sxoleio01

ΠΕΡΙΛΗΨΗ  

Οι άνθρωποι για χιλιάδες  χρόνια μετακινούνται μέσα στο χώρο και τον χρόνο με την προσδοκία ότι θα γλυτώσουν από τον υπερπληθυσμό και την έλλειψη των αποθεμάτων της γης, τη φτώχεια, την καταπίεση εκ μέρους των κυβερνήσεων ή των κοινωνιών, τον πόλεμο είτε ελκυόμενοι από νέες ευκαιρίες στην εργασία, υλικές αποδοχές με σκοπό να διατηρήσουν έναν παλιό τρόπο ζωής ή να αναπτύξουν κάποιον καλύτερο.

Μια καλύτερη εκπαίδευση και κατάρτιση των ενηλίκων μεταναστών μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην επαγγελματική τους κατάρτιση και στην κοινωνική  ένταξη τους στην αγορά εργασίας και στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης τους, οπότε αυτά τα άτομα θα έχουν και ποιότητα ζωής.

Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στην εκπαίδευση των ενηλίκων μεταναστών στην Ελληνική γλώσσα, έτσι ώστε να συμμετέχουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ζωή της χώρας υποδοχής. Η θεωρία μάθησης που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευσή τους είναι η Μετασχηματίζουσα του Mezirow, η οποία δύναται να οδηγήσει στην αναθεώρηση σκέψεων και στάσεων μέσα από τη διεργασία του κριτικού στοχασμού πάνω στις πηγές των παραδοχών του ανθρώπου.

 

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ:, εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων, εκπαίδευση ενηλίκων μεταναστών, χαρακτηριστικά ενηλίκων εκπαιδευόμενων, εμπόδια στη μάθηση, μετανάστευση , ενήλικες μετανάστες, Ελλάδα και μετανάστευση, Μετασχηματίζουσα θεωρία μάθησης του Mezirow.

 

 

 

 

 

 

 

 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

1.1.Ορισμός της Εκπαίδευσης ενηλίκων

«Η Εκπαίδευση Ενηλίκων αφορά οποιαδήποτε μαθησιακή δραστηριότητα ή πρόγραμμα σκόπιμα σχεδιασμένο από κάποιον εκπαιδευτικό φορέα, για να ικανοποιήσει οποιαδήποτε ανάγκη κατάρτισης ή ενδιαφέρον που ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής ενός ανθρώπου που έχει υπερβεί την ηλικία της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και η κύρια δραστηριότητά του δεν είναι πλέον η εκπαίδευση. Η «σφαίρα» της, επομένως, καλύπτει μη επαγγελματικές, επαγγελματικές, γενικές, τυπικές και μη τυπικές σπουδές, καθώς επίσης και την εκπαίδευση που έχει συλλογικό κοινωνικό σκοπό» (Rogers 1999:55)

Ενήλικοι εκπαιδευόμενοι είναι οποιοσδήποτε ενήλικας εμπλέκεται σε μία δραστηριότητα τυπική ή άτυπη με στόχο να αποκτήσει γνώσεις ή δεξιότητες ή να αξιολογήσει τις προσωπικές του στάσεις ή ακόμη και να κατακτήσει μια νέα συμπεριφορά. Συνήθως έρχονται στην εκπαίδευση με συγκεκριμένους στόχους. Οι στόχοι αυτοί αφορούν την επαγγελματική ή την κοινωνική τους ζωή. Μεταφέρουν ένα ευρύ φάσμα εμπειριών αλλά και αποκρυσταλλωμένους τρόπους μάθησης. Παράλληλα έχουν την τάση για ενεργητική μάθηση στη διεργασία της μάθησης αλλά και ισχυρούς μηχανισμούς άμυνας και παραίτησης (Τσιμπουκλή & Φίλλιπς, 2010:14)

1.2.Χαρακτηριστικά ενηλίκων εκπαιδευόμενων

Στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευομένων περιλαμβάνονται:

• Η ανάγκη τους να γνωρίζουν γιατί πρέπει να μάθουν κάτι
• Η ανάγκη τους να αντιμετωπίζονται εκ μέρους των εκπαιδευτών ως ικανοί για αυτό-κατευθυνόμενη μάθηση
• Η ανάγκη τους να αξιοποιούν με εμπειρίες τους ως πηγές μάθησης (Τσιμπουκλή & Φίλλιπς 2010 : 13-14).

Οι Hiemstra & Sisco (1990:172-173) ότι στα χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευόμενων μπορούν να προστεθούν:

• Η διακοπή της εκπαίδευσης τους, όταν νιώσουν ότι χάνουν το χρόνο τους.
• Η εκπαίδευση τους ενδιαφέρει μόνο ως παράπλευρη απασχόληση, γιατί συνήθως άλλα θέματα απασχολούν το χρόνο και το ενδιαφέρον τους
• Μια επείγουσα ανάγκη ή κίνητρο τους έφερε στην εκπαίδευση. Δεν αποκαλύπτουν τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους έχουν έρθει στην εκπαίδευση. Μπορεί να έχουν έρθει για να αποκτήσουν γνώσεις, για να κάνουν φίλους ή για να αποκτήσουν φίλους και να κάνουν κοινωνικές σχέσεις.
• Να νιώθουν άνετα και να αντιμετωπίζονται ως ώριμοι άνθρωποι
• Εκτιμούν το ενδιαφέρον του εκπαιδευτή
• Επιθυμούν  την επιβεβαίωση ότι μπορούν να τα καταφέρουν σε ότι θελήσουν να κάνουν ή να μάθουν, αλλά και την ενθάρρυνση καθώς και την επιβράβευση.
• Επιδιώκουν την επίτευξη των στόχων τους
• Είναι ανυπόμονοι ως εκπαιδευόμενοι και πιέζονται από το χρόνο και τη βιασύνη να εφαρμόσουν όσα έμαθαν ή τις δεξιότητες που απέκτησαν
• Έχουν πλούσια εμπειρία να μοιραστούν με την ομάδα
• Εκτιμούν μια σαφή, σχεδιασμένη μαθησιακή εμπειρία
• Είναι γρήγοροι στην αξιολόγηση και εκτίμηση της καλής διδασκαλίας.

1.3.Εμπόδια στη μάθηση ενηλίκων εκπαιδευόμενων.

Η Cross έχει προτείνει τα κάτωθι εμπόδια για τη συμμετοχή των ενηλίκων εκπαιδευόμενων;

Καταστασιακά: πρόκειται για εμπόδια που ανταποδίδονται στην κατάσταση στην οποία βρίσκεται μια συγκεκριμένη περίοδο ο ενήλικος και περιλαμβάνουν παράγοντες, όπως η έλλειψη χρημάτων, η έλλειψη χρόνου, η φροντίδα των παιδιών για τους γονείς κ.ά.

Θεσμικά: στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι παράγοντες και οι διαδικασίες που αποθαρρύνουν ή αποκλείουν τους ενήλικες, όπως τα ωράρια διεξαγωγής, οι προϋποθέσεις εισαγωγής σε ορισμένους τύπους προγραμμάτων,  η περιορισμένη προσφορά προγραμμάτων, στην ουσία.

Προδιαθετικά: όπου εντάσσονται οι στάσεις έναντι της μάθησης και οι αντιλήψεις που έχουν οι ενήλικοι για το ρόλο τους ως εκπαιδευομένων, για παράδειγμα οι ενήλικοι με περιορισμένο εκπαιδευτικό υπόβαθρο πιστεύουν ότι δεν θα τα καταφέρουν να ολοκληρώσουν την εκπαίδευση. (Καραλής 2013: 35-36).

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

2.1.Γενικά

Η μετακίνηση πληθυσμιακών ομάδων από τη χώρα καταγωγής τους σε μια άλλη, η οποία γίνεται λόγω οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών λόγων, λέγεται μετανάστευση.

Σήμερα οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες έχουν δεχθεί ή δέχονται κατά κύματα μετανάστες, δηλαδή άτομα που λόγω δύσκολων κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών στη χώρα τους μετακινούνται σε άλλη χώρα για να βελτιώσουν τους όρους της ζωής τους. (Κασιμάτη κ. ά. 2007:194). Τα άτομα αυτά ονομάζονται οικονομικοί μετανάστες. Υπάρχουν όμως και τα άτομα που  μετακινούνται σε άλλη χώρα υποχρεωτικά και επιβεβλημένα επειδή διώκονται ή φοβούνται τη δίωξη για λόγους πολιτικούς, θρησκευτικούς κτλ., τα οποία ονομάζονται πρόσφυγες. Οι πρόσφυγες ζητούν άσυλο το οποίο προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο και τον Ο.Η.Ε. (Κασιμάτη κ.ά. 2015:195) Άρα το φαινόμενο της μετανάστευσης δεν είναι ενιαίο. Το μοντέλο ενός κόσμου στον οποίο κανένας δεν μετακινείται από τον τόπο όπου γεννήθηκε ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να υπάρξει ένας κόσμος χωρίς μετανάστευση.(Θεριανός & Φωτόπουλος 2015:137).

2.2. Αίτια της μετανάστευσης

Η μετανάστευση είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και τα κυριότερα αίτια της είναι:

• Η αναζήτηση εργασίας.
• Οι πόλεμοι, οι συρράξεις και οι εχθροπραξίες.
• Το φυσικό περιβάλλον και η γεωγραφική θέση μιας περιοχής
• Οι φυσικές καταστροφές.
• Η μετακίνηση για καλύτερη ζωή.
• Οικογενειακοί λόγοι.
• Ø Λόγοι εξερεύνησης και «τυχοδιωκτισμού». (Θεριανός & Φωτόπουλος 2015:139- 140).

2.3. Κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες

Η μετανάστευση από μια χώρα σε άλλη γίνεται αρμονικά και με λιγότερα δυνατά προβλήματα εφόσον επιλύει προβλήματα και στη χώρα προέλευσης και στη χώρα υποδοχής. Για παράδειγμα η χώρα προέλευσης έχει ανεργία και η χώρα υποδοχής προσφέρει θέσεις εργασίας.

Σήμερα η μετανάστευση δεν γίνεται σχεδιασμένα. Μεγάλα μεταναστευτικά κύματα μετακινούνται  από υποανάπτυκτες χώρες λόγω των πολέμων, της καταστροφής του περιβάλλοντος στις χώρες τους, της φτώχεια και της αναζήτησης καλύτερης ζωής. Οι συνέπειες για τους μετανάστες και για τον ημεδαπό πληθυσμό είναι εντονότερες στην χώρα υποδοχής όταν υπάρχει οικονομική κρίση, υψηλή ανεργία και συρρίκνωση των θεσμών του κράτους πρόνοιας. (Θεριανός & Φωτόπουλος 2015:140- 141, Μαράντος & Θεριανός 2015: 154-155)

Πιο αναλυτικά:

• Κερδίζουν έδαφος οι απόψεις ότι για την ανεργία ευθύνονται αποκλειστικά οι μετανάστες. Οι μετανάστες δεν προκαλούν την ανεργία, γιατί η ανεργία οφείλεται στην έλλειψη επενδύσεων, στην αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού της χώρας (βιοτεχνίες και βιομηχανίες κλείνουν), στην αναποτελεσματική οικονομική πολιτική. Εξάλλου οι μετανάστες εργάζονται κυρίως σε εργασίες που δεν τις επιθυμεί το ημεδαπό εργατικό δυναμικό, όπως  βαριές αγροτικές εργασίες, κτηνοτροφικές εργασίες,  κτλ.
• Η μετανάστευση μπορεί να οδηγήσει  σε κοινωνικό ντάμπινγκ. Ο όρος ντάμπινγκ σημαίνει πώληση προϊόντων σε χαμηλή τιμή από τους ανταγωνιστές. Οι μετανάστες συχνά δέχονται να εργαστούν με χαμηλότερες αποδοχές και χωρίς ασφαλιστικές εισφορές. Τα αποτελέσματα είναι να ελαστικοποιούνται τα δικαιώματα του ημεδαπού εργατικού δυναμικού και να πέφτει το ύψος των ημερομισθίων
• Τα δικαιώματα των μεταναστών. Οι μετανάστες και τα παιδιά τους πρέπει να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης, ίσες ευκαιρίες στη μόρφωση κ.α. (κοινωνικό κράτος). (Δημητρίου & Μπασιαρούδη 2015: 323-324, Θεριανός & Φωτόπουλος 2015:140- 141, Μαράντος & Θεριανός 2015: 154-155).

2.4. Ελλάδα και μετανάστευση 

Η Ελλάδα έχει γνωρίσει  και τη μετανάστευση και την προσφυγιά. Τα τελευταία χρόνια ένεκα της οικονομικής κρίσης και της υψηλής ανεργίας στην Ελλάδα δημιουργείται ένα νέο μεταναστευτικό ρεύμα. Χιλιάδες Έλληνες μεταναστεύουν στο εξωτερικό για να αναζητήσουν εργασία. Μεταναστεύουν και νέοι επιστήμονες (γιατροί, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, τεχνικοί υπολογιστών κλπ)οι οποίοι ενώ σπούδασαν στην Ελλάδα αναγκάζονται λόγω της ανεργίας να προσφέρουν τις πολύτιμες και υψηλού επιπέδου γνώσεις τους σε άλλες χώρες και όχι στην Ελλάδα. Αυτή η μετανάστευση είναι αιμορραγία πολύτιμου επιστημονικού δυναμικού, αλλά και μετακίνηση από την χώρα νέων ατόμων με αποτέλεσμα να επιτείνεται το δημογραφικό πρόβλημα. Αυτό το φαινόμενο λέγεται διαρροή εγκεφάλων» (Θεριανός & Φωτόπουλος 2015:139)

Όμως η Ελλάδα από τις αρχές του 1980 άρχισε να εξελίσσεται από χώρα εκροής μεταναστών σε χώρα υποδοχής οικονομικών μεταναστών. Την τελευταία πενταετία στην Ελλάδα παρατηρείται αύξηση του αριθμού των μεταναστών αλλά και προσφύγων από  Ασιατικές και Αφρικανικές χώρες. Αυτό συμβαίνει λόγω της φτώχειας, της έλλειψης τροφής και νερού αλλά και πολέμων σε αυτές τις χώρες, οπότε χιλιάδες άνθρωποι επιδιώκουν να μεταναστεύουν σε  αναπτυγμένες χώρες για αναζήτηση καλύτερης ζωής. Αρκετοί από αυτούς και ιδιαίτερα οι πρόσφυγες, μεταναστεύουν σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπου στους πρόσφυγες μπορεί να χορηγηθεί πολιτικό άσυλο, ενώ στους μετανάστες  μπορεί να δοθεί άδεια παραμονής. (Μαράντος & Θεριανός 2015: 155-156) Ένα ποσοστό από τους μετανάστες όμως παραμένουν στην Ελλάδα.  Έτσι στην χώρα μας  παρουσιάζεται  ένα «μωσαϊκό μεταναστών» που προέρχονται από χώρες διαφορετικού πολιτισμικού, ιστορικού, πολιτικού και κοινωνικού επιπέδου. Αυτό συνήθως δημιουργεί προβλήματα συνύπαρξης με τους γηγενείς, προβλήματα που έχουν ως αφετηρία τη διαφορετικότητά τους σε πολλούς τομείς, όπως είναι η θέση τους στην ελληνική αγορά εργασίας και οικονομία και η περιορισμένη κοινωνική τους παρουσία στην τοπική κοινωνία.

Ο κύριος προβληματισμός που έχουν σήμερα οι χώρες υποδοχής μεταναστών καθώς και η Ελλάδα επικεντρώνεται στο κατά πόσον οι κοινωνίες τους είναι «ώριμες» να δεχτούν το μεγάλο όγκο των μεταναστών και κυρίως κάτω από ποιες προϋποθέσεις και με ποιες ενέργειες μπορούν οι   μετανάστες να ενταχθούν στην κοινωνία της χώρας υποδοχής, έτσι ώστε η συνύπαρξη με την γηγενή κοινωνία να είναι ομαλή.  Ο βαθμός συμμετοχής του μετανάστη σε ένα κοινωνικό σύστημα καθορίζεται από τη σχέση του ατόμου με την κοινωνία αποδοχής και τους όρους που αυτή θέτει. Δηλαδή ο μετανάστης πρέπει να αποβάλει ορισμένες συνήθειες και να αποδεχτεί νέες αξίες και συνήθειες της χώρας υποδοχής.

Βασική προϋπόθεση λοιπόν για την ένταξη του μετανάστη στην ελληνική κοινωνία είναι η ανάπτυξη κοινωνικής οργάνωσης από μέρους του κράτους και υιοθέτηση πρακτικών κοινωνικής πολιτικής σύμφωνα με τους κανόνες της κοινωνικής οργάνωσης της χώρας υποδοχής από τον μετανάστη. Οι εν λόγω πρακτικές διακρίνονται σε επιμέρους εθνικές πολιτικές ένταξης και ενσωμάτωσης, όπως η εκπαιδευτική πολιτική, η στεγαστική πολιτική, η κοινωνική ασφάλιση, η υγεία και πρόνοια και η απασχόληση. (Φουκίδου 2012:31-32).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

3.1.Διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε ενήλικες μετανάστες

Βασικός στόχος του μετανάστη  που βρίσκεται στη χώρα μας και επιδιώκει την κοινωνική του ένταξη είναι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας για αυτόν ερμηνεύεται ως λειτουργικό προαπαιτούμενο και μέσο για την κοινωνική συμβίωση, την επαγγελματική καταξίωση και αποδοχή και έτσι να οδηγηθεί σε μια πετυχημένη ένταξη. Οι μετανάστες πρέπει να μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα σαν δεύτερη μέσω μιας οργανωμένη διδασκαλίας ωθούμενοι από κίνητρα ενσωμάτωσης που αποβλέπουν στη βελτίωση των συνθηκών  ζωής μέσα στην κοινωνία. Φυσικά υπάρχουν και περιπτώσεις ενηλίκων μεταναστών που η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας δεν γίνεται σε οργανωμένα περιβάλλοντα μάθησης και διδασκαλίας. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν ομολογουμένως  περισσότεροι μετανάστες, οι οποίοι περιορίζονται στην στοιχειώδη αντίληψη της γλώσσας. Ενδεχομένως γιατί στην εργασιακή του απασχόληση αξιολογείται η μυϊκή δύναμη  και η τεχνική επάρκεια σε μια προσχεδιασμένη εργασία.  Η εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής για τους ενήλικες μετανάστες δεν περιλαμβάνει μόνο την ικανότητα κατάκτησης νέων γλωσσικών δομών αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη και με την έννοια «πολιτισμός» (Φουκίδου 2012:63-64).

Τα άτομα που μαθαίνουν μια νέα γλώσσα ως εκπαιδευόμενοι και έρχονται σε επαφή με τον πολιτισμό της χώρας υποδοχής μαθαίνουν να επικοινωνούν με άτομα της νέας χώρας για αυτούς.  Ο Byram (1989 σ.116) επισημαίνει πως « ένας από τους βασικούς στόχους της διδασκαλίας μιας νέας γλώσσας, πολιτισμού και ιστορίας είναι η προώθηση της αλλαγής των στάσεων των εκπαιδευομένων προς τις διαφορετικές κουλτούρες». Σε αυτό το  πλαίσιο κινείται και η θεωρία της Μετασχηματίζουσας μάθησης (Mezirow )που πραγματοποιείται σε τάξεις ενηλίκων μεταναστών για την εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας.

Ο Mezirow θεωρεί ότι ο σημαντικότερος στόχος της εκπαίδευσης των ενηλίκων αλλά και το βασικότερο κίνητρο για μάθηση είναι η ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας και επίγνωσης. Γι αυτόν  η μάθηση είναι μια διεργασία διαμόρφωσης και οικειοποίησης μιας νέας, αναθεωρημένης ερμηνείας των εμπειριών των ενηλίκων ως οδηγού για ενσυναίσθηση και πράξη. (Αθανασούλα 2015:10)

Ο Mezirow (2000:9) στα τελευταία του έργα καταλήγει στην καταγραφή συγκεκριμένων σταδίων από τα οποία διέρχεται ο μετασχηματισμός του ατόμου στο πλαίσιο της Μετασχηματίζουσας Μάθησης.

• Προσδιορισμός μιας προβληματικής κατάστασης.
• Αυτό-εξέταση των συναισθημάτων που αυτή προκαλεί (φόβου, θυμού, ενοχής ή ντροπής)
• Κριτική αξιολόγηση των παραδοχών που συνδέονται με την προβληματική κατάσταση και αποξένωση από αυτή, ώστε να εξεταστούν νέες προσεγγίσεις και εναλλακτικές ερμηνείες και στάσεις.
• Σύνδεση της δυσφορίας με τις εμπειρίες των άλλων
• Διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων για νέους τρόπους δράσης
• Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
• Απόκτηση γνώσης για την εφαρμογή των σχεδίων
• Πειραματισμός με τους νέους ρόλους
• Οικοδόμηση της αυτοπεποίθησης όταν σχετίζεται με τους νέους ρόλους
• Ενσωμάτωση των παραπάνω στη ζωή των συμμετεχόντων

Όπως φαίνεται από την περιγραφή των φάσεων που διατρέχει ο μετασχηματισμός πρόκειται για μια ολοκληρωμένη πρόταση και μέθοδο για τους εκπαιδευτικούς που προωθούν τη μάθηση μέσω κριτικού στοχασμού (Λιντζέρης 2007:8)

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Σύμφωνα με έρευνες που ασχολούνται με Εκπαίδευση Ενηλίκων οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες συμπεριλαμβανόμενης της κατηγορίας των ενηλίκων μεταναστών επιλέγουν συχνά να συμμετέχουν σε προγράμματα που προωθούν τη διαδικασία μάθησης.  Ανεξάρτητα από το εκπαιδευτικό επίπεδο των μεταναστών πρέπει να τονιστεί πως η γνώση, η κατανόηση και η χρήση της γλώσσας της χώρας υποδοχής έχει μεγάλη σημασία για την οικονομική και την κοινωνική τους ένταξη.

Σε αυτήν την εργασία εξετάστηκαν οι λόγοι για τους οποίους οι μετανάστες πρέπει να συμμετέχουν στα προγράμματα διδασκαλίας της Ελληνικής γλώσσας. Βασική μέθοδος μάθησης της Ελληνικής γλώσσας θεωρείται η θεωρία της Μετασχηματίζουσας μάθησης ( του Mezirow), η οποία βασίζεται στον κριτικό στοχασμό. Είναι η μάθηση που ανοίγει νέους ορίζοντες για τους ενήλικους, ενημερώνοντας τους για το ρόλο των πολιτιστικών συμβάσεων, που υπαγορεύουν τον τρόπο που βλέπουν, σκέπτονται, αισθάνονται και πράττουν.

Φυσικά θα πρέπει να τονιστεί ότι δεν είναι μόνο η εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας σημαντική για την όλη διαδικασία ένταξης των μεταναστών στην Ελληνική κοινωνία. Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης έχει ιδιαίτερη σημασία και η απόκτηση κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων. Η ανύψωση του γενικού επιπέδου των γνώσεων των μεταναστών σε μια χώρα συμβάλλει στη βελτίωση των οικονομικών δεικτών, όπως είναι η παραγωγικότητα και των κοινωνικών δεικτών, όπως  η μείωση της εγκληματικότητας  και η μείωση του κόστους της φροντίδας και της υγείας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αθανασούλα, Α. (2015). Θεωρίες Μάθησης. Σεμιναριακές Σημειώσεις. Αθήνα: Παιδεία Λόγος.

Byram, M(1989). Cultural studies in foreign language education. Clevedon: Multilingual Matters.

Δημητρίου, Σ. & Μπασιαρούδη,  Μ. (2015). Βασικές αρχές Κοινωνικών Επιστημών.  Αθήνα: AD LIBITUM

Hiemstra, R., & Sisco, B., (1990). Individualizing instruction for adult learning personal, powerful and successful. San  Francisco: Jossey – Bass.

Θεριανός, Κ., & Φωτόπουλος, Ν., (2015). Βασικές αρχές Κοινωνικών Επιστημών. Αθήνα: ΙΤΥΕ – ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ.

Κασιμάτη, Ρ., Παπαϊωάννου, Μ., Γεωργούλας, Σ., Πράνταλος, Ι.,(2007). Κοινωνιολογία. Έκδοση 2^η. Αθήνα: ΟΕΔΒ

Κασιμάτη, Ρ., Παπαϊωάννου, Μ., Γεωργούλας, Σ., Πράνταλος, Ι.,(2015). Κοινωνιολογία. Αθήνα: ΙΤΥΕ – ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ

Καραλής, Θ. (2013) Κίνητρα και εμπόδια για τη συμμετοχή των ενηλίκων στη δια βίου εκπαίδευση. Αθήνα: Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ

Λιντζέρης, Π., (2007). Η σημασία του κριτικού στοχασμού και του ορθολογικού διαλόγου στη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηματίζουσα Μάθηση. Αθήνα: Επιστημονική Ένωση  Εκπαίδευσης,

Μαράντος, Π., & Θεριανός, Κ., (2015). Πολιτική Παιδεία. Αθήνα: ΙΤΥΕ – ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ.

Mezirow, I., (2000). Learning of Think life as Adult. San Francisco: Jossey- Bass

Rogers, A., (1999).Η Εκπαίδευση των Ενηλίκων. (Μεταφρ. Α. Παπαδοπούλου & Μ. Τόμπρου), Αθήνα: Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Τσιμπουκλή, Α., & Φίλλιπς, Ν. (2010). Εκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων. Αθήνα: ΥΠΔΒΜ-ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ-ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ.

Φουκίδου, Α., (2012). Ο μετανάστης μέσα από τα μάτια των Εκπαιδευτικών Ενηλίκων. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας: Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, κατεύθυνση: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση.