Εφημερίδα «ΚΙΧΛΗ»a762109 – Εφημερίδα «ΚΙΧΛΗ»

Ένα τραγούδι για την Κύπρο

a762109 — Fri, 01 Mar 2024 19:08:43 +0000

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν την τραγουδίστρια και στιχουργό, Μαρίζα Κωχ, όχι μόνο για τη στιχουργική της, αλλά από την συμμετοχή της στην Eurovision το 1976 στην Χάγη της Ολλανδίας, εκπροσωπώντας την Ελλάδα με το τραγούδι «Παναγιά μου, παναγιά μου» καταλαμβάνοντας την 13η θέση.

Το τραγούδι αυτό αναφερόταν στην εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974. Στόχος της – με την βοήθεια του Μάνου Χατζιδάκι - ήταν να δείξουν την διαμαρτυρία τους με το συγκεκριμένο μοιρολόι. Η ίδια βασίστηκε στο ηπειρώτικο δημοτικό τραγούδι-μοιρολόι «Παναγιά μου, Παναγιά μου παρηγόρα την καρδιά μου»

Συμμετείχε γνωρίζοντας πως μπορεί να χάσει την ζωή της, καθώς μέσα στο μέγαρο είπαν πως ίσως υπήρχε ελεύθερος σκοπευτής, υπογράφοντας πως συμμετέχει με δική της ευθύνη, αφού οι υπεύθυνοι δεν μπορούσαν να εγγυηθούν για την ασφάλειά της.

Μάλιστα, τα τουρκικά κανάλια την ώρα που τραγουδούσε η Μαρίζα Κωχ έδειχναν ένα εθνικό τουρκικό τραγούδι με τίτλο «Memleketim» (μητέρα-πατρίδα), το οποίο αποτέλεσε ένα από τα σύμβολα της Τουρκίας, κατά την περίοδο της εισβολής.

Η τραγουδίστρια και οι συντελεστές της ταξίδεψαν μέχρι την βυζαντινή καστροπολιτεία του Μυστρά για να βγάλουν το βίντεο κλιπ για το τραγούδι και την προβολή του στον διαγωνισμό.

Η τραγουδίστρια, φυσικά, στο βίντεο κλιπ έδειχνε και ήταν περίλυπη λόγω του μηνύματος του τραγουδιού ενάντια στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο, που ήταν τόσο νωπή στο μυαλό όλων, γιατί είχαν περάσει μόνο δύο χρόνια από τότε (1974-1976).To μουσικό αυτό βίντεο είχε επιμεληθεί σε σκηνοθεσία ο Κώστας Φέρρης και σε διεύθυνση φωτογραφίας ο Αριστείδης Καρύδης-Φουκς, από τους σημαντικότερους επαγγελματίες και οι δύο στο είδος τους.

Ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις ως διευθυντής του Τρίτου προγράμματος του ραδιοφώνου της ΕΡΤ, την προέτρεψε να συμμετάσχει με το τραγούδι φορώντας μαύρο φόρεμα με κλειστά χέρια, και μόνο στο τέλος του τραγουδιού να τα ανοίξει για να δείξει με την κίνηση αυτή σαν Παναγία, τη λύπη της για όσα είχαν γίνει στην Κύπρο.

Παναγιά μου, Παναγιά μου

Στίχοι: Μιχάλης Φωτιάδης.

Μουσική: Μαρίζα Κωχ

Κάμπος γεμάτος πορτοκάλια, όι-όι, μάνα μου

Που πέρα ως πέρα απλώνετ” η ελιά

Γύρω χρυσίζουν τ” ακρογιάλια, όι-όι, μάνα μου

Και σε θαμπώνει, θαμπώνει η αντηλιά.

Στον τόπο αυτό όταν θα πάτε, όι-όι, μάνα μου!

Σκηνές αν δείτε, αν δείτε στη σειρά

Δε θα “ναι κάμπινγκ για τουρίστες, όι-όι, μάνα μου

Θα “ναι μονάχα, μονάχα προσφυγιά

Παναγιά μου, Παναγιά μου, παρηγόρα την καρδιά μου

Κι αν δείτε ερείπια γκρεμισμένα, όι-όι, μάνα μου!

Δεν θα “ναι απ” άλλες, απ” άλλες εποχές

Από ναπάλμ θα “ναι καμένα, όι-όι, μάνα μου!

Θα “ναι τα μύρια χαλάσματα του χτες.

Κι αν δείτε γη φρεσκοσκαμμένη, όι-όι, μάνα μου!

Δεν θα “ναι κάμπος, “ναι κάμπος καρπερός

Σταυροί θα είναι φυτεμένοι, όι-όι, μάνα μου!

Που τους σαπίζει, σαπίζει ο καιρός

Παναγιά μου, Παναγιά μου, παρηγόρα την καρδιά μου

Αριάδνη Γελαδάρη

Κυπριακά δημοτικά τραγούδια

a762109 — Fri, 01 Mar 2024 19:08:35 +0000

Στη χώρα της Κύπρου έχουν δημιουργηθεί τα γνωστά «Κυπριακά δημοτικά τραγούδια», τα οποία χωρίζονται σε πολλές κατηγορίες.

Συγκεκριμένα, μια από αυτές είναι τα θρησκευτικά τραγούδια. Είναι από τα πιο περιζήτητα της χώρας και μερικά από τα χαρακτηριστικά τους είναι τα έξης : Αρχικά, ξεκινούν και συνεχίζουν δίχως τελειωμό . Επιπρόσθετα, διαχωρίζουν την Παναγία από το Χριστό. Δηλαδή, διακρίνουν την γυναικεία θαλπωρή και τα συναισθήματα της, σε αντίθεση με τον Παντοκράτορα ο οποίος παραμένει σταθερός πάντοτε στις απόψεις του. Ένα από αυτά είναι το λεγόμενο «Αριθμητήριον». Περιέχει θρησκευτικά στοιχεία, που διδάσκονταν τα παιδιά και σχετιζόταν με τους αριθμούς.

Επιπρόσθετα, ένα ακόμα είδος είναι τα δραματικά, δημοτικά κυπριακά τραγούδια τα οποία κινούν έντονα το ενδιαφέρον του ακροατή. Γενικότερα, έχει παρατηρηθεί πως συμπεριλαμβάνονται και φωνητικά στοιχεία. Άρα, σχετίζονται με τη χρήση της ομιλίας και πιο συγκεκριμένα με την ένταξη οργάνων ομιλίας (χείλη, γλώσσα και φωνητικές χορδές). Επομένως, οργανώνεται η θέση των οργάνων, το σχήμα άλλα και η κίνηση τους. Ένα πολύ αναγνωρίσιμο είναι «Η Αρετή». Το τραγούδι αυτό έχει πάρα πολλές παραλλαγές. Η πλοκή εμπεριέχει παραδόσεις, ιστορικά γεγονότα αλλά και εμπειρίες βασισμένες στην καθημερινή ζωή. Βέβαια, το τέλος δεν είναι αίσιο όπως έχουμε συνηθίσει. Ο Κωνσταντίνος, ο κεντρικός ήρωας του δημοτικού τραγουδιού, έπειτα από το θάνατο του επανέρχεται στη ζωή για να φέρει πίσω την μοναδική του αδελφή από την ξενιτιά. Αυτό γίνεται για να μην αθετήσει την υπόσχεση που είχε δώσει στην μητέρα του.

Τέλος, μια ακόμη κατηγορία είναι τα επικά δημοτικά τραγούδια. Τα συγκεκριμένα, είναι διηγήματα και αναφέρονται στα πολεμικά κατορθώματα πολεμιστών. Ένα γνωστό επικό παραδοσιακό τραγούδι είναι «Ο Κωνσταντάς», αναφερόμενο στη ζωή ενός πολεμιστή .

Τα δημοτικά τραγούδια, είναι ένα στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς και αποτελούν έναν ανεκτίμητης αξίας θησαυρό. Τα κυπριακά παραδοσιακά τραγούδια εδώ και εκατοντάδες χρόνια ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά μεταφέροντας ηθικά διδάγματα και βοηθούν στην γνωριμία και κατανόηση του τρόπου ζωής και αντιλήψεων των ανθρώπων της κάθε εποχής.

Αριάδνη Γελαδάρη

Η ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ

a762109 — Thu, 28 Dec 2023 17:38:42 +0000

Πανελλήνιο είναι το έθιμο της βασιλόπιτας ή της πίτας του Αϊ-Βασίλη, που κόβεται και μοιράζεται στο τραπέζι της Πρωτοχρονιάς.

Πολλές φορές βρέθηκα δίπλα στη μητέρα μου, που ζύμωνε το αλεύρι για να κάνει τη βασιλόπιτα. Τα υλικά που χρησιμοποιούσε ήταν αλεύρι, μαγιά (προζύμι) και νερό. Το ζυμάρι το έπλαθε στο ταψί για να πάρει το σχήμα της η πίτα, συγχρόνως δε έβαζε μέσα το νόμισμα και το έκρυβε στη ζύμη. Ακολουθούσε το στόλισμα της βασιλόπιτας, που την ξεχώριζε από τα άλλα ψωμιά. Για το σκοπό αυτό ετοίμαζε ένα μακρύ και παχύ χειροποίητο μακαρόνι από ζυμάρι. Με κομμάτια από αυτό «έγραφε» πάνω στην πίτα τη χρονολογία του νέου έτους, σχήματα, εικόνες και σύμβολα. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς έκαιγαν το φούρνο με ψιλά καυσόξυλα, για να ψήσουν τη βασιλόπιτα και τα άλλα ψωμιά (καρβέλια).

Το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς και αφού τα μέλη της οικογένειας είχαμε πάρει τη θέση μας γύρω από το τραπέζι, όρθιος ο πατέρας σταύρωνε τη βασιλόπιτα με το μαχαίρι και την έκοβε σε κομμάτια. Το πρώτο κομμάτι ήταν για τον Χριστό, το δεύτερο για την Παναγία, το τρίτο για το σπίτι. Ακολουθούσαν τα κομμάτια για τον πατέρα, τη μητέρα και τα παιδιά (από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο).

Όποιος έβρισκε το νόμισμα στο δικό του κομμάτι εθεωρείτο και ο τυχερός του

νέου έτους.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις εκείνων που κόβουν τη βασιλόπιτα το βράδυ

της παραμονής περιμένοντας τον ερχομό του νέου χρόνου.

Το πανελλήνιο έθιμο της βασιλόπιτας προήλθε, κατά την επικρατούσα γνώμη, από τη ρωμαϊκή γιορτή Σατουρνάλια, που γιορταζόταν στις 17 Δεκεμβρίου και τιμούσαν το ρωμαϊκό θεό της σποράς Σατούρνο.

Στη γιορτή, που διαρκούσε 7 ημέρες, συμμετείχαν δούλοι και ελεύθεροι χωρίς διακρίσεις. Ο ρωμαϊκός θεός Σατούρνος ταυτίστηκε με τον ελληνικό θεό, Κρόνο, και τα Σατούρνια με τα Κρόνια. Από τα έθιμα των γιορτών αυτών προέκυψε η βασιλόπιτα.

«…των ειρημένων εθίμων ο συνδυασμός προεκάλεσε το έθιμο της βασιλόπιτας παρά τοις Φράγκοις, οίτινες παρεσκεύαζαν και διένειμαν πήτταν μετά νομίσματος εγκεκρυμμένου εις αυτήν και ανεκήρυσσαν βασιλιά τον ευρόντα εις το τεμάχιο του το νόμισμα».

Απλή ερμηνεία στο έθιμο της βασιλόπιτας δίνει μια γνωστή στους πολλούς λαϊκή παράδοση. Λέγει ότι ο έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε στην Καισάρεια για να εισπράξει τους φόρους. Ο κόσμος φοβήθηκε τις άγριες διαθέσεις του και συμβουλεύτηκε τον επίσκοπο (τον μετέπειτα Άγιο Βασίλειο). Με τις οδηγίες του κάθε υπόχρεος προσκόμισε ένα πολύτιμο αντικείμενο για να τα προσφέρουν όλα μαζί στον έπαρχο.

Ο έπαρχος άλλαξε γνώμη και δε θέλησε να πάρει τα πολύτιμα αντικείμενα. Η επιστροφή αυτών στους κατόχους ήταν προβληματική. Με τη συμβουλή του επισκόπου παρασκευάστηκαν ισάριθμες με τους κατόχους μικρές πίτες και έβαλαν μέσα ένα από τα πολύτιμα αντικείμενα. Οι πίτες μοιράστηκαν και στη δική του βρήκε ο καθένας, λέγει η παράδοση, το πολύτιμο αντικείμενο που είχε προσκομίσει.

ΑΡΙΑΔΝΗ ΓΕΛΑΔΑΡΗ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΕΣ ΓΕΥΣΕΙΣ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

a762109 — Thu, 28 Dec 2023 17:38:38 +0000

Τα Χριστούγεννα είναι η αγαπημένη εποχή πολλών ανθρώπων. Τα σπίτια γεμίζουν με χαμόγελα και νόστιμες λιχουδιές. Συγκεκριμένα, σε όλον τον κόσμο συναντάς ποικιλία εδεσμάτων για τις γιορτινές μέρες.

Καταρχάς, μια από τις πιο όμορφες χώρες είναι η Πολωνία. Η γιορτή των 12 πιάτων (που αντιπροσωπεύουν τους 12 Αποστόλους και τους 12 μήνες του χρόνου) παραδοσιακά περιλαμβάνει κυπρίνους και μια επιλογή από επιδόρπια φρούτων και παπαρουνόσπορου. Ξεκινά με σούπα παντζαριού, barszcz. Τα ωμά παντζάρια σιγομαγειρεύονται σε ζωμό λαχανικών με ξύδι και λίγο σκόρδο, προτού στραγγιστεί ολόκληρο για να αφήσει ένα ζωμό με έντονο χρώμα. Παραδοσιακά σερβίρονται με μικρά ζυμαρικά γεμάτα μανιτάρια γνωστά ως uszka («μικρά αυτιά»).

Στη συνέχεια, στις Φιλιππίνες για πρωινό τρώνε Bibingka, το Misa de Gallo (Μεσονύχτια Λειτουργία) την παραμονή των Χριστουγέννων. Το bingka είναι ένα ζυμωτό κέικ από ρυζάλευρο που περιλαμβάνει γάλα καρύδας, βούτυρο και αυγά. Οι πιο πολυτελείς εκδοχές συνοδεύονται από λιωμένο τυρί, αλατισμένο αυγό πάπιας και πασπάλιζουν τριμμένη καρύδα. Παραδοσιακά μαγειρεύεται σε ζεστά κάρβουνα, σε πήλινο σκεύος με φύλλα μπανάνας.

Μια ακόμα μαγευτική χώρα είναι η Δανία, όπου απολαμβάνουν το Julesild. Ως τουρσί, η ρέγγα (καπνιστή ή τηγανητή) βρίσκεται στο μενού στη Δανία 365 ημέρες το χρόνο. Αλλά τα Χριστούγεννα απαιτούν ένα ιδιαίτερο είδος. Σερβίρεται ως ορεκτικό κατά τη διάρκεια του julefrokost (χριστουγεννιάτικα γεύματα που απολαμβάνουν όλο τον Δεκέμβριο μεταξύ φίλων, οικογένειας και συναδέλφων). Η ρέγγα julesild είναι τουρσί και καρυκευμένη με κανέλα, γαρύφαλλο και σανδαλόξυλο. Τρώγεται καλύτερα με μια φέτα rugbrød (δανικό ψωμί σίκαλης) και μια κουταλιά σπιτικό remoulade. Ωστόσο, εξοικονομήστε λίγο χώρο για το συνοδευτικό gravlax και τα αλλαντικά.

Η Φινλανδία απολαμβάνει το μεγαλύτερο εορταστικό γεύμα της την παραμονή των Χριστουγέννων, όπου το ψητό ζαμπόν, το καπνιστό ψάρι και η σαλάτα με παντζάρια τουρσί είναι στο επίκεντρο. Σημαντικές είναι και οι κατσαρόλες λαχανικών που συνοδεύουν το κρέας, όπως το lanttulaatikko, ένα πικαντικο σουηδικό κέικ. Αυτό πρώτα βράζεται και πολτοποιείται, μετά συνδυάζεται με διπλή κρέμα γάλακτος, τριμμένη φρυγανιά, μοσχοκάρυδο και τραχύλι πριν το ψήσιμο.

Κάτι αξιοσημείωτο είναι οι λιχουδιές του Μεξικό. Συγκεκριμένα στο ponche navideño του Μεξικό προσφέρεται μια εναλλακτική λύση χωρίς οινόπνευμα στο ζεστό κρασί. Αυτό το εορταστικό ποτό, που φτιάχνεται από σιγοβράζοντα φρούτα, όπως γκουάβα και μήλα με ακατέργαστο ζαχαροκάλαμο, κανέλα και ιβίσκο, παραδοσιακά την περίοδο της παραμονής των Χριστουγέννων, κατά τη διάρκεια του Las Posadas, μιας εβδομαδιαίας γιορτής που θυμάται το ταξίδι του Ιωσήφ και της Μαρίας από Ναζαρέτ στη Βηθλεέμ. Για ένα ponche con piquete («γροθιά με τσίμπημα»), προσθέστε λίγο τεκίλα ή κονιάκ.

Δεν πρέπει να ξεχάσουμε των Νορβηγία με το αυθεντικό Pinnek. Στις 24 Δεκεμβρίου, οι δρόμοι γεμίζουν με τον σαρκώδη καπνό από παϊδάκια αρνιού ψημένα σε ξύλα. Το Pinnekjøtt πρώτα στεγνώνει, ωριμάζει ή καπνίζεται και στη συνέχεια μαγειρεύεται αργά πάνω από ξύλο σημύδας μέχρι το κρέας να γίνει ζουμερό και τρυφερό. Τα πιο παραδοσιακά συνοδευτικά είναι ο πουρές σουηδίου και καρότου και μια γλυκιά μαρμελάδα lingonberry. Συνήθως, προτείνεται επίσης ένα σφηνάκι akevitt, ένα σκανδιναβικό απόσταγμα με μάραθο, κύμινο και αστεροειδή γλυκάνισο.

H αγαπημένη όλων Γερμανία με το πασίγνωστο feuerzangenbowle, («φωτιά τσιμπίδα»), δεν είναι ένα συνηθισμένο ζεστό κρασί. Το ποτό, το οποίο σερβίρεται στις γερμανικές χριστουγεννιάτικες αγορές όλο τον Δεκέμβριο, ξεκινά ως ένα κανονικό glühwein (ζεστό κόκκινο κρασί εμποτισμένο με φλούδα πορτοκαλιού, κανέλα και κάρδαμο). Αλλά τότε συμβαίνει κάτι μαγικό: ένας κώνος ζάχαρης εμποτισμένος με ρούμι, γνωστός ως zuckerhut, καίγεται πάνω από το κρασί, γεμίζοντας το καρυκευμένο κόκκινο υγρό με σταγόνες καραμελωμένης, αλμυρής ζάχαρης.

Κάτι που λατρεύει πολύς κόσμος, η πουτίγκα Malva που την βρίσκεις στη Νότια Αφρική, αποτελείται από ένα παντεσπάνι που περιέχει μαρμελάδα βερίκοκο και είναι ένα από τα πιο παρακμιακά επιδόρπια της Νότιας Αφρικής. Προορίζεται για ειδικές περιστάσεις όλο το χρόνο, αλλά τα Χριστούγεννα έχουν παραλλαγές που ενσωματώνουν κονιάκ ή Amarula, ένα νοτιοαφρικανικό λικέρ κρέμας που παρασκευάζεται από φρούτα marula.

Και τέλος : Το pan de jamón της Βενεζουέλας, ένα γλυκό-αλμυρό ψωμί που γεννήθηκε σε ένα αρτοποιείο το 1905 στο Καράκας. Σερβίρεται παραδοσιακά την παραμονή των Χριστουγέννων, αν και είναι συχνά διαθέσιμο σε αρτοποιεία όλο τον Δεκέμβριο. Όπως ένα αλμυρό ελβετικό ρολό, το μακρύ καρβέλι, το οποίο μπορεί να γίνει και με ζύμη φύλλο, είναι γεμάτο με ψητό ζαμπόν, σταφίδες και πράσινες ελιές και συχνά συνοδεύει πιάτα όπως hallacas (ζύμη βραστού καλαμποκιού γεμιστή με κρέας) και dulce de lechoza, ένα γλυκό επιδόρπιο παπάγια.

ΑΡΙΑΔΝΗ ΓΕΛΑΔΑΡΗ