Ο σχολικός τύπος, αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο της μη τυπικής μάθησης, ένα πεδίο έρευνας με μεγάλη παιδευτική αξία, μέσω του οποίου το σχολείο, οι εκπαιδευτικοί και κυρίως οι μαθητές του «ανοίγονται» στην κοινωνία, την τοπική και την ευρύτερη. Σκοπός του Προγράμματος είναι η δημιουργία ψηφιακού τύπου, κρατώντας τα περισσότερα χαρακτηριστικά ενός έντυπου υλικού, υιοθετώντας όμως τη χρήση ψηφιακών εργαλείων στη διαδικασία.

Υπεύθυνες προγράμματος και αρχισυντάκτριες: Καφούρου Εύα, φιλόλογος  και Λούβη Κλεοπάτρα, φιλόλογος

Συμμετέχουν: οι μαθητές και οι μαθήτριες του Πολιτιστικού Προγράμματος «Σχολική εφημερίδα» έτους 2023-24

Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της δίαιτας περιλαμβάνουν:

· Αναλογικά υψηλή κατανάλωση ελαιολάδου, όσπρια, ανεπεξέργαστα δημητριακά, φρούτα και λαχανικά, μέτρια προς υψηλή κατανάλωση ψαριού, μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων (κυρίως τυρί και γιαούρτι), μέτρια κατανάλωση κρασιού και χαμηλή κατανάλωση κρέατος.

· Άφθονες φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, ψωμί/δημητριακά, πατάτες, όσπρια, καρποί).

· Ελάχιστα επεξεργασμένα προϊόντα

· Γαλακτοκομικά προϊόντα (κυρίως τυρί και γιαούρτι) καθημερινά σε μικρές έως μέτριες ποσότητες

· Ψάρια και πουλερικά σε μικρές έως μέτριες ποσότητες

· Κόκκινο κρέας 2 φορές το μήνα

· Ελαιόλαδο ως κύρια πηγή λιπαρών που περιέχουν μονοακόρεστα λιπαρά οξέα.

Η συγκεκριμένη διατροφική σύνθεση της Μεσογειακής Διατροφής έχει ως αποτέλεσμα αφενός χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη και αφετέρου υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και ίνες. Η καθημερινή κατανάλωση ελαιόλαδου συνεπάγεται υψηλή περιεκτικότητα της δίαιτας σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα.

Ο όρος επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των Επτά Χωρών. (Ιταλία, Ελλάδα, Iσπανία, Μαρόκο κ.α.).

Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει, μέσα από πληθώρα κλινικών και επιδημιολογικών μελετών, το σημαντικό ρόλο της Μεσογειακής Διατροφής, τόσο στην πρόληψη όσο και στην έκβαση πολύπλοκων ασθενειών, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Η Μεσογειακή Διατροφή, με τα άφθονα θρεπτικά της συστατικά, τη σωστή αναλογία γευμάτων και το άφθονο ελαιόλαδο δεν σταματά να αποτελεί πηγή κλινικών μελετών παρέμβασης.

Η Μεσογειακή διατροφή περιλαμβάνει ένα σύνολο δεξιοτήτων, γνώσεων, τελετουργικών, συμβόλων και παραδόσεων σχετικά με τις καλλιέργειες, τη συγκομιδή, το ψάρεμα, την κτηνοτροφία, τη συντήρηση, την επεξεργασία, το μαγείρεμα, και ιδίως την παροχή και την κατανάλωση των τροφίμων.

Οι άνθρωποι που ζουν στη Μεσόγειο έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια σε σχέση με τους κατοίκους των δυτικών κοινωνιών. Οι επιστήμονες συμπέραναν ότι μπορεί να είναι το αποτέλεσμα των ευεργετικών συστατικών του ελαιόλαδου που είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά και των πλούσιων φυτικών ινών στα φρούτα και τα λαχανικά. Η χρήση του ελαιόλαδου, με τα αντιοξειδωτικά που περιέχει, έχει συσχετιστεί με την ελάττωση της καρδιαγγειακής νόσου και με αντιφλεγμονώδη και αντιυπερτασική δράση, ελάττωση της κακής χοληστερίνης και του καρδιαγγειακού κινδύνου.

ΙΩΑΝΝΑ ΤΣΙΑΜΑΤΗ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΟΡΚΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΟΡΚΟΣ

Επίδραση στην σωματική υγεία

Το κάπνισμα κατά την εφηβεία μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στη σωματική υγεία, επιδεινώνοντας τους ήδη σημαντικούς κινδύνους που συνδέονται με την χρήση καπνού. Οι έφηβοι που καπνίζουν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν αναπνευστικά προβλήματα, όπως άσθμα και βρογχίτιδα καθώς και καρδιαγγειακά προβλήματα, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση και καρδιακές παθήσεις. Επιπλέον, οι επιβλαβείς χημικές ουσίες που υπάρχουν στον καπνό του τσιγάρου μπορούν να εμποδίσουν την σωστή ανάπτυξη ενδεχομένως να καθυστερίσουν την σωματική ανάπτυξη και να οδηγήσουνε σε μακροπρόθεσμες επιπλοκές στην υγεία.

Οι επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου

Ο εγκέφαλος των εφήβων είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις επιπτώσεις της νικοτίνης, της εθιστικής ουσίας που βρίσκεται στο καπνό. Η έκθεση στην νικοτίνη κατά την διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου μπορεί να διαταράξει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, μειώνοντας τις γνωστικές λειτουργίες όπως η μνήμη, η προσοχή και η λείψη αποφάσεων. Η έρευνα δείχνει ότι η νικοτίνη μπορεί να αλλάξει την δομή και την λειτουργία του εγκεφάλου αυξάνοντας δυνητικά τον κίνδυνο εθισμού και κατάχρησης ουσιών αργότερα στη ζωή.

Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις

Το κάπνισμα κατά την εφηβεία μπορεί επίσης να έχει σημαντικές ψυχικοινωνικές επιπτώσεις, επηρεάζοντας την κοινωνική δυναμική, την αυτοεκτίμηση και την ψυχική υγεία. Οι έφηβοι μπορεί να αντιλαμβάνονται τα κάπνισμα ως μέσο προσαρμογής σε ομάδες συνομηλίκων ή αντιμετώπισης του στρες και του άγχους οδηγώντας στην υιοθέτηση του καπνίσματος ως μη προσαρμοστικού μηχανισμού αντιμετώπισης. Επιπλέον, το κάπνισμα κατά την εφηβεία μπορεί να συμβάλει σε κοινωνική απομάκρυνση καθώς οι συνομήλικοι που δεν καπνίζουν μπορεί να αποστασιοποιηθούν από εκείνους που κάνουν χρήση καπνού.

Μακροπρόθεσμες συνέπειες

Οι συνέπειες του καπνίσματος κατά την εφηβεία, εκτείνονται με πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία και ευημερία. Τα άτομα που ξεκινούν το κάπνισμα κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου είναι πιο πιθανό να το συνεχίσουν στην ενήλικη ζωή. Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος να αναπτύξουν ασθένειες και προκλήσεις που σχετίζονται με τον εθισμό στην νικοτίνη.

Πρόληψη και παρέμβαση

Η πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος κατά την εφηβεία απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των υποκειμένων παραγόντων αντιμετώπισης που συμβάλλουν στη χρήση καπνού μεταξύ των εφήβων. Η εκπαίδευση διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ενδυνάμωση των νέων με ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους του καπνίσματος και τον τρόπο να αντιστέκονται στην πίεση των συνομηλίκων και να κάνουν υγιείς επιλογές. Τα προγράμματα πρόληψης που βασίζονται στο σχολείο, οι πρωτοβουλίες προσέγγισης της Κοινότητας και η συμμετοχή των γονέων αποτελούν βασικά συστατικά των ολοκληρωμένων προσπαθειών ελέγχου τπυ καπνίσματος. Επιπλέον, η παροχή πρόσβασης στους εφήβους σε πόρους διακοπής του καπνίσματος και υπηρεσίες υποστήριξης είναι ζωτικής σημασία για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει την χρήση καπνού. Η συμβουλευτικοι, οι συμπεριφορικές παρεμβάσεις και η φαρμακοθεραπεία μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να ξεπεράσουν τον εθισμό στην νικοτίνη και να δημιουργήσουν έναν τρόπο ζωής χωρίς κάπνισμα. Ακόμη, η δημιουργία περιβαλλόντων χωρίς καπνό και η εφαρμογή πολιτικών που περιορίζουν την διαφήμιση τπυ καπνού και την πρόσβαση στα προϊόντα καπνού μπορεί να αποθαρρύνει περαιτέρω το κάπνισμα στους νέους.

Συμπέρασμα

Το κάπνισμα κατά την εφηβεία αντιπροσωπεύει μια σημαντική ανησυχία για την δημόσια υγεία νε εκτεταμένες επιπτώσεις στη σωματική υγεία, την ανάπτυξη του εγκεφάλου και την ψυχοκοινωνική ευημερία. Κατανοώντας τις μοναδικές προκλήσεις και τις ευπάθειες ποθ αντιμετωπίζουν οι έφηβοι κατά την διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου, η κοινωνία μπορεί να εφαρμόσει  στοχευμένες παρεμβάσεις και συστήματα υποστήριξης για την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος και την προώθηση υγιεινών συμπεριφορών. Η ενδυνάμωση των νέων με τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τους πόρους για την λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με την χρήση καπνού είναι απαραίτητη για την προστασία της υγείας τους και τη διασφάλιση ενός μέλλοντος χωρίς καπνό για τις επόμενες γενιές.

ΜΕΡΤΖΑΝΙΔΟΥ ΓΙΟΥΛΗ

ΝΤΟΥΦΑ ΕΛΛΗ

ΜΠΑΡΙΑΜΙ ΕΜΙ

ΞΑΝΘΟΥ ΕΛΕΑΝΝΑ

Αρχικά ένα από τα πιο αξιοσημείωτα οφέλη της είναι η δημιουργία, η διατήρηση και διαιώνιση των δημοκρατικών θεσμών. Αυτό συνεπάγεται με την κυριαρχία της αξιοκρατίας δηλαδή με την καθιέρωση αντικειμενικών κριτηρίων που μέσω διαφανών διαδικασιών επιτυγχάνεται η ανάδειξη των πιο ικανών. Παράλληλα κατοχυρώνονται τα δικαιώματα του πολίτη, εξασφαλίζεται η δυνατότητα του πολίτη για ελευθερία και καθιστά προστάτης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ως άξιο αναφοράς και σημαντικό όφελος του δημοκρατικού πολιτεύματος θεωρείται το δικαίωμα ψήφου του πολίτη για τη συμμετοχή του στη διακυβέρνηση και ταυτόχρονα την ενεργή προσφορά του στη κοινωνία. Αξίζει να τονιστεί η προσφορά των ίσων ευκαιριών στη μόρφωση αλλά και στη πνευματική ανάπτυξη. Παράγοντας που συντελεί σε αυτό είναι η δωρεάν παιδεία, η ελεύθερη έρευνα και η διακίνηση φιλελεύθερων ιδεών. Απόρροια όλων των προαναφερθέντων είναι η νηφάλια κρίση , η αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπων, η υπεύθυνη αντιμετώπιση των προβλημάτων και η ευημερία των πολιτών. Αν και η δημοκρατία σήμερα θεωρείται δεδομένη, υπάρχουν άραγε κίνδυνοι που την υπονομεύουν;

Ο θεσμός της δημοκρατίας σήμερα θεωρείται αυτονόητος για όλους τους πολίτες αλλά ελλοχεύουν αρκετοί κίνδυνοι. Πρωταρχικό φαινόμενο που την θέτει σε απειλή είναι η ανικανότητα πολιτικών και αναξιοπιστία των κομμάτων δηλαδή όπως όλοι έχουμε διαπιστώσει οι απόψεις των πολιτικών καθώς και οι ενέργειες που προβαίνουν δεν συμβαδίζουν με τον αξιολογικό κώδικα του πολιτεύματος έρχονται σε συνεχείς αντιπαραθέσεις με το κοινωνικό σύνολο. Ακόμα , το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στη διαμόρφωση του προβλήματος αναλογεί η δημαγωγία και ο λαΐκισμός. Η Δημαγωγία εστιάζει περισσότερο στο συναίσθημα παραγκωνίζοντας τη λογική προωθώντας επιδιώξεις που δεν ανταποκρίνονται στη πραγματικότητα. Αντίστοιχα ο λαΐκισμός στηρίζεται στην εσκεμμένη ανειλικρίνεια και και στην υιοθέτηση θέσεων που απαντούν στο συναίσθημα του λαού οι οποίες ωστόσο μακροπρόθεσμα τον βλάπτουν. Τέλος περιφρονούνται κάποιες βασικές αξίες όπως η ελευθερία και η ισονομία αλλά και έχουμε παραβίαση κάποιων θεσμών όπου είναι απαραίτητοι για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους.

Εν κατακλείδι, συμπεραίνουμε πως τα οφέλη του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι αναγκαία για την φιλειρηνική συνύπαρξη ενός κοινωνικού συνόλου. Για αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να περιοριστούν οι κίνδυνοι που υπονομεύουν το δημοκρατικό πολίτευμα ώστε να μπορέσουν να αξιοποιηθούν και να εκτιμηθούν στο μέγιστο οι θετικές πτυχές της δημοκρατίας για να λειτουργήσει το κράτος ορθότερα και δικαιότερα.

Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα σχετικά με τα σεξιστικά πρότυπα που προβάλλονται στα κοινωνικά δίκτυα εις βάρος της γυναίκας, παρατηρήθηκε πως τα έφηβα κορίτσια δυσκολεύονται ιδιαίτερα να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους, εξαιτίας αυτού του γεγονότος. Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η στερεοτυπική εικόνα που διαρκώς προβάλλεται στο διαδίκτυο;  Πώς μπορούμε να συμβάλλουμε, ώστε το γυναικείο φύλο  να απαλλαγεί από τέτοιες σεξιστικές αντιλήψεις;

Στη σημερινή εποχή, η γυναίκα  πρέπει να είναι συνεχώς όμορφη, καλλωπισμένη και αψεγάδιαστη, έτσι ώστε να ”ικανοποιείται “ ο κοινωνικός της περίγυρος. Η έφηβη είναι αναγκαίο να έχει να έχει τέλειο σώμα, με τις “τέλειες’’ αναλογίες. Η εικόνα αυτή, κυριαρχεί στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, διότι αυτό θεωρείται το σωστό και συμβατό με την κοινωνία. Έτσι, τα μικρά αυτά κορίτσια όχι μόνο δεν αποδέχονται  ποτέ τον εαυτό τους, αλλά και να μειώνεται και σημαντικά η αυτοπεποίθησή τους. Μάλιστα, ένα μεγάλο ποσοστό εφήβων διατρέχουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, εξαιτίας της ανάγκης τους να «αγγίξουν» τα μη ρεαλιστικά πρότυπα , τα οποία αργότερα εξελίσσονται σε σωματικά προβλήματα, όπως η  ανορεξία και η βουλιμία.

 Παράλληλα, έκδηλη είναι και   η τάση της υπερβολικής έκθεσης του σώματος τους, διότι τα έφηβα κορίτσια πιστεύουν ότι υπερδεικνύοντας  την σεξουαλικότητά τους γίνονται αποδεκτές από τον κόσμο και ειδικότερα από το άλλο φύλλο. Επιπροσθέτως, υπάρχουν ακόμη και στη σημερινή εποχή ,οι αντιλήψεις πως η γυναίκα είναι  ένα αδύναμο ον που δεν είναι αντάξιο του  ανδρός. Αυτό δεν είναι είναι μόνο λυπηρό, αλλά μας απαξιώνει και μας ευτελίζει ως κοινωνία, διότι πολλά αγόρια, υιοθετούν τέτοιες αντιλήψεις, με συνέπεια να οπισθοδρομούμε στην περίοδο που οι γυναίκες δεν χειραφετούνταν.

Παρόλα αυτά , το σχολείο και κυρίως το οικογενειακό περιβάλλον , μπορούν να συμβάλλουν στην αποτροπή της προώθησης τέτοιων σεξιστικών αντιλήψεων . Αρχικά, είναι ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ανθρωπιστική παιδεία και να καλλιεργηθεί η αλληλοκατανόηση, η αλληλεγγύη και ο αλληλοσεβασμός ανάμεσα στα δύο φύλλα. Επίσης, σημαντική θα ήταν και  η συμβολή των σχολικών ψυχολόγων στην  ψυχική ενδυνάμωση των εφήβων και στη  διαμόρφωση  ώριμων προσωπικοτήτων με σεβασμό τόσο στον εαυτό τους όσο και στα δικαιώματα των συνανθρώπων τους.

Από την άλλη πλευρά, η οικογένεια οφείλει να παρέχει σωστή αγωγή, καλλιεργώντας τον αλληλοσεβασμό και αναδεικνύοντας την αξία της ισότητας μέσα από τον ουσιαστικό διάλογο. Ταυτόχρονα, οι ίδιοι οι γονείς πρέπει να αποτελούν πρότυπα για τα παιδία τους, αποφεύγοντας έμπρακτα  την αναπαραγωγή σεξιστικών στερεοτύπων.

Ανακεφαλαιώνοντας, η  γυναίκα στην σημερινή κοινωνία εξακολουθεί  να κακοποιείται και να ευτελίζεται σε μεγάλο ποσοστό ,εξαιτίας των στερεοτύπων  αυτών. Γι’ αυτό ο συλλογικός αγώνας για την εξάλειψη αυτών των προτύπων είναι αναγκαίος, διότι οι έφηβες κοπέλες πρέπει να είναι κι να νιώθουν ελεύθερες στη διαμόρφωση τόσο της εξωτερικής όσο και της εσωτερικής τους εικόνας. Κυρίως, όμως, όλοι μας οφείλουμε να διαμορφώσουμε μια κοινωνία απαλλαγμένη από απαρχαιωμένες αντιλήψεις και στερεοτυπικές διακρίσεις, μια κοινωνία όπου  όλα τα μέλη της θα θεωρούνται ισότιμα, ισάξια και ικανά να συνεισφέρουν στην αγαστή λειτουργία της.

  Άρτεμις Σιούτη 

Ξένια Αντωνοπούλου

Είναι σχεδόν σίγουρο ότι αυτή δεν ήταν και η πρώτη φορά που γίνονταν οι αγώνες. Τότε οι αγώνες ήταν μόνο τοπικοί και διεξαγόταν μόνο ένα αγώνισμα, η διαδρομή του σταδίου. Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας μνημονεύει τους κατοίκους της Ήλιδας, οι οποίοι από τα πανάρχαια χρόνια είχαν κτίσει ναό προς τιμή του Κρόνου. Κατά τη μυθική παράδοση, όταν γεννήθηκε ο Δίας, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήρθαν από την Κρήτη στην Ήλιδα και έκαναν αγώνα δρόμου για το βρέφος Δία. Ο μεγαλύτερος από αυτούς, ο Ηρακλής (όχι ο συνώνυμος ήρωας), έβαλε τους άλλους αδερφούς του, τον Παιωναίο, τον Επιμήδη, τον Ιάσιο και τον Ίδα να τρέξουν, και μετά τη λήξη των αγώνων, ο Ιδαίος Ηρακλής στεφάνωσε τους νικητές με κλαδί άγριας ελιάς, ένα δέντρο που είχε φέρει από τη χώρα των Υπερβορείων. Η μυθική αυτή παράδοση έχει γίνει απόπειρα να χρονολογηθεί στα τέλη της 2ης χιλιετίας π.Χ

Σύμφωνα με τον ίδιο μύθο, ο Ιδαίος Ηρακλής ήταν εκείνος που έδωσε το όνομα Ολύμπια στους αγώνες αυτούς. Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, στην τοποθεσία αυτή πάλεψε ο ίδιος ο Δίας με τον Κρόνο για την εξουσία της Γης, ενώ ένας τρίτος μύθος συμπληρώνει ότι μετά τη μάχη αυτή, διεξάχθηκαν οι πρώτοι Ολυμπιακοί αγώνες προς τιμήν και εορτασμό της έκβασης της μάχης και της νίκης του Ολύμπιου Δία. Στους αγώνες αυτούς πήραν μέρος οι Ολύμπιοι θεοί, και μάλιστα ο Απόλλων νίκησε τον Ερμή και τον Άρη στο τρέξιμο και την πυγμαχία αντίστοιχα. Αυτά σύμφωνα με τον Παυσανία.

Από τότε, κατά την παράδοση, πέρασαν πολλά χρόνια, ώσπου ο Κλύμενος, απόγονος του Ιδαίου Ηρακλή, πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα εγκαταστάθηκε στην Ολυμπία. Ο Κλύμενος έγινε βασιλιάς και επανίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Νικήθηκε όμως από τον Ενδυμίωνα γιό του Αέθλιου, ο οποίος με τη σειρά του ανέβηκε στον θρόνο. Ο γιος του Ενδυμίωνα έκανε με τη Σελήνη πενήντα κόρες, οι οποίες από τότε αντιπροσωπεύουν τους πενήντα μήνες (πενήντα σελήνες, ή φεγγάρια) που σχηματίζουν την εορταστική πενθετηρίδα, και γι” αυτό οι Ολυμπιακοί αγώνες διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια. Ο Ενδυμίων όρισε έναν αγώνα δρόμου με βραβείο τον θρόνο. Στον αγώνα αυτό πήραν μέρος οι τρεις γιοί του, ο Παίων, ο Επειός και ο Αιτωλός. Νίκησε ο Επειός, ο οποίος παραχώρησε το βραβείο στον γιο του και ονοματοδότη της περιοχής της Ήλιδας, τον Ηλείο. Την ίδια εποχή, στην κοντινή Πίσα κυβερνούσε ο, αιτωλικής καταγωγής, βασιλιάς Οινόμαος. Πιθανώς οι Ολυμπιακοί αγώνες της εποχής αυτής να διοργανώνονταν βάση της Ολυμπιακής εκεχειρίας, μιας συμφωνίας ειρήνης που είχαν κλείσει ο Ίφιτος από την Ήλιδα, ο Λυκούργος από τη Σπάρτη και ο Κλεοσθένης από την Πίσα, αφού σύμφωνα με τον Παυσανία, η συμφωνία αυτή φυλασσόταν στον ναό της Ήρας στην Ολυμπία. Η ιερή εκεχειρία όριζε σε όλες τις ελληνικές πολιτείες τη μη κατάκτηση της Ολυμπίας αλλά και τη διακοπή κάθε πολεμικής εχθροπραξίας όταν άρχιζε η περίοδος των αγώνων. Μόλις έμπαινε ο μήνας των αγώνων, την εκεχειρία αυτή τη διαλαλούσαν σε όλους τους ελληνικούς δήμους ειδικοί κήρυκες που τους όριζαν οι επιμελητές του ιερού της Ηλείας.

Τα αγωνίσματα

«Αγώνες δρόμου»

Ο απλός αγώνας δρόμου, το «στάδιον» ήταν το πρώτο αγώνισμα που καθιερώθηκε. Μέχρι τους 15ους Ολυμπιακούς αγώνες οι αθλητές που έπαιρναν μέρος διαγωνίζονταν στο πολεμικό βάδισμα και τρέξιμο. Τέρμα ήταν το σημείο που βρίσκονταν το βραβείο, ενώ οι θεατές στέκονταν δεξιά και αριστερά κατά μήκος της αμμώδους διαδρομής που είχε μήκος εξακοσίων ολυμπιακών ποδιών (περ. 192 μέτρα). Οι αθλητές ανταγωνίζονταν σε ομάδες τεσσάρων. Οι επί μέρους νικητές ανταγωνίζονταν μεταξύ τους, επίσης σε ομάδες τεσσάρων. Στον «δίαυλο» οι αθλητές έτρεχαν τη διπλή διαδρομή επιστρέφοντας στο σημείο της αφετηρίας, ενώ στον «δόλιχο» η διαδρομή ήταν δώδεκα «δίαυλοι», δηλαδή 24 «στάδια». Η διαδρομή του «οπλίτη δρόμου» είχε μήκος δύο «σταδίων», και οι πολεμιστές αρχικά φορούσαν τον πλήρη εξοπλισμό (περικεφαλαία, κνημίδες, ασπίδα). Αργότερα ήταν γυμνοί και κρατούσαν μόνο ασπίδα.

«Πάλη»

Η πάλη ήταν πολύ δημοφιλές άθλημα. Σύμφωνα με τον μύθο ο Θησέας ήταν αυτός που ανακάλυψε την τεχνική της πάλης, έτσι ώστε ο νικητής να μην εξαρτάται μόνo από τη φυσική σωματική δύναμη, αλλά από την τεχνική, την ευελιξία και τη γρηγοράδα των κινήσεών του. Ο έφηβος Κρατίνος απέκτησε φήμη όχι μόνο για τη νίκη του, αλλά και για την καλαισθησία των κινήσεων του.

Στην πάλη διακρίνουμε δύο αγωνίσματα. Στο πρώτο ο αθλητής είχε σκοπό να ρίξει τον αντίπαλο τρεις φορές με τους ώμους στο χώμα, ενώ στο δεύτερο ο αγώνας συνεχιζόταν ακόμα και στο έδαφος, μέχρι που ο νικημένος αναγκαζόταν να παραδεχτεί την ήττα του σηκώνοντας το χέρι.

«Πυγμαχία»

Η πυγμαχία ήταν βίαιο και μερικές φορές θανατηφόρο αγώνισμα. Τα χέρια ήταν ενισχυμένα με χοντρά δερμάτινα λουριά από τον αγκώνα μέχρι τις γροθιές, ενώ τα δάχτυλα έμεναν ακάλυπτα για να κλείνουν σχηματίζοντας γροθιά. Τα λουριά μπορεί να ήταν ενισχυμένα με μικρούς μολυβένιους βόλους ή καρφιά. Σε περίπτωση που ο αγώνας κρατούσε πολύ ώρα χωρίς νικητή, οι αγωνιστές έπρεπε να κάνουν την ονομαζόμενη «κλίμακα». Δηλαδή οι πυγμάχοι στέκονταν ακίνητοι χωρίς να αμύνονται ή να αποφεύγουν το χτύπημα, ενώ εναλλακτικά αντάλλασσαν χτυπήματα μέχρι που ένας από τους δυο κατέρρεε. Αν και πολλές μαρτυρίες έχουμε για τα φοβερά και αιματηρά τραύματα του αγωνίσματος, η τέχνη της πυγμαχίας ήταν άλλη. Νικητής ήταν αυτός που κατόρθωνε να μην χτυπηθεί. Ακόμα καλύτερα ήταν αυτός που κατόρθωνε να μην χτυπηθεί αλλά ούτε και να χτυπήσει τον αντίπαλο, κάνοντάς τον απλά να καταρρεύσει εξουθενωμένος από τις άκαρπες επιθετικές προσπάθειές του.

«Πένταθλο»

Το πένταθλο αποτελείτο από πέντε επί μέρους αγωνίσματα, τροχάδην, άλμα, πάλη, δισκοβολία και ακόντιο. Οι αθλητές του πένταθλου ήταν φημισμένοι για την καλαισθησία του αρμονικά γυμνασμένου σώματός τους. Η διεξαγωγή του πένταθλου άρχιζε με τη ρίψη δίσκου ή με το άλμα, και συνέχιζε με τη ρίψη ακοντίου, τον αγώνα δρόμου και την πάλη. Η προκαταρκτική εξάσκηση που γινότανε στα αθλητικά γυμναστήρια συμπεριλάμβανε τέσσερις κατηγορίες άλματος, το άλμα ύψους (επί τόπου), άλμα ύψους (με φόρα), άλμα μήκους και άλμα βάθους, ενώ στους Ολυμπιακούς αγώνες μνημονεύεται μόνο το άλμα μήκους. Το άλμα συνοδευόταν από τους ήχους της φλογέρας που έπαιζε το «Πύθιο άσμα». Η εκκίνηση γινόταν από μια ελαστική σανίδα, τον «βατήρα», ενώ οι αθλητές χρησιμοποιούσαν ένα βοηθητικό όργανο, τους «αλτήρες». Ο κανονισμός του αθλήματος επέβαλε στον αθλητή να προσγειωθεί όρθιος και να σταθεί ακίνητος ακριβώς στο σημείο της επαφής του με το έδαφος. Το σημείο της πιθανής προσγείωσης ήταν ανασκαμμένο για να είναι το χώμα λίγο πιο μαλακό. Συχνά συναντάμε σε σχετικές αγγειογραφίες την αξίνα η οποία χρησίμευε για την εκσκαφή του σκληρού από την ξηρασία καλοκαιρινού εδάφους, ή για να σημαδεύουν στο χώμα την επίδοση. Η δισκοβολία ήταν αγώνισμα βολής που εξελίχτηκε από τη ρίψη πέτρας στη μάχη, και διεξάγονταν αρχικά με απλές πέτρες κάπως μεγάλων διαστάσεων, όπως συμπεραίνουμε από ένα αρχαιολογικό εύρημα στον χώρο της Ολυμπίας. Ο Όμηρος μνημονεύει επίσης τον λίθινο δίσκο των Φαιάκων. Η τεχνική ρίψης δίσκου είναι απαθανατισμένη σε πολλές αγγειογραφίες, ανάγλυφα και ανδριάντες, το πιο φημισμένο από αυτά είναι ο παγκόσμια γνωστός δισκοβόλος του Μύρωνα. Το ακόντιο ήταν επίσης εμπνευσμένο από το αντίστοιχο πολεμικό ή κυνηγετικό όπλο, αν και στην προκειμένη μορφή ήταν ειδικά κατασκευασμένο για αποκλειστική αθλητική χρήση. Ήταν κοντύτερο, λεπτότερο και ελαφρότερο, ενώ κατέληγε σε μακρύ μυτερό άκρο. Στη μέση του κονταριού ήταν προσαρμοσμένη η «αγκύλη», που ήταν λουράκι ή θηλιά για να υποβοηθάει τον αθλητή στην εξακόντισή του, χωρίς όμως να είναι εξακριβωμένη η ακριβής λειτουργία της αγκύλης. Επίσης δεν είναι γνωστό αν το ακόντιο ήταν άθλημα βολής ή σκοποβολής.

«Ιππικοί αγώνες»

Η αρματοδρομία διεξάγονταν σε ιδιαίτερο στάδιο, το «ιπποδρόμιο», αγνώστων σήμερα διαστάσεων. Το μοναδικό ιπποδρόμιο που διασώζεται σήμερα στην Ελλάδα βρίσκεται στο Λύκαιο όρος και έχει μήκος 300 μέτρα, ή ενάμιση σταδίου, και πλάτους εκατό μέτρων. Το ιπποδρόμιο της Ολυμπίας πρέπει κατά τα λεγόμενα του Παυσανία να είχε μεγαλύτερο πλάτος. Ο μηχανισμός εκκίνησης ήταν εφεύρεση του Κληοίτα, την οποία τελειοποίησε ο Αριστείδης. Στο ένα άκρο του ιπποδρομίου ήταν κτισμένος ο στρογγυλός βωμός του Ταράξιππου, αφού τα άλογα πάθαιναν απροσδόκητα πανικό όταν περνούσαν από το σημείο αυτό.

ΜΑΜΑΤΣΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

ΚΟΤΣΙΚΟΡΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

• Παναγιώτης Μπενάκης (τέλη 17ου αι.-1771)

Πρόκριτος της Καλαμάτας, από τους βασικούς πρωταγωνιστές των Ορλωφικών. Ασχολήθηκε με το εμπόριο, ενώ, παράλληλα, απέκτησε τεράστια ακίνητη περιουσία, με κτήματα και τσιφλίκια στην Καλαμάτα και στην περιφέρεια. Πέρα από τις οικονομικές του δραστηριότητες, ανέπτυξε επίσης κοινωνική και πολιτική δράση. Μετά την αποτυχία της εξέγερσης, ο Μπενάκης έφυγε με ρωσικό πλοίο για την Ιταλία, όπου πέθανε τον επόμενο χρόνο.

• Προκόπιος Πελεκάσης (;-1812) 

Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης (1785-1789). Γεννήθηκε και πέθανε στην Αλαγονία Μεσσηνίας. Στην πατριαρχική του θητεία, η οποία ξεκίνησε το 1785, ο Προκόπιος εργάστηκε με ζήλο για την τακτοποίηση των οικονομικών του πατριαρχείου, καθώς και για την ηθική ανύψωση των υπόδουλων Ελλήνων.

• Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος, 1782-1849)

Οπλαρχηγός της Επανάστασης του 1821, με σπουδαία στρατιωτική δράση τόσο κατά την έναρξη της Επανάστασης από την Καλαμάτα στις 23 Μαρτίου 1821 όσο και κατά τη διάρκεια του Αγώνα. Γεννήθηκε στη Νέδουσα. Από τις αρχές του 1821, προετοίμασε τον ξεσηκωμό στον Μοριά, μαζί με το θείο του Θ. Κολοκοτρώνη και τον Παπαφλέσσα. Έλαβε μέρος σε πολλές μάχες, στις οποίες διακρίθηκε για την ανδρεία του.

• Αλέξανδρος Κουμουνδούρος (1815-1883)

Από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της ελληνικής πολιτικής σκηνής κατά το β” μισό του 19ου αιώνα, διετέλεσε πρωθυπουργός δέκα φορές. Άσκησε δικηγορία και υπηρέτησε ως αντιεισαγγελέας στην Καλαμάτα. Το 1841, έλαβε μέρος στην Κρητική Επανάσταση, ενώ το 1853 εκλέχτηκε για πρώτη φορά βουλευτής Μεσσηνίας. Κατά τις πρωθυπουργικές του θητείες, κατάφερε να χειριστεί επιτυχώς ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, με βασικότερο την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και μικρού τμήματος της νότιας Ηπείρου.

• Ιωάννης Φ. Κωστόπουλος (1856-1918) 

Γεννημένος στη Σπερχογεία Μεσσηνίας, εγκαταστάθηκε πολύ μικρός στην Καλαμάτα, όπου έμαθε το εμπόριο υφασμάτων κοντά στον υφασματέμπορο θείο του. Στη συνέχεια, ίδρυσε τραπεζικό τμήμα. Το 1916, ίδρυσε την Τράπεζα Καλαμών, η οποία εξελίχθηκε τα επόμενα χρόνια στην Τράπεζα Πίστεως (από το 1924 Τράπεζα Ελληνικής Εμπορικής Πίστεως) και σημερινή Τράπεζα Άλφα.

• Μαρία Πολυδούρη (1902-1930)

Ποιήτρια της νεορομαντικής σχολής. Γεννήθηκε στην Καλαμάτα, όπου ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές της. Η ποίησή της κινείται ανάμεσα στον έρωτα και στο θάνατο, και η μεγάλη της αρετή είναι ο πηγαίος συναισθηματισμός, που υπερκαλύπτει τις όποιες τεχνικές αδυναμίες. Έργα: Οι τρίλλιες που σβήνουν (1928), Ηχώ στο χάος (1929), καθώς και τόμοι απάντων που περιλαμβάνουν και ανέκδοτα ποιήματα.

Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα δεσπόζει σε υψόμετρο 1.130 μέτρων στις Βάσσες της Φιγαλίας, στα όρια της Αρκαδίας, Τριφυλίας και Μεσσηνίας και θεωρείται ο «Παρθενώνας» της Πελοποννήσου. Είναι ένας από τους σπουδαιότερους και επιβλητικότερους ναούς της αρχαιότητας, καθώς και το πρώτο μνημείο στην Ελλάδα που ανακηρύχθηκε  Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO, το 1986. Η λατρεία του Απόλλωνα στην περιοχή των Βασσών ανάγεται στα τέλη του 8^ου- αρχές του 7^ου π.Χ. αιώνα και ο θεός φέρει το επίθετο «επικούριος» διότι σύμφωνα με την παράδοση συνέδραμε τους Φιγαλείς στον αγώνα τους κατά των Σπαρτιατών, το 659 π.Χ. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, η ονομασία οφείλεται στο γεγονός ότι ο Απόλλωνας εμπόδισε την εξάπλωση επιδημίας που έπληττε την περιοχή στα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Επίσης, σε επιγραφή προερχόμενη από την περιοχή, ο Απόλλωνας αναφέρεται και ως «Βασσίτας».

Ο ναός που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης δεν είναι ο αρχαιότερος που κτίσθηκε στο χώρο. Ο πρώτος ναός του Απόλλωνα οικοδομήθηκε στα τέλη του 7^ου π.Χ. αιώνα, πιθανότατα στην ίδια θέση. Η ανέγερση του ναού του Επικούριου Απόλλωνα τοποθετείται στο 420 – 400 π.Χ και αρχιτέκτονάς του θεωρείται ο Ικτίνος. Ο ναός χαρακτηρίζεται από πλήθος πρωτοτυπιών τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική του διαρρύθμιση και είναι ο μοναδικός που συνδυάζει στοιχεία και των τριών αρχιτεκτονικών ρυθμών της αρχαιότητας. Για την κατασκευή του έχει χρησιμοποιηθεί ανοιχτόχρωμος τοπικός ασβεστόλιθος, ενώ ορισμένα μέρη της οροφής, τα κιονόκρανα του σηκού και ο γλυπτός διάκοσμος είναι από μάρμαρο. Πρόκειται για δωρικό, περίπτερο, δίστηλο εν παραστάσι ναό με πρόναο, σηκό, άδυτο και οπισθόδομο. Στο εσωτερικό του σηκού, κατά μήκος των μακρών πλευρών, υπάρχουν από 5 ιωνικοί ημικίονες και ανάμεσα σε αυτούς υπήρχε ένας κίονας που έφερε το αρχαιότερο γνωστό ως σήμερα κορινθιακό κιονόκρανο. Το κιονόκρανο αυτό το γνωρίζουμε από τα σχέδια των πρώτων περιηγητών και θραύσματά του φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στην Αθήνα. Η στέγη του ναού είναι δίρριχτη και η κεράμωση μαρμάρινη, κορινθιακού τύπου.

Εξωτερικά, το ναό περιέτρεχε δωρική ζωφόρος με ακόσμητες μετόπες και τρίγλυφα, ενώ ανάγλυφη διακόσμηση έφεραν μόνο οι εσωτερικές μετόπες των στενών πλευρών. Οι έξι μετόπες του πρόναου απεικόνιζαν την επιστροφή του Απόλλωνα στον Όλυμπο από τις Υπερβόρειες χώρες και του οπισθόδομου την αρπαγή των θυγατέρων του Μεσσήνιου βασιλιά Λεύκιππου από τους Διόσκουρους. Τα αετώματα δεν είναι βέβαιο ότι έφεραν γλυπτό διάκοσμο. Το βασικότερο διακοσμητικό στοιχείο του ναού ήταν η μαρμάρινη ιωνική ζωφόρος μέσα στο σηκό (συνολικού μήκους 31 μέτρων) η οποία αποτελείται από 23 μαρμάρινες πλάκες.  Στις 12 πλάκες απεικονίζεται η Αμαζονομαχία και στις υπόλοιπες 11 η Κενταυρομαχία.

Τον 2^ο μ.Χ. αιώνα το χώρο επισκέφθηκε ο περιηγητής Παυσανίας που περιέγραψε τα αρχαία μνημεία και διέσωσε χρήσιμες πληροφορίες για την ιστορία τους, ειδικά για το ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Τον θεωρεί, μάλιστα, το δεύτερο, μετά της Τεγέας, Πελοποννησιακό ναό σε κάλλος και αρμονία (8.41.8). Τους επόμενους αιώνες το ιερό εγκαταλείφθηκε, ενώ υπέστη και σοβαρές ζημιές από σεισμούς που έπληξαν την περιοχή. Ο χώρος παρέμεινε εγκαταλελειμμένος έως τον 18^ο αιώνα, όταν ταυτίσθηκε από τον Γάλλο αρχιτέκτονα, J. Bocher. Το 1812, πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ανασκαφές από ομάδα αρχαιόφιλων επιστημόνων όπου ήλθαν στο φως οι 23 μαρμάρινες πλάκες από την εσωτερική ζωφόρο του ναού, οι οποίες μεταφέρθηκαν από το ναό στα παράλια του Ιονίου και από εκεί στην Ζάκυνθο. Το 1815, κατέληξαν στο Βρετανικό Μουσείο όταν η ζωφόρος αγοράσθηκε σε δημοπρασία. Από το 1902, τη συστηματική έρευνα ανέλαβε η Αρχαιολογική Εταιρεία όπου ήλθαν στο φως και άλλα τμήματα της ιωνικής ζωφόρου, τα οποία φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Από το 1965 και συστηματικά από το 1982, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της συντήρησης και αναστήλωσης του ναού του Επικούρειου Απόλλωνα. Τέλος, από το 1987, ο ναός προστατεύεται από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες με ειδικό στέγαστρο που θα απομακρυνθεί μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών.

Νικολόπουλος  Νίκος

Λύσσαρη Ρένια

Πανουσοπούλου Αρετή

Μακάτης Γιώργος

Η τεχνολογία τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται µε ραγδαίους ρυθμούς ασκώντας πολύ μεγάλη επίδραση σε όλους τους τομείς της ζωής µας. Η τεχνολογία και η επιστήμη είναι αλληλένδετες έννοιες και το αποτέλεσμα του συνδυασμού τους, είναι η κινητήριος δύναμη της εξέλιξής µας. Η τεχνολογία ασκεί επίδραση στην εκπαίδευση καθημερινή ζωή και εργασία. Επιπρόσθετα η τεχνολογία έχει θετικά και αρνητικά αποτελέσματα.

Τα κύρια πλεονεκτήματα της χρήσης της τεχνολογίας:

•          Η μηχανή. Μια καταπληκτική ανακάλυψη, που ελευθέρωσε τα χέρια του ανθρώπου, αυξάνοντας την παραγωγή αγαθών και μειώνοντας τον ανθρώπινο μόχθο. Σήμερα ο άνθρωπος κουράζεται λιγότερο, χάρη στην εφεύρεση αυτή, η οποία ξεπερνά τις μυϊκές ικανότητές του ενώ ταυτόχρονα, με τη βοήθεια των τεχνιτών μέσων, η ανθρώπινη δύναμη κατάφερε να εξερευνήσει το διάστημα, να ερμηνεύσει διάφορα καιρικά και φυσικά φαινόμενα. Στον τομέα της βιομηχανίας και του εμπορίου, η εφαρμογή τεχνολογικών εργαλείων που βελτιστοποιούν τις διαδικασίες, που ενισχύουν την οικονομική παραγωγή, μειώνουν το κόστος και αναπτύσσουν περαιτέρω εμπορικές σχέσεις.

•          Βελτίωση της ποιότητας ζωής. Κάθε μέρα υπάρχουν νέες εφευρέσεις συσκευών που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πληθυσμού. Εφευρέθηκαν νέα και αποτελεσματικά φάρμακα, που προσφέρουν ανακούφιση στον άνθρωπο. Οι ιατρικές εξετάσεις συντέλεσαν στην έγκυρη διάγνωση ασθενειών. Ακόμα και οι χειρουργικές επεμβάσεις γίνονται με σύγχρονα μέσα. Έγιναν μεταμοσχεύσεις υγιών οργάνων σε ανθρώπινο σώμα καταπολεμήθηκαν ανίατες ασθένειες. Γίνονται εμβόλια από μικρή ηλικία, για προστασία από επικίνδυνες ασθένειες. Η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει στη διάγνωση ασθενειών.

•          Ευκολία στην επικοινωνία. Η δυνατότητα επικοινωνίας με διαφορετικούς ανθρώπους στον κόσμο σε πραγματικό χρόνο είναι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας. Προηγουμένως οι δρόμοι επικοινωνίας κατεξοχήν ήταν το σταθερό τηλεφωνικό δίκτυο μέσω γραμμών και η υπηρεσία αλληλογραφίας. Τώρα αρκετές εφαρμογές επιτρέπουν την αλληλεπίδραση ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο με έναν εύκολο, πρακτικό και οικονομικό τρόπο.

•          Η τηλεργασία. Ίσως, να μειώσει την ανεργία και δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στο μέλλον. Διευκολύνει τους γονείς που θέλουν να συνδυάσουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία με την ανατροφή των παιδιών τους, αλλά και τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Οι μετακινήσεις εξαιτίας της δουλειάς δύνανται να περιορισθούν.

•          Πρόσβαση σε πληροφορίες. Ένα άλλο πλεονέκτημα της τεχνολογίας είναι η άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες. Χάρη στις μηχανές αναζήτησης στο Διαδίκτυο μπορείτε να βρείτε οποιοδήποτε κείμενο αρχικού περιεχομένου γραμμένο οπουδήποτε στη Γη. Προηγουμένως, το εργαλείο για την διερεύνηση δεδομένων κατ” εξοχήν ήταν ο υπολογιστής, αλλά με την ενσωμάτωση του smartphone η πρόσβαση σε άρθρα διαθέσιμα στο διαδίκτυο γίνεται σε οποιαδήποτε στιγμή και ευκαιρία.

•          Βελτίωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση είναι επίσης ένας τομέας που επωφελήθηκε από την τεχνολογία. Με ευρεία πρόσβαση στην πληροφόρηση, τα μοντέλα μάθησης και διδασκαλίας άλλαξαν. Οι εκπαιδευτικοί και οι ερευνητές έχουν αναπτύξει νέες παιδαγωγικές μεθόδους που βασίζονται στα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι νέες συσκευές. Η απόκτηση διπλωμάτων, η παρακολούθηση πανεπιστημιακών διαλέξεων, η εκμάθηση ξένων γλωσσών επιτυγχάνονται χάρη στο Internet.

•          Η γέννηση των κοινωνικών δικτύων. Στον τομέα της τεχνολογίας των επικοινωνιών, η εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων αποδείχτηκε πολύ επωφελής, καθώς βοηθά στη σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων με ταχύτερο και πιο άμεσο τρόπο και επιπλέον έχει γίνει ο χώρος δημιουργίας αλληλεπίδρασης μεταξύ φίλων, επιχειρηματιών – πελατών, αλλά και εργαζομένων – εργοδοτών.

Τέλος, παρόλο που φαίνεται περιττό, η ίδια τεχνολογία ενθαρρύνει τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων τεχνολογιών. Η τεχνολογία όμως γίνεται κακή στο σημείο που ο άνθρωπος έφτασε να την χρησιμοποιεί αλόγιστα και ανεξέλεγκτα. Για παράδειγμα, δημιούργησαν ατομικές βόμβες, οι οποίες είναι καταστροφικές για τον άνθρωπο και η τεράστια ραδιενέργεια που εκπέμπουν είναι τόσο μεγάλη που παραμένει και στις υπόλοιπες γενιές.

Τα αρνητικά της τεχνολογίας:

•          Ρύπανση του περιβάλλοντος. Παρόλο που η παγκοσμιοποίηση έχει αποφέρει μεγάλα πλεονεκτήματα όπως η βελτιστοποίηση της παραγωγής, η αύξηση της ρύπανσης και η κατάχρηση των φυσικών πόρων είναι επιπτώσεις που αφορούν ένα μέρος της κοινωνίας. Η μεγάλη πρόκληση είναι να δημιουργηθούν τρόποι για την εξάλειψη αυτών των αρνητικών επιπτώσεων και τη μείωση των κινδύνων για τη Γη. Η μετάβαση από μη ανανεώσιμες σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα είναι η πιο σημαντική πτυχή για την αποφυγή της πρόωρης ρύπανσης.

•          Εξάρτηση και διαταραχές. Η ενσωμάτωση ηλεκτρονικών συσκευών έχει τροποποιήσει ορισμένες συμπεριφορές στο άτομο και επομένως στην κοινωνία. Κοινωνιολόγοι και κοινωνικοί ψυχολόγοι έχουν καταγγείλει την αλλαγή σε κάποιες αξίες και συμπεριφορές σε διαφορετικούς πολιτισμούς, λόγω της εξάρτησης που δημιουργείται σε υπολογιστές, smartphones και tablets σε μεγάλους αλλά και μικρούς. Αυτή η κατάσταση προκάλεσε διαταραχές στον άνθρωπο, όπως ο εθισμός στον κυβερνοχώρο, ο εθισμός στα κοινωνικά δίκτυα ή τα βιντεοπαιχνίδια. Επιπλέον, υπάρχουν δυσμενείς φυσικές συνθήκες που έχουν αυξηθεί χάρη στη χρήση της τεχνολογίας. Αυτή είναι η περίπτωση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα, του λεγόμενου «δακτύλου βατόμουρου» και τραχηλικών βλαβών.

•          Παραβίαση της προσωπικής ασφάλειας και της κοινωνίας. Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι η σύνδεση με άγνωστα ανοιχτά δίκτυα Wi-Fi σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρόσβαση στα δεδομένα που εισήγατε κατά την πλοήγηση. Επίσης, η δημοσίευση φωτογραφιών στα κοινωνικά δίκτυα, ρίχνοντας στοιχεία για το πού και με ποιον είστε ενέχει κινδύνους. Μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι παραβάτες αναθεωρούν τους λογαριασμούς των πιθανών θυμάτων τους για να γνωρίζουν την καθημερινότητά τους και να τους προσεγγίζουν ευκολότερα. Ενώ η τεχνολογία προσφέρει τεράστια οφέλη, οι χρήστες πρέπει να σκεφτούν και να αναγνωρίσουν τα όρια αυτού του εργαλείου.

•          Μείωση θέσεων εργασίας. Σε ορισμένους τομείς, είναι πιθανό οι τεχνολογικές εξελίξεις να ευνοούν τις επιχειρήσεις, παράγοντας μεγαλύτερη αποδοτικότητα κατά τη διεξαγωγή των διαδικασιών τους, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να είναι δυσμενείς για τους εργαζόμενους που μπορούν να χάσουν τη δουλειά τους. Αυτό το θέμα δημιουργεί πολλές διαμάχες. Στην ιδανική περίπτωση, είναι δυνατό να βρεθεί ένα σημείο ισορροπίας που να επιτρέπει την αύξηση της αποδοτικής παραγωγικότητας μιας επιχείρησης και ταυτόχρονα να αναγνωρίζει το έργο του ανθρώπου μέσα σε αυτό. Τα επόμενα χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ θα εξαλείψουν εκατομμύρια θέσεις εργασίας και μπορεί να χρειαστούν μερικά χρόνια για τη δημιουργία άλλων.

•          Εξάλειψη ορισμένων δεξιοτήτων. Υπάρχουν πολύ χρήσιμα εργαλεία που εξοικονομούν χρόνο και παράγουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτά τα εργαλεία μπορούν να συμβάλουν στη μη ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και της ευφυΐας, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων. Για παράδειγμα, ένας υπολογιστής είναι πολύ χρήσιμος, αλλά όταν χρησιμοποιείται για να εκτελέσει απλές εργασίες που μπορούν να γίνουν χωρίς τη χρήση οποιουδήποτε εργαλείου ευνοεί την «ψυχική τεμπελιά», η οποία μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της μάθησης.

Η τεχνολογία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας, επομένως πρέπει να μάθουμε να κάνουμε μόνο ορθή χρήση των μέσων για να επωφελούμαστε και όχι να βιώνουμε τις αρνητικές της συνέπειες. Ολοκληρώνοντας, θα λέγαμε ότι οι νέες επιτεύξεις στην τεχνολογία δεν είναι ουσιαστικές, γιατί δεν εξασφαλίζουν κυρίως την επιβίωση και την διαβίωση. Οι νέες τεχνολογίες εξυπηρετούν τον άνθρωπο όταν αυτός τις χρησιμοποιεί με μέτρο και έτσι γίνονται λιγότερο επιβλαβής.

Τα αίτια της κακής χρήσης της τεχνολογίας:

•          Ο άνθρωπος αποξενώνεται, αλλοτριώνεται: Η τεχνολογική πρόοδος δεν επένδυσε στην πνευματική υπόσταση του ατόμου, με αποτέλεσμα μια επίπλαστη ποιότητας ζωής, ενώ η χειραγώγηση και η μαζοποίηση του κλέβουν την ελευθερία βούλησης και την αίσθηση ταυτότητας.

•          Επιδεινώνονται καθημερινά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αστικοί πληθυσμοί (αποξένωση, εσωτερική μοναξιά, άγχος, βία, εγκληματικότητα, κ.α.).

•          Το άτομο απομακρύνεται από τη φύση και τον φυσικό τρόπο ζωής, με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του, κυρίως λόγω του άγχους και της πίεσης που δέχεται σε καθημερινή βάση.

•          Η εργασία μηχανοποιείται και τυποποιείται, η δημιουργικότητα συρρικνώνεται και η ανεργία μεγαλώνει.

•          Η εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης, της τέχνης και του αθλητισμού δημιούργησε χάσμα ανάμεσα στον σύγχρονο τρόπο ζωής και στις παραδοσιακές αξίες της κοινωνίας, με αποτέλεσμα την παρακμή των ιδανικών και την παραγωγή πολιτιστικών υποπροϊόντων.

•          Καλλιεργείται ένα αίσθημα αλαζονείας και παντοδυναμίας: Ο άνθρωπος, βιώνοντας μια πραγματικότητα, που μοιάζει με θέατρο του παραλόγου, αισθάνεται «δημιουργός-Θεός», ενώ μεγαλώνει μέσα του η υπαρξιακή αγωνία, η αβεβαιότητα και πολλαπλασιάζονται τα ερωτηματικά του. Λόγω της πνευματικής μονομέρειας, που δημιουργεί η εξειδίκευση, το άτομο συρρικνώνεται ηθικά και συναισθηματικά. Έτσι, διαμορφώνεται ένα νέο πρότυπο ανθρώπου-τεχνοκράτη, που βλέπει τα πάντα με τη λογική των αριθμών και τα αξιολογεί με βάση το ατομικό συμφέρον.

•          Κυριαρχεί το καταναλωτικό όραμα: Μέσα από τους μηχανισμούς της διαφήμισης, καλλιεργείται, με τη θεοποίηση της ύλης, ο ωφελιμισμός και η υπερκατανάλωση και ο άνθρωπος, χωρίς να το καταλάβει, έχει υποδουλωθεί και οδηγείται στην αναλγησία, τη βία και το έγκλημα.

•          Η δημοκρατία απειλείται: Τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται και το προσωπικό απόρρητο καταστρατηγείται από τα σύγχρονα επικοινωνιακά συστήματα (κινητό, διαδίκτυο, δορυφόροι παρακολούθησης, «Μεγάλος Αδελφός»). Ο πολίτης απέχει πλέον συνειδητά από τα κοινά και οι πολιτικοί υποτάσσονται στους εξειδικευμένους τεχνοκράτες, σε βάρος φυσικά των λαϊκών συμφερόντων.

•          Παγκοσμιοποίηση της τεχνολογίας, της οικονομίας και του πολιτισμού: Η πλανητική ομοιομορφία εντείνει τον κίνδυνο αλλοίωσης της ταυτότητας των αναπτυσσόμενων λαών, με αποτέλεσμα την απομάκρυνση από την παράδοση και τη γλωσσική αλλοίωση.

•          Εξαπλώνονται οι βιομηχανίες ολέθρου: Αναπτύσσεται η πολεμική τεχνολογία, πολλαπλασιάζονται τα όπλα μαζικής καταστροφής, κορυφώνεται η απειλή πυρηνικού ολοκαυτώματος, με αποτέλεσμα την εξάρτηση και εξαθλίωση κυρίως των φτωχών λαών, που είναι οι πελάτες της πολεμικής βιομηχανίας.

•          Διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία: Μόλυνση, ρύπανση και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Είναι ορατή λοιπόν η απειλή της ανθρώπινης ζωής, η υποθήκευση του μέλλοντος, όπως και πιθανή η εξάντληση των φυσικών πόρων.

•          Διαμορφώνεται μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων: Οι ισχυροί έχουν τη γνώση και την τεχνογνωσία, με αποτέλεσμα τη διόγκωση των ανισοτήτων, τη διαιώνιση της κυριαρχίας των ισχυρών κρατών και την εκμετάλλευση των φτωχών κρατών. Σε εθνικό επίπεδο επιχειρείται ο αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση των μη προνομιούχων.

Τρόποι αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της τεχνολογίας:

Για να αντιμετωπιστεί ο παραμερισμός της πνευματικής καλλιέργειας και να επιτευχθεί η αναβάθμιση των ηθικών αξιών και ο εξανθρωπισμός των σύγχρονων κοινωνιών, το άτομο πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι είναι αναπόσπαστο στοιχείο του κοινωνικού συνόλου, για το καλό του οποίου οφείλει να εργάζεται.

•          Όχι απάρνηση της τεχνολογίας, ούτε αναζήτηση για άλλοθι ή για αποδιοπομπαίους τράγους, όπως η απόδοση ευθύνης στη μηχανή.

•          Εφαρμογή των τεχνολογικών επιτευγμάτων στην επίλυση μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων και μόνο για ειρηνικούς σκοπούς.

•          Συνειδητοποίηση των δραματικών επιπτώσεων, της διάστασης και έκτασης του προβλήματος και αντίσταση στη μοιρολατρική αποδοχή της πραγματικότητας.

•          Με κριτική ματιά να εντοπίσουμε τη ρίζα της κακοδαιμονίας, που συνίσταται στη μονομέρεια της ανάπτυξης, στην ηθικοπνευματική καθίζηση.

•          Η λύση είναι η βαθιά μεταβολή της δομής του κοινωνικού μας συστήματος, ώστε κέντρο της προόδου να αποτελέσει ο άνθρωπος και η ευτυχία του. Απαιτείται «φρόνησης», σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, υιοθέτηση του μέτρου και ενστερνισμός μετα-υλιστικών αξιών.

ΝΤΡΑΓΚΟΜΙΡ ΜΕΛΙΝΑ

ΤΑΞΙΑΡΧΟΠΟΥΛΟΥ ΡΑΦΑΕΛΑ-ΓΕΩΡΓΙΑ

Εισαγωγή:

Το Μαντείο των Δελφών, αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα, αποτελούσε το πλέον ξακουστό μαντείο του αρχαίου ελληνικού κόσμου, ασκώντας αδιαμφισβήτητη επιρροή σε πλήθος πολιτικών, κοινωνικών και θρησκευτικών ζητημάτων.

Ίδρυση και μυθολογία:

Ενώ πιθανολογείται η ύπαρξη προϋπάρχοντος λατρευτικού κέντρου, η ίδρυση του μαντείου συνδέεται με την ύπαρξη ενός χάσματος, από το οποίο αναδύονταν αέρια προκαλώντας έκσταση σε όσους τα εισέπνεαν. Ο μύθος θέλει τον Απόλλωνα να σκοτώνει τον δράκο Πύθωνα, φύλακα της Κασταλίας πηγής, και να καθιερώνει τη δική του λατρεία.

Η μαντική τέχνη και η Πυθία:

Με την επικράτηση του Απόλλωνα, η μαντική τέχνη ασκούνταν πλέον μέσω της Πυθίας, η οποία, υπό την επήρεια ατμών και δάφνης, ερμήνευε τα θεϊκά μηνύματα. Αρχικά, νεαρές παρθένες αναλάμβαναν το ρόλο, έως ότου η απαγωγή μίας οδήγησε στην επιλογή μεγαλύτερων γυναικών άνω των 50 ετών.

Τελετουργικό χρησμοδοσίας:

Οι θεοπρόποι, όσοι ζητούσαν χρησμό, έπρεπε να καθαρθούν, να προσφέρουν θυσία και να καταβάλλουν αντίτιμο. Η ιεράρχηση όριζε τη σειρά χρησμοδότησης, με τους Δελφούς να προηγούνται. Η Πυθία, ύστερα από κάθαρση, κατέβαινε στο άδυτον, όπου άκουγε την ερώτηση και έπεφτε σε έκσταση, εκφέροντας χρησμούς που οι ιερείς κατέγραφαν.

Σημασία και επιρροή:

Αρχικά ετήσιοι, οι χρησμοί δίνονταν πλέον κάθε 7η του μήνα, εκτός χειμώνα. Θεωρούνταν νόμος, ασκώντας τεράστια επιρροή σε κρίσιμα

ζητήματα, όπως πόλεμοι και αποικισμοί. Ο Λυκούργος, για παράδειγμα, νομοθέτησε στη Σπάρτη με το κύρος του μαντείου, ενώ οι αποικίες στην Κάτω Ιταλία και τον Εύξεινο Πόντο ιδρύονταν ύστερα από χρησμό.

Χαρακτηριστικά:

· Διφορούμενο νόημα: Οι χρησμοί φημίζονταν για την ασαφή τους φύση, αφήνοντας περιθώρια ερμηνείας.

· Πολιτική στάση: Το μαντείο δεν τηρούσε πάντα ουδέτερη στάση, ευνοώντας κατά περιόδους συγκεκριμένες παρατάξεις.

· Πανελλήνια και διεθνής απήχηση: Η φήμη του ξεπερνούσε τα ελληνικά σύνορα, προσελκύοντας ηγεμόνες από την ευρύτερη περιοχή.

Συμπέρασμα:

Το Μαντείο των Δελφών, με την αδιαμφισβήτητη θρησκευτική, πολιτική και κοινωνική του βαρύτητα, αποτελεί ένα λαμπρό κεφάλαιο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, αφήνοντας ανεξίτηλα το σημάδι του στον πολιτισμό και την κοσμοθεωρία της εποχής.