της Κατερίνας Νεστορή
Τα εκπαιδευτικά συστήματα είναι σαν μια χρωματική παλέτα. Τα χρώματα είναι πολλά και διαφορετικά, μα κάπου κάπου το ένα συναντά το άλλο δημιουργώντας καινούριες αποχρώσεις. Έτσι είναι και τα εκπαιδευτικά συστήματα ανά τον κόσμο. Η κάθε χώρα διαφοροποιείται στα επιμέρους στοιχεία, δίνοντας βάση σε διαφορετικά μαθήματα ανά σχολική βαθμίδα και εφαρμόζοντας ξεχωριστές εκπαιδευτικές μεθόδους.
Υπάρχουν εκπαιδευτικά συστήματα που ακολουθούν «παραδοσιακές» εκπαιδευτικές μεθόδους θέτοντας στο επίκεντρο τον «παντογνώστη» καθηγητή, ο οποίος αναμένεται να «μεταλαμπαδεύσει» τη γνώση στους μαθητές. Ωστόσο, σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα αξιοποιούνται πιο προχωρημένες και βιωματικές εκπαιδευτικές πρακτικές, που τοποθετούν καθηγητές και μαθητές ως ισότιμους συνομιλητές και συνοδοιπόρους στα νέα μονοπάτια της γνώσης.
Ας ρίξουμε, λοιπόν, μια ματιά στα διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα ανά τον κόσμο:
ΔΑΝΙΑ
Η βάση του εκπαιδευτικού συστήματος της Δανίας δεν είναι οι βαθμοί και οι ακαδημαϊκές επιδόσεις. Είναι κάτι πολύ βαθύτερο. Είναι η επαφή με το σώμα, η κατανόηση και έκφραση των συναισθημάτων, η κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών. Τα σχολεία στη Δανία ενθαρρύνουν μια προσωπική αξιολόγηση για κάθε μαθητή, με βάση τις προσωπικές του αξίες και ικανότητες.
Οι Δανοί συνδυάζουν το παιχνίδι με την μάθηση. Τα πρωτάκια και τα δευτεράκια ξεκινούν τη μέρα τους στο σχολείο καθισμένα κάτω με χνουδωτά αρκουδάκια και μαξιλαράκια αγκαλιά. Η δασκάλα τους διαβάζει ένα παραμύθι. Έπειτα, σειρά έχει το μάθημα της Γλώσσας. Η διδακτική ώρα δεν διαρκεί ένα ατελείωτο δίωρο, αλλά πολύ γρήγορα τη μάθηση διαδέχεται το παιχνίδι. Η προσπάθεια των μικρών μαθητών να κατακτήσουν τις νέες πληροφορίες επιβραβεύεται με διάλειμμα χαλάρωσης.
Η ακαδημαϊκή επιτυχία προϋποθέτει την προσωπική ευτυχία, καθώς σύμφωνα με τους Δανούς, όταν νιώθουμε καλά, μαθαίνουμε ευκολότερα. Γι’ αυτόν τον λόγο, στη Δανία το να έχουν οι μαθητές υψηλή ευημερία είναι πολύ πιο σημαντικό από τις υψηλές βαθμολογίες στις εξετάσεις.
Στην Δανία θεωρούν πολύ σημαντική τη μοναδικότητα του κάθε μαθητή και την άποψη του παιδιού, καθώς τα παιδιά δείχνουν τον δρόμο για το τι είναι σημαντικό και ενδιαφέρον στη μάθηση.
Τέλος, η υποχρεωτική εκπαίδευση είναι για ένα χρόνο στο νηπιαγωγείο, για έξι χρόνια στο Δημοτικό και για τρία χρόνια στο Γυμνάσιο και πραγματοποιείται στο ίδιο εκπαιδευτικό ίδρυμα.
ΝΟΤΙΑ ΚΟΡΕΑ
Στην Νότια Κορέα υπάρχει ένα εκπαιδευτικό σύστημα εκ διαμέτρου αντίθετο από αυτό των Δανών. Στην Νότια Κορέα η κουλτούρα δεν στηρίζεται στο ταλέντο και τις ιδιαίτερες κλίσεις του κάθε ατόμου, παρά μόνο στη σκληρή δουλειά και την εργατικότητα. Δεν είναι τυχαίο που οι μαθητές της Νότιας Κορέας κατέχουν κορυφαίες θέσεις στον διεθνή διαγωνισμό PISA. Η πρωτιές, όμως, δεν έρχονται αβίαστα. Η Νότια Κορέα έχει τη φήμη της χώρας με το σκληρότερο εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο αντιμετωπίζει τη σχολική επιτυχία ως διαβατήριο για επαγγελματική καταξίωση και κοινωνική διάκριση.
Το εβδομαδιαίο πρόγραμμα περιλαμβάνει, εκτός από τα κλασικά μαθήματα κορεάτικης γλώσσας, μαθηματικών, φυσικής, αγγλικών, και το μάθημα της ηθικής εκπαίδευσης. Αφού χτυπήσει το κουδούνι για το σχόλασμα, οι μαθητές καθαρίζουν την τάξη τους και μετά πηγαίνουν στα φροντιστήρια, όπου παρακολουθούν μαθήματα μέχρι τις 10 το βράδυ ή ίσως και παραπάνω! Ακόμα και το Σάββατο δεν αποτελεί ημέρα διασκέδασης, καθώς οι μαθητές μπορεί να μην πηγαίνουν σχολείο, αλλά συνηθίζουν να παρακολουθούν προγράμματα αυτοδιδασκαλίας σε ήσυχες αίθουσες. Παράλληλα, οι μητέρες στη Νότια Κορέα έχουν τον ρόλο του επιβλέποντα, καθώς ελέγχουν κάθε λεπτό τα παιδιά τους με σκοπό να εξασφαλίσουν ότι διαβάζουν.
Οι μαθητές στη Νότια Κορέα δεν μπορούν να εισέλθουν στον χώρο του σχολείου με τα παπούτσια τους! Γι’ αυτόν τον λόγο, το κάθε σχολείο αποφασίζει ποιο μοντέλο παπουτσιών εσωτερικού χώρου θα φορούν οι μαθητές του. Επίσης, κάθονται στα θρανία ανάλογα με το ύψος τους. Οι κοντύτεροι μαθητές κάθονται στα μπροστινά θρανία και οι ψηλότεροι στα πιο πίσω.
Τέλος, στην Νότια Κορέα οι μαθητές χρησιμοποιούν ψηφιακά βιβλία, ασύρματο δίκτυο και δικό τους υπολογιστή!
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Φινλανδία χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου. Όλοι οι μαθητές, ανεξαρτήτως των ικανοτήτων τους, διδάσκονται στις ίδιες τάξεις και έτσι σημειώνεται το μικρότερο χάσμα ανάμεσα στους πιο αδύναμους και δυνατούς μαθητές σε όλο τον κόσμο. Η δουλειά που έχουν οι μαθητές για το σπίτι είναι ελάχιστη και έχουν μόνο ένα υποχρεωτικό διαγώνισμα στην ηλικία των 16.
ΕΛΒΕΤΙΑ
Στην Ελβετία μόλις το 5% των μαθητών πηγαίνουν σε ιδιωτικά σχολεία κι αυτό φανερώνει το πολύ αποτελεσματικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Τα μαθήματα διδάσκονται σε διαφορετικές γλώσσες, αναλόγως της περιοχής στην οποία ζει ο μαθητής. Από το γυμνάσιο κι έπειτα οι μαθητές χωρίζονται ανάλογα με τις ικανότητές τους.
ΣΙΓΚΑΠΟΥΡΗ
Η Σιγκαπούρη σημειώνει εξαιρετικά υψηλές επιδόσεις στα τεστ αξιολόγησης μαθητών του παγκόσμιου προγράμματος PISA. Παρ’ όλ’ αυτά, το σύστημα έχει επίσης τη φήμη του πολύ καταπιεστικού, υποβάλλοντας τους μαθητές σε μεγάλη πίεση από μικρή ηλικία.
ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Τα παιδιά των Ολλανδών φαίνεται να είναι τα πιο ευτυχισμένα του κόσμου σύμφωνα με μελέτη της Unicef του 2003. Οι εκπαιδευτικοί δεν συνηθίζουν να αναθέτουν πολλή δουλειά για το σπίτι στους μαθητές, τουλάχιστον όχι μέχρι τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και οι μαθητές αναφέρουν λιγοστό στρες και πίεση. Ο αριθμός των ιδιωτικών σχολείων είναι μικρός και τα υπόλοιπα χωρίζονται σε ουδέτερα δημόσια σχολεία και σε σχολεία με θρησκευτικό χαρακτήρα.
Οι 17 χώρες με το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα στον κόσμο
Ο ακόλουθος κατάλογος με τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα δεν είναι επίσημος, αλλά έχει βασιστεί στις αναφορές PISA για το 2009 και το 2012. Η ταξινόμηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το μέσο όρο των τριών γνωστικών αντικειμένων (γλώσσα, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες) στα οποία έχουν αξιολογηθεί οι μαθητές.
Η κατάταξη των χωρών έχει ως εξής:
- Νότια Κορέα
- Ιαπωνία
- Φινλανδία
- Εσθονία
- Καναδάς
- Πολωνία
- Ελβετία
- Κάτω Χώρες
- Ιρλανδία
- Γερμανία
- Αυστραλία
- Βέλγιο
- Νέα Ζηλανδία
- Ηνωμένο Βασίλειο
- Γαλλία
- Νορβηγία
- Ηνωμένες Πολιτείες
Η εκπαίδευση, σε κάθε γωνιά του κόσμου, αντανακλά τις αξίες, τα όνειρα και τις προκλήσεις κάθε κοινωνίας. Μέσα από την ποικιλομορφία των εκπαιδευτικών προσεγγίσεων, γίνεται φανερό πως δεν υπάρχει ένα μοναδικό «σωστό» μοντέλο. Αντίθετα, κάθε σύστημα έχει κάτι να προσφέρει — είτε ως έμπνευση είτε ως αφορμή για αναστοχασμό. Το στοίχημα για το μέλλον είναι να αντλήσουμε διδάγματα από τις καλύτερες πρακτικές, και να χτίσουμε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα που καλλιεργούν τη δημιουργικότητα, τη σκέψη και την ανθρωπιά. Γιατί τελικά, το μέλλον κάθε κοινωνίας ξεκινά από την τάξη.
Πηγές
