Πόσο εύκολη είναι άραγε η καθημερινότητα για όλους; Μήπως κάποια πράγματα που εμείς θεωρούμε δεδομένα, για άλλους είναι πραγματική
πρόκληση; Με αφορμή μια συζήτηση που είχα με τη Μαρία Καλανταρίδου, 34 ετών, ήρθα αντιμέτωπος με μια διαφορετική οπτική για την ζωή, το σχολείο και την κοινωνία.
Η Μαρία πάσχει από αχονδροπλασία και μετακινείται με χειροκίνητο αμαξίδιο. Μεγάλωσε στα Σήμαντρα, Χαλκιδικής και όπως μου εξήγησε, τα σχολικά της χρόνια δεν ήταν εύκολα. Μάλιστα, κάτι τόσο απλό όσο η πρόσβαση στην τουαλέτα του σχολείου ήταν για εκείνη πηγή άγχους και στρες. Έφτανε σε σημείο να αποφεύγει να πίνει νερό μέσα στην ημέρα για να μην χρειαστεί να τη χρησιμοποιήσει. Ένα τόσο βασικό δικαίωμα, που για τους περισσότερους είναι αυτονόητο, για εκείνη ήταν καθημερινό εμπόδιο. Σήμερα ζει στη Θεσσαλονίκη και έχει σπουδάσει Φιλοσοφία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Είναι κοινωνική, αλλά όπως λέει και η ίδια είναι και κοινωνικά αγχώδης. Είναι τελειομανής, κάτι που πολλές φορές τη δυσκολεύει, να προχωρήσει σε πράγματα που θέλει. Παρ’ ολα αυτά, δε σταματά να δημιουργεί, αγαπά τη ζωγραφική, το τραγούδι και τον χορό, ενώ συμμετέχει και σε μια χοροθεατρική ομάδα, που παρεμπιπτόντως δε γνώριζα και λάθος μου, τη “Dance and the mind”. Την χαλαρώνει το διάβασμα και έχει πάντα διάθεση να μαθαίνει καινούργια πράγματα. Η καθημερινότητά της όμως δεν είναι εύκολη. Η μετακίνηση στην πόλη αποτελεί μεγάλη πρόκληση, ενώ, όπως μου είπε γνωρίζει δύο μαγαζιά μόνο στο κέντρο όπου μπορεί να εξυπηρετηθεί άνετα. Παρόλο που ζει μόνη της, κάτι που θεωρεί μεγάλο επίτευγμα από τα 27 της, πολλές φορές χρειάζεται βοήθεια. Υπάρχει ένα πιλοτικό πρόγραμμα “προσωπικός βοηθός», όμως αφορά μόνο περιορισμένο αριθμό ατόμων. Αυτό που με προβλημάτισε περισσότερο ήταν μια φράση της “Ποιοι άνθρωποι έχουν τελικά δικαίωμα να βρίσκονται, στο δημόσιο χώρο; Να υπάρχουν και να δημιουργούν; Να μην είναι μόνο αποδέκτες φροντίδας, αλλά και άνθρωποι που προσφέρουν επειδή το θέλουν;”
Η Μαρία Καλανταρίδου μίλησε και για τα στερεότυπα που υπάρχουν γύρω από τα άτομα με αναπηρία. Από τη μια, παρουσιάζονται σαν “ήρωες” και από την άλλη σαν “καημένοι”. Μου ανέφερε χαρακτηριστικά ένα περιστατικό σε ορκομωσία, όπου σήκωσαν ένα άτομο με αναπηρία, υποβαστιζόμενο, για να παραλάβει το πτυχίο του και το κοινό ζητωκραύγαζε “πάντα όρθιος”, σαν να είναι “κατάρα” το να είσαι ανάπηρος. Έτσι γεννιέται το ερώτημα: τι σημαίνει τελικά “κανονικός”;
Πολλοί πιστεύουν ότι τα άτομα με αναπηρία χρειάζονται ΜΟΝΟ φροντίδα και προστασία κάτι που τελικά τα τοποθετεί σε έναν παθητικό ρόλο. Σωστό ή Λάθος; Άλλοι θεωρούν ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουν την αξία τους, για παράδειγμα μέσα από τον αθλητισμό. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο απλή. Είναι άνθρωποι με επιθυμίες, όνειρα και δικαίωμα να ζουν ισότιμα, όπως οι “κανονικοί”. Όπως μου είπε στη συνέχεια της συζήτησης, η Θεσσαλονίκη παραμένει μια δύσκολη και αφιλόξενη πόλη για άτομα με αναπηρία, κυρίως λόγω έλλειψης προσβασιμότητας. Χρειάζονται αλλαγές σε σχολεία, χώρους εργασίας, μέσα μεταφοράς και δημόσια κτήρια. Παρόλα αυτά, βλέπει θετικά κάποιες εξελίξεις, όπως το μετρό της Θεσσαλονίκης.
Κλείνοντας, η συμβουλή που θα έδινε στον νεότερο εαυτό της είναι κάτι που αξίζει να κρατήσουμε όλοι: να μην μείνει στο σπίτι επειδή η πόλη δεν είναι προσβάσιμη, να μην αφήνει τον φόβο να την περιορίζει και κυρίως να ζητά βοήθεια χωρίς ενοχές. “Δεν φταίει το σώμα μας» λέει. “Είναι απλώς μια συνθήκη. Πρέπει να διεκδικούμε”. Η ιστορία της Μαρίας δεν είναι απλώς μια προσωπική αφήγηση. Είναι μια υπενθύμιση ότι μια κοινωνία γίνεται καλύτερη όταν χωράει όλους τους ανθρώπους της. Και ίσως το πρώτο βήμα είναι να αρχίσουμε να βλέπουμε τον κόσμο και μέσα από τα μάτια των άλλων. Δύσκολο;
Υ.Γ. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Μαρία Καλανταρίδου για τον χρόνο και την προθυμία να μοιραστεί τις εμπειρίες της μαζί μου. Η συνέντευξη που μου παραχώρησε ήταν πραγματικά πολύτιμη και με βοήθησε να δω τη δύναμη που δείχνουν καθημερινά οι άνθρωποι με αναπηρία. Ελπίζω η φωνή σου να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση και στην δημιουργία μιας πιο συμπεριληπτικής κοινωνίας.
Σ΄ ευχαριστώ ξανά και σου εύχομαι ό, τι καλύτερο!
