Εισβολή την τεχνολογίας στην σύγχρονη εποχή
Η τεχνολογία τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται µε ραγδαίους ρυθμούς ασκώντας πολύ μεγάλη επίδραση σε όλους τους τομείς της ζωής µας. Η τεχνολογία και η επιστήμη είναι αλληλένδετες έννοιες και το αποτέλεσμα του συνδυασμού τους, είναι η κινητήριος δύναμη της εξέλιξής µας. Η τεχνολογία ασκεί επίδραση στην εκπαίδευση καθημερινή ζωή και εργασία. Επιπρόσθετα η τεχνολογία έχει θετικά και αρνητικά αποτελέσματα.
Τα κύρια πλεονεκτήματα της χρήσης της τεχνολογίας:
• Η μηχανή. Μια καταπληκτική ανακάλυψη, που ελευθέρωσε τα χέρια του ανθρώπου, αυξάνοντας την παραγωγή αγαθών και μειώνοντας τον ανθρώπινο μόχθο. Σήμερα ο άνθρωπος κουράζεται λιγότερο, χάρη στην εφεύρεση αυτή, η οποία ξεπερνά τις μυϊκές ικανότητές του ενώ ταυτόχρονα, με τη βοήθεια των τεχνιτών μέσων, η ανθρώπινη δύναμη κατάφερε να εξερευνήσει το διάστημα, να ερμηνεύσει διάφορα καιρικά και φυσικά φαινόμενα. Στον τομέα της βιομηχανίας και του εμπορίου, η εφαρμογή τεχνολογικών εργαλείων που βελτιστοποιούν τις διαδικασίες, που ενισχύουν την οικονομική παραγωγή, μειώνουν το κόστος και αναπτύσσουν περαιτέρω εμπορικές σχέσεις.
• Βελτίωση της ποιότητας ζωής. Κάθε μέρα υπάρχουν νέες εφευρέσεις συσκευών που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πληθυσμού. Εφευρέθηκαν νέα και αποτελεσματικά φάρμακα, που προσφέρουν ανακούφιση στον άνθρωπο. Οι ιατρικές εξετάσεις συντέλεσαν στην έγκυρη διάγνωση ασθενειών. Ακόμα και οι χειρουργικές επεμβάσεις γίνονται με σύγχρονα μέσα. Έγιναν μεταμοσχεύσεις υγιών οργάνων σε ανθρώπινο σώμα καταπολεμήθηκαν ανίατες ασθένειες. Γίνονται εμβόλια από μικρή ηλικία, για προστασία από επικίνδυνες ασθένειες. Η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει στη διάγνωση ασθενειών.
• Ευκολία στην επικοινωνία. Η δυνατότητα επικοινωνίας με διαφορετικούς ανθρώπους στον κόσμο σε πραγματικό χρόνο είναι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας. Προηγουμένως οι δρόμοι επικοινωνίας κατεξοχήν ήταν το σταθερό τηλεφωνικό δίκτυο μέσω γραμμών και η υπηρεσία αλληλογραφίας. Τώρα αρκετές εφαρμογές επιτρέπουν την αλληλεπίδραση ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο με έναν εύκολο, πρακτικό και οικονομικό τρόπο.
• Η τηλεργασία. Ίσως, να μειώσει την ανεργία και δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στο μέλλον. Διευκολύνει τους γονείς που θέλουν να συνδυάσουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία με την ανατροφή των παιδιών τους, αλλά και τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Οι μετακινήσεις εξαιτίας της δουλειάς δύνανται να περιορισθούν.
• Πρόσβαση σε πληροφορίες. Ένα άλλο πλεονέκτημα της τεχνολογίας είναι η άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες. Χάρη στις μηχανές αναζήτησης στο Διαδίκτυο μπορείτε να βρείτε οποιοδήποτε κείμενο αρχικού περιεχομένου γραμμένο οπουδήποτε στη Γη. Προηγουμένως, το εργαλείο για την διερεύνηση δεδομένων κατ” εξοχήν ήταν ο υπολογιστής, αλλά με την ενσωμάτωση του smartphone η πρόσβαση σε άρθρα διαθέσιμα στο διαδίκτυο γίνεται σε οποιαδήποτε στιγμή και ευκαιρία.
• Βελτίωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση είναι επίσης ένας τομέας που επωφελήθηκε από την τεχνολογία. Με ευρεία πρόσβαση στην πληροφόρηση, τα μοντέλα μάθησης και διδασκαλίας άλλαξαν. Οι εκπαιδευτικοί και οι ερευνητές έχουν αναπτύξει νέες παιδαγωγικές μεθόδους που βασίζονται στα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι νέες συσκευές. Η απόκτηση διπλωμάτων, η παρακολούθηση πανεπιστημιακών διαλέξεων, η εκμάθηση ξένων γλωσσών επιτυγχάνονται χάρη στο Internet.
• Η γέννηση των κοινωνικών δικτύων. Στον τομέα της τεχνολογίας των επικοινωνιών, η εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων αποδείχτηκε πολύ επωφελής, καθώς βοηθά στη σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων με ταχύτερο και πιο άμεσο τρόπο και επιπλέον έχει γίνει ο χώρος δημιουργίας αλληλεπίδρασης μεταξύ φίλων, επιχειρηματιών – πελατών, αλλά και εργαζομένων – εργοδοτών.
Τέλος, παρόλο που φαίνεται περιττό, η ίδια τεχνολογία ενθαρρύνει τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων τεχνολογιών. Η τεχνολογία όμως γίνεται κακή στο σημείο που ο άνθρωπος έφτασε να την χρησιμοποιεί αλόγιστα και ανεξέλεγκτα. Για παράδειγμα, δημιούργησαν ατομικές βόμβες, οι οποίες είναι καταστροφικές για τον άνθρωπο και η τεράστια ραδιενέργεια που εκπέμπουν είναι τόσο μεγάλη που παραμένει και στις υπόλοιπες γενιές.
Τα αρνητικά της τεχνολογίας:
• Ρύπανση του περιβάλλοντος. Παρόλο που η παγκοσμιοποίηση έχει αποφέρει μεγάλα πλεονεκτήματα όπως η βελτιστοποίηση της παραγωγής, η αύξηση της ρύπανσης και η κατάχρηση των φυσικών πόρων είναι επιπτώσεις που αφορούν ένα μέρος της κοινωνίας. Η μεγάλη πρόκληση είναι να δημιουργηθούν τρόποι για την εξάλειψη αυτών των αρνητικών επιπτώσεων και τη μείωση των κινδύνων για τη Γη. Η μετάβαση από μη ανανεώσιμες σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα είναι η πιο σημαντική πτυχή για την αποφυγή της πρόωρης ρύπανσης.
• Εξάρτηση και διαταραχές. Η ενσωμάτωση ηλεκτρονικών συσκευών έχει τροποποιήσει ορισμένες συμπεριφορές στο άτομο και επομένως στην κοινωνία. Κοινωνιολόγοι και κοινωνικοί ψυχολόγοι έχουν καταγγείλει την αλλαγή σε κάποιες αξίες και συμπεριφορές σε διαφορετικούς πολιτισμούς, λόγω της εξάρτησης που δημιουργείται σε υπολογιστές, smartphones και tablets σε μεγάλους αλλά και μικρούς. Αυτή η κατάσταση προκάλεσε διαταραχές στον άνθρωπο, όπως ο εθισμός στον κυβερνοχώρο, ο εθισμός στα κοινωνικά δίκτυα ή τα βιντεοπαιχνίδια. Επιπλέον, υπάρχουν δυσμενείς φυσικές συνθήκες που έχουν αυξηθεί χάρη στη χρήση της τεχνολογίας. Αυτή είναι η περίπτωση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα, του λεγόμενου «δακτύλου βατόμουρου» και τραχηλικών βλαβών.
• Παραβίαση της προσωπικής ασφάλειας και της κοινωνίας. Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι η σύνδεση με άγνωστα ανοιχτά δίκτυα Wi-Fi σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρόσβαση στα δεδομένα που εισήγατε κατά την πλοήγηση. Επίσης, η δημοσίευση φωτογραφιών στα κοινωνικά δίκτυα, ρίχνοντας στοιχεία για το πού και με ποιον είστε ενέχει κινδύνους. Μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι παραβάτες αναθεωρούν τους λογαριασμούς των πιθανών θυμάτων τους για να γνωρίζουν την καθημερινότητά τους και να τους προσεγγίζουν ευκολότερα. Ενώ η τεχνολογία προσφέρει τεράστια οφέλη, οι χρήστες πρέπει να σκεφτούν και να αναγνωρίσουν τα όρια αυτού του εργαλείου.
• Μείωση θέσεων εργασίας. Σε ορισμένους τομείς, είναι πιθανό οι τεχνολογικές εξελίξεις να ευνοούν τις επιχειρήσεις, παράγοντας μεγαλύτερη αποδοτικότητα κατά τη διεξαγωγή των διαδικασιών τους, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να είναι δυσμενείς για τους εργαζόμενους που μπορούν να χάσουν τη δουλειά τους. Αυτό το θέμα δημιουργεί πολλές διαμάχες. Στην ιδανική περίπτωση, είναι δυνατό να βρεθεί ένα σημείο ισορροπίας που να επιτρέπει την αύξηση της αποδοτικής παραγωγικότητας μιας επιχείρησης και ταυτόχρονα να αναγνωρίζει το έργο του ανθρώπου μέσα σε αυτό. Τα επόμενα χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ θα εξαλείψουν εκατομμύρια θέσεις εργασίας και μπορεί να χρειαστούν μερικά χρόνια για τη δημιουργία άλλων.
• Εξάλειψη ορισμένων δεξιοτήτων. Υπάρχουν πολύ χρήσιμα εργαλεία που εξοικονομούν χρόνο και παράγουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτά τα εργαλεία μπορούν να συμβάλουν στη μη ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και της ευφυΐας, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων. Για παράδειγμα, ένας υπολογιστής είναι πολύ χρήσιμος, αλλά όταν χρησιμοποιείται για να εκτελέσει απλές εργασίες που μπορούν να γίνουν χωρίς τη χρήση οποιουδήποτε εργαλείου ευνοεί την «ψυχική τεμπελιά», η οποία μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της μάθησης.
Η τεχνολογία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας, επομένως πρέπει να μάθουμε να κάνουμε μόνο ορθή χρήση των μέσων για να επωφελούμαστε και όχι να βιώνουμε τις αρνητικές της συνέπειες. Ολοκληρώνοντας, θα λέγαμε ότι οι νέες επιτεύξεις στην τεχνολογία δεν είναι ουσιαστικές, γιατί δεν εξασφαλίζουν κυρίως την επιβίωση και την διαβίωση. Οι νέες τεχνολογίες εξυπηρετούν τον άνθρωπο όταν αυτός τις χρησιμοποιεί με μέτρο και έτσι γίνονται λιγότερο επιβλαβής.
Τα αίτια της κακής χρήσης της τεχνολογίας:
• Ο άνθρωπος αποξενώνεται, αλλοτριώνεται: Η τεχνολογική πρόοδος δεν επένδυσε στην πνευματική υπόσταση του ατόμου, με αποτέλεσμα μια επίπλαστη ποιότητας ζωής, ενώ η χειραγώγηση και η μαζοποίηση του κλέβουν την ελευθερία βούλησης και την αίσθηση ταυτότητας.
• Επιδεινώνονται καθημερινά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αστικοί πληθυσμοί (αποξένωση, εσωτερική μοναξιά, άγχος, βία, εγκληματικότητα, κ.α.).
• Το άτομο απομακρύνεται από τη φύση και τον φυσικό τρόπο ζωής, με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του, κυρίως λόγω του άγχους και της πίεσης που δέχεται σε καθημερινή βάση.
• Η εργασία μηχανοποιείται και τυποποιείται, η δημιουργικότητα συρρικνώνεται και η ανεργία μεγαλώνει.
• Η εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης, της τέχνης και του αθλητισμού δημιούργησε χάσμα ανάμεσα στον σύγχρονο τρόπο ζωής και στις παραδοσιακές αξίες της κοινωνίας, με αποτέλεσμα την παρακμή των ιδανικών και την παραγωγή πολιτιστικών υποπροϊόντων.
• Καλλιεργείται ένα αίσθημα αλαζονείας και παντοδυναμίας: Ο άνθρωπος, βιώνοντας μια πραγματικότητα, που μοιάζει με θέατρο του παραλόγου, αισθάνεται «δημιουργός-Θεός», ενώ μεγαλώνει μέσα του η υπαρξιακή αγωνία, η αβεβαιότητα και πολλαπλασιάζονται τα ερωτηματικά του. Λόγω της πνευματικής μονομέρειας, που δημιουργεί η εξειδίκευση, το άτομο συρρικνώνεται ηθικά και συναισθηματικά. Έτσι, διαμορφώνεται ένα νέο πρότυπο ανθρώπου-τεχνοκράτη, που βλέπει τα πάντα με τη λογική των αριθμών και τα αξιολογεί με βάση το ατομικό συμφέρον.
• Κυριαρχεί το καταναλωτικό όραμα: Μέσα από τους μηχανισμούς της διαφήμισης, καλλιεργείται, με τη θεοποίηση της ύλης, ο ωφελιμισμός και η υπερκατανάλωση και ο άνθρωπος, χωρίς να το καταλάβει, έχει υποδουλωθεί και οδηγείται στην αναλγησία, τη βία και το έγκλημα.
• Η δημοκρατία απειλείται: Τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται και το προσωπικό απόρρητο καταστρατηγείται από τα σύγχρονα επικοινωνιακά συστήματα (κινητό, διαδίκτυο, δορυφόροι παρακολούθησης, «Μεγάλος Αδελφός»). Ο πολίτης απέχει πλέον συνειδητά από τα κοινά και οι πολιτικοί υποτάσσονται στους εξειδικευμένους τεχνοκράτες, σε βάρος φυσικά των λαϊκών συμφερόντων.
• Παγκοσμιοποίηση της τεχνολογίας, της οικονομίας και του πολιτισμού: Η πλανητική ομοιομορφία εντείνει τον κίνδυνο αλλοίωσης της ταυτότητας των αναπτυσσόμενων λαών, με αποτέλεσμα την απομάκρυνση από την παράδοση και τη γλωσσική αλλοίωση.
• Εξαπλώνονται οι βιομηχανίες ολέθρου: Αναπτύσσεται η πολεμική τεχνολογία, πολλαπλασιάζονται τα όπλα μαζικής καταστροφής, κορυφώνεται η απειλή πυρηνικού ολοκαυτώματος, με αποτέλεσμα την εξάρτηση και εξαθλίωση κυρίως των φτωχών λαών, που είναι οι πελάτες της πολεμικής βιομηχανίας.
• Διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία: Μόλυνση, ρύπανση και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Είναι ορατή λοιπόν η απειλή της ανθρώπινης ζωής, η υποθήκευση του μέλλοντος, όπως και πιθανή η εξάντληση των φυσικών πόρων.
• Διαμορφώνεται μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων: Οι ισχυροί έχουν τη γνώση και την τεχνογνωσία, με αποτέλεσμα τη διόγκωση των ανισοτήτων, τη διαιώνιση της κυριαρχίας των ισχυρών κρατών και την εκμετάλλευση των φτωχών κρατών. Σε εθνικό επίπεδο επιχειρείται ο αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση των μη προνομιούχων.
Τρόποι αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της τεχνολογίας:
Για να αντιμετωπιστεί ο παραμερισμός της πνευματικής καλλιέργειας και να επιτευχθεί η αναβάθμιση των ηθικών αξιών και ο εξανθρωπισμός των σύγχρονων κοινωνιών, το άτομο πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι είναι αναπόσπαστο στοιχείο του κοινωνικού συνόλου, για το καλό του οποίου οφείλει να εργάζεται.
• Όχι απάρνηση της τεχνολογίας, ούτε αναζήτηση για άλλοθι ή για αποδιοπομπαίους τράγους, όπως η απόδοση ευθύνης στη μηχανή.
• Εφαρμογή των τεχνολογικών επιτευγμάτων στην επίλυση μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων και μόνο για ειρηνικούς σκοπούς.
• Συνειδητοποίηση των δραματικών επιπτώσεων, της διάστασης και έκτασης του προβλήματος και αντίσταση στη μοιρολατρική αποδοχή της πραγματικότητας.
• Με κριτική ματιά να εντοπίσουμε τη ρίζα της κακοδαιμονίας, που συνίσταται στη μονομέρεια της ανάπτυξης, στην ηθικοπνευματική καθίζηση.
• Η λύση είναι η βαθιά μεταβολή της δομής του κοινωνικού μας συστήματος, ώστε κέντρο της προόδου να αποτελέσει ο άνθρωπος και η ευτυχία του. Απαιτείται «φρόνησης», σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, υιοθέτηση του μέτρου και ενστερνισμός μετα-υλιστικών αξιών.
ΝΤΡΑΓΚΟΜΙΡ ΜΕΛΙΝΑ
ΤΑΞΙΑΡΧΟΠΟΥΛΟΥ ΡΑΦΑΕΛΑ-ΓΕΩΡΓΙΑ
