Εισαγωγή:
Το Μαντείο των Δελφών, αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα, αποτελούσε το πλέον ξακουστό μαντείο του αρχαίου ελληνικού κόσμου, ασκώντας αδιαμφισβήτητη επιρροή σε πλήθος πολιτικών, κοινωνικών και θρησκευτικών ζητημάτων.
Ίδρυση και μυθολογία:
Ενώ πιθανολογείται η ύπαρξη προϋπάρχοντος λατρευτικού κέντρου, η ίδρυση του μαντείου συνδέεται με την ύπαρξη ενός χάσματος, από το οποίο αναδύονταν αέρια προκαλώντας έκσταση σε όσους τα εισέπνεαν. Ο μύθος θέλει τον Απόλλωνα να σκοτώνει τον δράκο Πύθωνα, φύλακα της Κασταλίας πηγής, και να καθιερώνει τη δική του λατρεία.
Η μαντική τέχνη και η Πυθία:
Με την επικράτηση του Απόλλωνα, η μαντική τέχνη ασκούνταν πλέον μέσω της Πυθίας, η οποία, υπό την επήρεια ατμών και δάφνης, ερμήνευε τα θεϊκά μηνύματα. Αρχικά, νεαρές παρθένες αναλάμβαναν το ρόλο, έως ότου η απαγωγή μίας οδήγησε στην επιλογή μεγαλύτερων γυναικών άνω των 50 ετών.
Τελετουργικό χρησμοδοσίας:
Οι θεοπρόποι, όσοι ζητούσαν χρησμό, έπρεπε να καθαρθούν, να προσφέρουν θυσία και να καταβάλλουν αντίτιμο. Η ιεράρχηση όριζε τη σειρά χρησμοδότησης, με τους Δελφούς να προηγούνται. Η Πυθία, ύστερα από κάθαρση, κατέβαινε στο άδυτον, όπου άκουγε την ερώτηση και έπεφτε σε έκσταση, εκφέροντας χρησμούς που οι ιερείς κατέγραφαν.
Σημασία και επιρροή:
Αρχικά ετήσιοι, οι χρησμοί δίνονταν πλέον κάθε 7η του μήνα, εκτός χειμώνα. Θεωρούνταν νόμος, ασκώντας τεράστια επιρροή σε κρίσιμα
ζητήματα, όπως πόλεμοι και αποικισμοί. Ο Λυκούργος, για παράδειγμα, νομοθέτησε στη Σπάρτη με το κύρος του μαντείου, ενώ οι αποικίες στην Κάτω Ιταλία και τον Εύξεινο Πόντο ιδρύονταν ύστερα από χρησμό.
Χαρακτηριστικά:
· Διφορούμενο νόημα: Οι χρησμοί φημίζονταν για την ασαφή τους φύση, αφήνοντας περιθώρια ερμηνείας.
· Πολιτική στάση: Το μαντείο δεν τηρούσε πάντα ουδέτερη στάση, ευνοώντας κατά περιόδους συγκεκριμένες παρατάξεις.
· Πανελλήνια και διεθνής απήχηση: Η φήμη του ξεπερνούσε τα ελληνικά σύνορα, προσελκύοντας ηγεμόνες από την ευρύτερη περιοχή.
Συμπέρασμα:
Το Μαντείο των Δελφών, με την αδιαμφισβήτητη θρησκευτική, πολιτική και κοινωνική του βαρύτητα, αποτελεί ένα λαμπρό κεφάλαιο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, αφήνοντας ανεξίτηλα το σημάδι του στον πολιτισμό και την κοσμοθεωρία της εποχής.
