Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ΄ Γυμνασίου έγραψαν έναν υποθετικό διάλογο ανάμεσα στην Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, την Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα και τη Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, μέσα από τον οποίο ανέδειξαν τις εμπειρίες, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους σχετικά με τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Στους διαλόγους τους αποτυπώνονται οι δυσκολίες και οι περιορισμοί που αντιμετώπισε καθεμία, η ανάγκη τους για ελευθερία και αυτοδιάθεση, αλλά και η επιθυμία τους να διεκδικήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Παράλληλα, αναδεικνύονται τόσο οι ομοιότητες στις ανησυχίες και τους αγώνες τους όσο και οι διαφορές που προκύπτουν από την εποχή και το κοινωνικό τους πλαίσιο.
Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
- Ελισάβετ: Φίλες μου, έζησα κλεισμένη σε ένα σπίτι στη Ζάκυνθο. Η κοινωνία μού επέβαλε τη σιωπή. Εγώ, όμως, ήθελα μόνο να σπουδάσω και να γράψω.
- Ελένη: Σε νιώθω Ελισάβετ. Εγώ αναγκάστηκα να μεταμφιεστώ σε άντρα. Έκοψα τα μαλλιά μου, για να σπουδάσω ζωγραφική στην Ιταλία. Έγινα ένας «Kανένας», για να γίνω αποδεκτή στην τέχνη μου. Έπρεπε να ξεχάσω τη μορφή μου, για να πετύχω τον στόχο μου.
- Μπουμπουλίνα: Κι εγώ φόρεσα αντρίκεια ρούχα, για να πολεμήσω. Στο Ανάπλι, πάνω στο πλοίο, δεν ήμουν γυναίκα, ήμουν οπλαρχηγός. Έμαθα περισσότερα έτσι, παρά αν έμενα στο σπίτι με τις φούστες μου. Η λευτεριά δεν μοιράζεται στα δύο, είναι δικαίωμα όλων μας.
- Ελισάβετ: Όλες μας παλέψαμε με τον τρόπο μας. Εγώ με την πένα, η Ελένη με το πινέλο και η Καπετάνισσα με τα κανόνια. Δεν φοβηθήκαμε το τίμημα της επιλογής μας.
- Ελένη: Η ανατροπή που φέραμε ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση. Ξαναφτιάξαμε τον κόσμο από την αρχή, χωρίς να ζητήσουμε την άδεια κανενός.
- Μπουμπουλίνα: Ακούστε μας, γυναίκες του σήμερα! Μην αφήνετε κανέναν να σας πει τι μπορείτε να κάνετε! Η δύναμη της ψυχής δεν έχει φύλο.
- Ελισάβετ: Διεκδικήστε τη φωνή και την εκπαίδευσή σας! Πραγματοποιήστε τα όνειρά σας χωρίς φόβο και δισταγμό!
- Ελένη: Μείνετε πιστές στον εαυτό σας! Αυτή είναι η δική μας κληρονομιά για εσάς.
Δήμητρα Μ. – Μαθήτρια της Γ΄τάξης
Ελισάβετ: Γεια σας, κορίτσια! Χαίρομαι που σας γνωρίζω!
Ελένη: Και εμείς! Εγώ είμαι η Ελένη και αυτή είναι η Μπουμπουλίνα.
Ελισάβετ: Εγώ είμαι η Ελισάβετ. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε όμως πολύ. Με περιμένει ο πατέρας μου. Βγήκα έξω για λίγο, για να πάρω λίγο καθαρό αέρα μιας που έχει καλή μέρα.
Μπουμπουλίνα: Τι εννοείς σε περιμένει; Δεν είσαι ελεύθερη να βγεις μόνη σου;
Ελισάβετ: Όχι, δυστυχώς. Είμαι εγκλωβισμένη μέσα στο σπίτι και δεν μπορώ να βγω μόνη μου, παρά μόνο με τον πατέρα μου.
Μπουμπουλίνα: Δεν έκανες κάτι για να το αποτρέψεις;
Ελισάβετ: Έκανα πολλές προσπάθειες. Όμως ο πατέρας μου δεν με υποστήριξε ποτέ σε τίποτα, ούτε στην επιθυμία μου να γίνω συγγραφέας. Με έχει αναγκάσει να παντρευτώ, πράγμα που δεν το θέλω. Όμως, γράφω τα έργα μου στο σπίτι και ελπίζω, όταν πια δεν θα ζω, να τα εκτιμήσει κάποιος.
Ελένη: Λυπάμαι πολύ, Ελισάβετ. Σε αντίθεση με εσένα, η ζωή μου ήταν πολύ διαφορετική από όλων των καταπιεσμένων γυναικών του 19ου αιώνα.
Ελισάβετ: Δηλαδή, εσένα σε υποστήριξε η οικογένειά σου;
Ελένη: Ακριβώς. Εγώ ήθελα να γίνω ζωγράφος και έτσι πήγα στην Ιταλία με τη βοήθεια του πατέρα μου, που με βοήθησε στα πάντα. Εκεί στην Νάπολη, στη σχολή των Ναζαρηνών ζωγράφων, επειδή δεν επιτρέπονταν γυναίκες, αποφάσισα με τόλμη και γενναιότητα να μεταμφιεστώ σε άνδρας. Έτσι σπούδασα και πήρα το πτυχίο μου.
Ελισάβετ: Μακάρι να είχα και εγώ έναν υποστηρικτικό και προοδευτικό πατέρα. Όλα θα ήταν διαφορετικά τώρα… Εσύ, Μπουμπουλίνα;
Μπουμπουλίνα: Εμένα, κορίτσια, η ζωή μου ήταν πολύ δύσκολη. ‘Εχασα τους δυο μου άνδρες και φόρεσα χωρίς δεύτερη σκέψη ανδρικά ρούχα πάνω στο καράβι μου, για να διατάζω τους στρατιώτες, γιατί είχα ένα όνειρο: την ελευθερία της πατρίδας μου. Και τα κατάφερα. Τώρα πλέον είμαστε όλοι ελεύθεροι και ευτυχισμένοι.
Ελισάβετ: Κορίτσια, είμαι ευγνώμων που μοιραστήκατε μαζί μου τις ζωές σας. Δεν θα σας ξεχάσω ποτέ. Πρέπει να φύγω όμως τώρα.
Ελένη: Περίμενε, Ελισάβετ! Αν είχες να δώσεις ένα μήνυμα στις σύγχρονες γυναίκες, ποιο θα ήταν αυτό;
Ελισάβετ: Να κάνουν τα πάντα για να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.
Ελένη: Εσύ, Μπουμπουλίνα, τι θα έλεγες;
Μπουμπουλίνα: Όλες οι γυναίκες να είναι δυναμικές και τολμηρές και να μην αφήνουν κανέναν να τους εκμεταλλευτεί.
Ελένη: Εγώ πιστεύω ότι οι σύγχρονες γυναίκες πρέπει να εκφράζουν την γνώμη τους χωρίς φόβο. Ας είναι όλες οι γυναίκες του κόσμου ευτυχισμένες και ελεύθερες!
Ειρήνη Μ. – μαθήτρια της Γ τάξης
Ελισάβετ: Επιτέλους, καταφέρνουμε να βρεθούμε όλες μαζί! Έχω ακούσει τόσα πολλά για εσάς και ήθελα τόσο πολύ να σας συναντήσω, για να συζητήσουμε. Έχουμε τόσα κοινά…
Ελένη, Μπουμπουλίνα: Ναι! Και εμείς το ίδιο.
Ελισάβετ: Λοιπόν, εγώ από μικρή ηλικία είχα ως όνειρο να γίνω συγγραφέας. Μου άρεσε πολύ να γράφω αλλά όταν το είπα στον πατέρα μου, αρνήθηκε. Αργότερα, του ζήτησα να πάω σε μοναστήρι, για να μπορέσω εκεί να αφοσιωθώ στη συγγραφή, αλλά αυτός από τα νεύρα του με κλείδωσε μέσα στο σπίτι. Όταν άκουσα ότι η Ελλάδα επαναστατεί, ήθελα πολύ να βοηθήσω. Αλλά δυστυχώς ως γυναίκα δεν μπορούσα να συνεισφέρω.
Ελένη: Τι κρίμα…
Μπουμπουλίνα: Ναι, είναι τραγικό να μην μπορείς να πραγματοποιήσεις τα όνειρα και τις επιθυμίες σου, επειδή γεννήθηκες γυναίκα…
Ελένη: Σε αντίθεση με εσένα, Ελισάβετ, ο πατέρας μου εμένα με βοήθησε να εκπληρώσω το όνειρο μου. Σπούδασα στην σχολή που ήθελα στην Ιταλία. Το επιθυμούσα τόσο πολύ, που αναγκάστηκα να μεταμφιεστώ σε άνδρα, γιατί οι γυναίκες τότε απαγορευόταν να σπουδάσουν και δεν γίνονταν και δεκτές στη σχολή. Μπορούσαν μόνο να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού. Δεν είχαν δικαιώματα και ελευθερίες.
Ελισάβετ,Μπουμπουλίνα: Μπράβο, Ελένη! Είμαστε περήφανες για εσένα!
Μπουμπουλίνα: Εγώ, κορίτσια, ήμουν από τις λίγες γυναίκες που πήραν μέρος στην επανάσταση του ’21. Έδωσα όλα μου τα χρήματα για την πατρίδα. Επίσης, φόρεσα και εγώ ανδρικά ρούχα, όταν έδινα εντολές από το καράβι. Τα καταφέραμε εν τέλει χάρη στη βοήθεια όλων.
Ελένη: Συγχαρητήρια, Μπουμπουλίνα, ήσουν πάντα το πρότυπό μου! Ελπίζω όλες οι γυναίκες στο μέλλον να πάρουν παράδειγμα από εμάς.
Μπουμπουλίνα: Ναι, να είναι ελεύθερες και ισότιμες με τους άνδρες.
Ελισάβετ: Θα τα καταφέρουν! Είμαι σίγουρη.
Χάρης Λ. – μαθητής της Γ” τάξης
Μπουμπουλίνα: Γεια σας, φίλες μου!Σήμερα ένιωσα πολύ περήφανη, χάρηκα που πολέμησα σαν άντρας. Χρόνια τώρα μας υποτιμούσαν, αλλά απέδειξα ότι είμαστε το ίδιο δυναμικές.
Ελισάβετ: Πράγματι, τι σημασία έχει που είμαστε γυναίκες; Κι εγώ ήθελα πολύ να πολεμήσω όταν άκουσα την επανάσταση, αλλά βλέπεις, απαγορεύεται, γιατί είμαστε γυναίκες. Είμαστε όντως αξιοζήλευτες. Χαίρομαι που ξεχωρίζουμε!
Ελένη:
Κι εγώ χάρηκα πάρα πολύ που έγινα ζωγράφος. Όμως το ήθελα με όλη μου την ψυχή. Γενικά πάντως, φίλες μου, ένα μήνυμα θέλουμε να δώσουμε σε όλες τις γυναίκες: Όσο δύσκολα και να είναι τα πράγματα, μην δειλιάσετε, πολεμάτε να κυνηγήσετε τα όνειρά σας.
Μπουμπουλίνα:
Δεν υπάρχουν άντρες και γυναίκες, υπάρχουν μόνο άνθρωποι.
Παναγιώτης Κ. – Μαθητής της Γ΄τάξης
Μπουμπουλίνα: Προσωπικά , θεωρώ ότι είναι απαραίτητο κάθε γυναίκα να μπορεί να πάει κόντρα στα στερεότυπα που κυριαρχούν στην εποχή της και να μην στηρίζεται στην βοήθεια κάποιου πετυχαίνοντας μόνη της τα όνειρα της.
Ελισάβετ: Συμφωνώ πως κάθε γυναίκα πρέπει να κάνει τα αδύνατα δυνατά για να πραγματοποιήσει το όνειρο της. Άλλα κάποιες γυναίκες , όπως εγώ, πολλές φορές έχουν όνειρα τα οποία προσπαθούν να πετύχουν, όμως έχουν στην ζωή τους ορισμένους ανθρώπους, οι οποίοι δεν νοιάζονται για την ευτυχία μας και δημιουργούν εμπόδια.
Ελένη: Εγώ πιστεύω ότι κάθε γυναίκα πρέπει να είναι ανεξάρτητη και να πετυχαίνει τους στόχους της μόνη. Όμως, δεν είναι άσχημο να δέχεται και κάθε δυνατή βοήθεια, για να καταφέρει να πετύχει τον σκοπό της.
Μπουμπουλίνα: Νιώθω περήφανη για τον εαυτό μου, διότι σε αντίθεση με τις περισσότερες γυναίκες που ζούσαν την εποχή του 1821, δεν έμεινα με σταυρωμένα τα χέρια στη ζωή μου. Έπεισα τον εαυτό μου ότι όφειλα να κάνω αυτό που θέλω, δηλαδή να πάρω μέρος στην επανάσταση. Μάλιστα, δεν συμμετείχα απλώς, αλλά είχα ενεργό ρόλο, καθώς βοήθησα παραπάνω από όσο πίστευα ότι μπορούσα στο ναυτιλιακό τομέα. Διέθεσα όλη μου την περιουσία και τα καράβια που είχα, για να προμηθεύσω το ελληνικό κράτος με πλοία για τον Αγώνα. Αυτό πιστεύω ότι αναδεικνύει τον χαρακτήρα μου.
Ελισάβετ: Πίστεψε με Μπουμπουλίνα ,μετά από την συμμετοχή σου στην Επανάσταση φαίνεται πόσο δυναμική γυναίκα είσαι. Σε θαυμάζω και αποτελείς για μένα πρότυπο. Όμως, εμείς οι δύο διαφέρουμε, γιατί εσύ είχες και τα μέσα και την θέληση, για να πετύχεις τον στόχο σου. Αντίθετα, εγώ διαθέτω μόνο την θέληση , γιατί θέλω με όλη μου την καρδιά να βοηθήσω με οποιονδήποτε τρόπο, αλλά η οικογένεια μου είναι πάρα πολύ αυστηρή και δεν μου επιτρέπεται να βγαίνω από το σπίτι, πόσω μάλλον αν διανοηθώ και τους αναφέρω πως θέλω να συμμετάσχω στην επανάσταση.
Ελένη: Μπουμπουλίνα, αποτελείς και για εμένα ένα ισχυρό πρότυπο. Με έπεισες να προσπαθήσω να αγωνιστώ να πετύχω τον στόχο μου, να σπουδάσω έστω και παριστάνοντας κάποιον άλλο. Πιο συγκεκριμένα , να ντυθώ με ανδρικά ρούχα, για να κερδίσω μία θέση στην σχολή Καλών Τεχνών, όπως και εσύ ντυνόσουν με ανδρικά ρούχα κάθε φορά που ερχόταν το πλήρωμα σου σε σύγκρουση με ένα εχθρικό πλοίο.
Μπουμπουλίνα: Κορίτσια, πιστεύω πως όλες συμφωνούμε πως κάθε γυναίκα θα πρέπει να μένει πιστή στους στόχους της και να μην εγκαταλείπει με την πρώτη δυσκολία.
Ελισάβετ και Ελένη: Συμφωνούμε απόλυτα!
Ανδρομάχη Κ. – Μαθήτρια της Γ΄τάξης
