Κείμενα: Ράνια Μαούνη, Μαργαρίτα Παππά, Μαρία Τρικεριώτη
Το νησί μας, οι Φούρνοι Κορσεών είναι ένα σύμπλεγμα μικρών νησιών στο ανατολικό Αιγαίο και έχουν χαρακτηριστεί ως ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους λόγω των δεκάδων ναυαγίων που έχουν βρεθεί στα νερά τους. Μέχρι σήμερα, έχουν εντοπιστεί 58 ναυάγια, καθιστώντας την περιοχή μία από τις πιο πλούσιες σε αρχαιολογικά ευρήματα στο Αιγαίο. Τα ναυάγια αυτά χρονολογούνται από την αρχαϊκή περίοδο, περίπου τον 8ο αιώνα π.Χ., μέχρι και τον 19ο αιώνα, αποκαλύπτοντας τη μακρά ιστορία της περιοχής ως σημαντικό σημείο εμπορικής και ναυτικής δραστηριότητας.
Η ιδιαίτερη γεωγραφική θέση των Φούρνων, ανάμεσα σε βασικές εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου και τα νότια παράλια της Ελλάδας καθώς και οι δύσκολες θαλάσσιες συνθήκες με τα ισχυρά ρεύματα και τα επικίνδυνα βράχια, συνέλαβαν στη συχνότητα των ναυαγίων. Τα περισσότερα πλοία που βυθίστηκαν μετέφεραν εμπορεύματα, όπως κρασί, λάδι, σάλτσες ψαριών και άλλα προϊόντα που συσκευάζονταν σε αμφορείς. Εκτός από αμφορείς, έχουν βρεθεί και μαγειρικά σκεύη, πιάτα, λεκανίδες, αποθηκευτικά αγγεία και κεραμικά, που μας δίνουν πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τις εμπορικές συνήθειες της εποχής.
Η πρώτη συστηματική αρχαιολογική έρευνα ξεκίνησε το 2015 από την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Στις πρώτες αποστολές εντοπίστηκαν 22 ναυάγια, ενώ οι επόμενες αποκάλυψαν ακόμη περισσότερα, ανεβάζοντας τον αριθμό στα 58. Αυτές οι ανακαλύψεις επιβεβαίωσαν τη σημασία των Φούρνων ως ένα από τα μεγαλύτερα υποβρύχια »αρχεία» ναυσιπλοΐας και εμπορίου στο Αιγαίο.
Το 2022, οι έρευνες επικεντρώθηκαν σε ένα ναυάγιο της πρώιμης βυζαντινής περιόδου (5ος-6ος αιώνας μ.Χ), που εντοπίστηκε στο ακρωτήριο Φτελιά. Το φορτίο του πλοίου περιλάμβανε αμφορείς από περιοχές όπως η Χίος, η Σινώπη και η Καππαδοκία, γεγονός που δείχνει τις ποικίλες εμπορικές σχέσεις της εποχής. Επιπλέον, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας συμμετέχει στην έρευνα, οργανώνοντας εκπαιδευτικά προγράμματα για φοιτητές στον τομέα της υποβρύχιας αρχαιολογίας, προσφέροντας έτσι την ευκαιρία σε νέους επιστήμονες να αποκτήσουν εμπειρία.
Η συνέχιση των ανασκαφών στους Φούρνους αναμένεται να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα στοιχεία για τις εμπορικές διαδρομές, τους τρόπους ναυσιπλοΐας και τις πολιτιστικές ανταλλαγές της αρχαιότητας. Οι Φούρνοι, με τα δεκάδες ναυάγιά τους, προσφέρουν μια μοναδική εικόνα για την ιστορία της ναυτιλίας και του εμπορίου στην περιοχή του Αιγαίου, επιβεβαιώνοντας τον κομβικό τους ρόλο σε διάφορες χρονικές περιόδους.
Φωτογραφίες: Υπουργείο Πολιτισμού
