ίνα λιγότερο ανθεκτική, με προγραμματισμένη την ημερομηνία θανάτου της.
Η στρατηγική η οποία υπηρετεί καλύτερα τον στόχο της μεγιστοποίησης των κερδών των επιχειρήσεων που παράγουν, είναι αυτή της αέναης δημιουργίας νέων αναγκών –και ταυτόχρονα της δημιουργίας της αίσθησης του ανικανοποίητου των αναγκών- αλλά και αυτή της δημιουργικής καταστροφής, δηλαδή της προγραμματισμένης απαξίωσης των προϊόντων που ικανοποιούν τις αντίστοιχες ανάγκες.
Η προγραμματισμένη βραχυβιότητα και ο προγραμματισμένος θάνατος των προϊόντων, σχεδιάζεται μέσα από τη συντόμευση του κύκλου ζωής τους, παρόλο που υπάρχουν υλικά και τεχνολογίες που θα μπορούσαν να επιμηκύνουν πολύ τη διάρκεια ζωής και χρήσης τους.
Και αυτές τις εξελίξεις ο καπιταλισμός τις ονομάζει ανάπτυξη και πρόοδο: να δανειζόμαστε χρήματα, για να αγοράζουμε προϊόντα που είναι προγραμματισμένα να χαλάσουν σύντομα και να καταλήξουν στα σκουπίδια. Ως μέτρο δε της προόδου να θεωρούμε τον όγκο των απορριμμάτων που πετάμε στους κάδους, γιατί την εποχή του καταναλωτικού ηδονισμού και της κακώς εννοούμενης «ευμάρειας», ο μοντέρνος καταναλωτής καθορίζεται από τον όγκο των εβδομαδιαίων του απορριμμάτων. Στην ουσία, η ανάπτυξη, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) των οικονομολόγων, είναι η αξία των απορριμμάτων που παράγει μια χώρα σε ένα έτος. Στην ουσία, σε καπιταλιστικές συνθήκες παραγωγής, ανάπτυξη δεν υπάρχει χωρίς βραχυβιότητα. Ούτε και πολιτισμός χωρίς απορρίμματα.
Και επειδή «η προγραμματισμένη βραχυβιότητα δεν είναι εξαίρεση, αλλά κανόνας, στην πολιτισμένη δύση το ανθρωπολογικό υπόδειγμα είναι ο καταναλωτής που καταναλώνει, για να υπάρχει, που υπάρχει, για να απελευθερώνει όλες τις επιθυμίες του και να τις καλύπτει με θνησιγενή αντικείμενα. Για το αυτοαναφορικό άτομο που δεν έχει υποχρεώσεις, άλλα μόνο δικαιώματα, με υπέρτατο το δικαίωμα να κάνει πράξη τις ατομικές επιθυμίες του, ο μόνος τρόπος, για να αποκρύπτει από τον εαυτό του την επίγνωση της θνητότητας του είναι να μετατρέπει σε άχρηστα σκουπίδια, ό,τι κατασκευάζει, νομίζοντας ότι έτσι αναστέλλει τη δικιά του προγραμματισμένη βραχυβιότητα.
Και για αυτό «οι άνθρωποι ως απορρίμματα θα είναι το ανώτερο στάδιο της προόδου». Θα φροντίσει για αυτό το ίδιο το πλανητικό οικοσύστημα.
Η έμμεση επιρροή από τα ΜΜΕ και τους γύρω μας για υπερκαταναλωτισμό
Η βάση του υπερκαταναλωτισμού είναι η ενσωματωμένη αχρήστευση την οποία υπάρχει στην καθημερινότητά μας χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Παραδείγματος χάριν, μας επιβάλλονται κάποια πρότυπα πολυτέλειας τα οποία είναι μόνο επιζήμια για το πορτοφόλι μας, το περιβάλλον μας και την ευτυχία μας.
Πιο συγκεκριμένα, μας πείθουν πως πρέπει να αγοράσουμε το δημοφιλές φόρεμα της τελευταίας τάσης της μόδας, ενώ μπορεί να μην έχουμε κάποια περίσταση να το φορέσουμε, τα υπόλοιπα μας ρούχα να είναι σε απόλυτα εύχρηστη κατάσταση ή να μην έχουμε άλλο χώρο και χρήματα για αυτό. Επειδή, όμως, το μόνο που μας εμποδίζει από την αγορά οποιουδήποτε άχρηστου, για εμάς, προϊόντος είναι η τιμή του, μπαίνουμε στην διαδικασία να το αγοράσουμε από κάποιον κολοσσό, συνήθως μια κινέζικη εταιρεία η οποία έχει χαμηλού κόστους παραγωγής προϊόντα, καθώς επιλέγουν να έχουν τους πιο κακοπληρωμένους εργαζόμενους – οι οποίοι δουλεύουν δωδεκάωρα για ένα πιάτο φαΐ – και να χρησιμοποιούν τα χειρότερα και τα πιο τοξικά υλικά για τα προϊόντα τους ως αντάλλαγμα το κέδρος από τις άπειρες πωλήσεις.
Ο μέσος καταναλωτής δεν καταλαβαίνει, δυστυχώς, πόσο μεγάλο κακό προκαλεί στον μελλοντικό εαυτό του από αυτές τις αγορές, διότι αυτά τα υλικά αγαθά κακής ποιότητας προορίζονται, για να γίνουν απόβλητα στους επίγειους παραδείσους μας και επιβαρύνουν την υγεία μας, αφού είναι προϊόντα μιας χρήσεως, με εστίαση στην ποσότητα κι όχι στην ποιότητα και προσφέρουν προσωρινή χαρά.
Για τους παραπάνω λόγους, πρέπει να εμποδίζουμε το καταναλωτικό μας πνεύμα, να επηρεάσουμε και τους γύρω μας και να σκεφτόμαστε πιο συνειδητά πριν από οποιαδήποτε αγορά μας αν το προϊόν είναι π.χ. καλής ποιότητας, αν όντως το χρειαζόμαστε, αν έχουμε κάτι παρόμοιο στο σπίτι ή αν το αντέχουμε οικονομικά. Ιδανικότερα να προτιμούμε μικροεπιχειρήσεις, για να ενισχύουμε ανθρώπους που ανήκουν στην τάξη μας .
Το ντοκιμαντέρ της Cosima Dannoritzer “The Light Bulb Conspiracy”
Το άρθρο του Γεώργιου Κολέμπα αναφέρεται στην ενσωματωμένη αχρήστευση και συγκεκριμένα στο ντοκιμαντέρ της Cosima Dannoritzer “The Light Bulb Conspiracy”.
Είναι ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ που εξηγεί, γιατί ό,τι αγοράζουμε χαλάει τόσο εύκολα και ποιοι κρύβονται πίσω από αυτό. Η ιστορία ξεκινά από την μείωση ζωής των λαμπών και φτάνει μέχρι τους εκτυπωτές και τα i-pods. Όλα προς χάριν της προγραμματισμένης αχρήστευσης! Επίσης, αναφέρεται στα επικίνδυνα ηλεκτρονικά που επιστρέφουν ως σκουπίδια στον τόπο παραγωγής τους (Αφρική). Στο 30:30 το ντοκιμαντέρ κάνει μια αναφορά στις χώρες του ανατολικού μπλοκ. Εκεί η ενσωματωμένη αχρήστευση δεν είχε νόημα. Η σοσιαλιστική οικονομία δεν είχε ως στόχο το κέρδος αλλιώς τα προϊόντα θα είχαν αντοχή.
Η λύση, σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, είναι η απο-ανάπτυξη και όχι η υπο-ανάπτυξη, δηλαδή ο άνθρωπος θα πρέπει να καταναλώνει μόνο αυτά που χρειάζεται. Θα πρέπει, επίσης, να μιμηθεί τον ενάρετο κύκλο της φύσης, όπου δεν παράγει σκουπίδια, αλλά θρεπτικά συστατικά για άλλους οργανισμούς.
|
Δείτε το σε αυτό το link: |
"> |
Το ντοκιμαντέρ “Η ιστορία των πραγμάτων”
Από την κατασκευή μέχρι την πώλησή τους, τα καταναλωτικά αγαθά που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας επηρεάζουν κοινότητες, τόσο στη χώρα μας, όσο και στο εξωτερικό, χωρίς, ωστόσο, να το καταλαβαίνουμε. Η “Ιστορία των πραγμάτων” είναι ένα 20λεπτο ντοκιμαντέρ για τις αδιόρατες πτυχές των μοτίβων παραγωγής και κατανάλωσης παρουσιάζοντας μεταξύ άλλων πώς τα προϊόντα σχεδιάζονται με σκοπό να χαλάνε εύκολα.
|
Δείτε το σε αυτό το link: |
"> |
