Το νησί «Φούρνοι» είναι μια συστάδα άγονων μικρών νησιών και βραχονησίδων ανάμεσα στην Ικαρία και τη Σάμο.  Αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι οι Φούρνοι είχαν κατοικηθεί κατά την αρχαϊκή και κλασική εποχή, ενώ είναι βέβαιη η κατοίκηση κατά την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή εποχή.

Εχουν διασωθεί επιγραμματικές αναφορές για τους Φούρνους στην αρχαία ακρόπολη των Φούρνων και στον αρχαίο οικισμό στο Καμάρι.

Ωστόσο, υπάρχει και ο μύθος προέλευσης της ονομασίας. Μια εκδοχή αναφέρει πως οι Φούρνοι πήραν το όνομά τους ως Κορσεοί από τους Κούρσαρους πειρατές, διότι αποτελούσαν ιδανικό ορμητήριο για τους πειρατές του Μεσαίωνα χάρη στα εκατοντάδες μικρά φιόρδ και τις αθέατες ακτές όπου μπορούσαν να κρύβουν τα πλοία τους. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι πήραν το όνομά τους «Κοράσιαι Νήσοι» από τις κόρες του βασιλιά Αγκαίου από την Αρκαδία, ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη του Μαιάνδρου την Σαμία κι έκαναν πολλά παιδιά. Ο γιος, ο Σάμος, παντρεύτηκε την Παρθενία και έκαναν πολλά παιδιά και κόρες. Στις κόρες του δώρισε το νησί των Φούρνων και γι” αυτό ονομάστηκε Κοράσιαι Νήσοι. 

Οσον αφορά την ονομασία Φούρνοι, λέγεται ότι πήρε την ονομασία από τον Ιταλό γεωγράφο Φορνέλι, ο οποίος το 16ο αιώνα χαρτογράφησε το νησί και το ενέταξε στο χάρτη του Αιγαίου.

Οι κάτοικοι βέβαια λένε ότι το όνομα Φούρνοι προέρχεται από το σχήμα του λιμανιού που μοιάζει με φούρνο.

Μα πόσο «εγώ» είναι αυτό

Οταν σου “πα πρώτη φορά σ” αγαπώ

Δίχως να το σκεφτείς απάντησες «κι εγώ»

Τώρα τα «σ” αγαπώ» σου ψάχνω να παρηγορηθώ

Και κοντεύω να χαθώ στων σκέψεών μου το βυθό

Δε με νοιάζει, ας πνιγώ ας πνιγώ

Αφού θα είναι στων ματιών σου το βυθό

Θυμάμαι μια νύχτα τους δυο μας

που είδαμε δυο αστέρια να πέφτουν

Μου “πες γρήγορα να κάνω μια ευχή

και σου απάντησα ειρωνικά «γιατί»

Μου “πες η ευχή μου θα βγει αληθινή

Κι ευχήθηκα να “μαστε πάντα μαζί

Μα η ευχή μου βγήκε ψεύτικη όπως κι εσύ

Κι έμεινα μόνος σκεφτόμενος γιατί

 Π.Π.

Ανάμεσα στα πολυάριθμα φιόρδ του νησιού είναι κρυμμένος ένας μικρός θησαυρός. Μικρές και μεγαλύτερες χρυσαφένιες παραλίες προστατευμένες από την αγριάδα της θάλασσας προσφέρουν γαλήνη, ηρεμία και μια υπέροχη θέα στο Αιγαίο.

Μερικές από αυτές είναι το Πετροκοπιό, ο Αγιος Ιωάννης, το Κασίδι, το Κασιδάκι, η Βλυχάδα, το Καμπί, η Βιτσιλιά, το Μπαλί, ο Κάλαμος.

Το Πετροκοπιό, όπου υπάρχει το αρχαίο λατομείο, σε ταξιδεύει όχι μόνο στα καταγάλανα νερά αλλά και στην αρχαία ιστορία του νησιού.

Στο χαρτί μου γράφω στίχους

Στα βιβλία διαβάζω ήχους

Στα μάτια των ανθρώπων βλέπω εικόνες

Βλέπω σκέψεις μου να τρέχουν πιο αργά κι από χελώνες

Κοιτώ βλέμματα ανθρώπων γεμάτα απορία

Και σε όλους να κυριαρχεί απόλυτη αδιαφορία

Θα έχω να λέω πως μεγάλωσα σε μια κοινωνία

που κυριαρχούσε η ματαιότητα, η απαισιοδοξία

Δεν είμαι ο μόνος, σου λέω ειλικρινά, δεν είμαι μόνος

Δεν μπορεί άλλον να μην τον απασχολεί αυτός ο πόνος

Π.Π.

Η ζέστη βαριά, μα ποτέ δεν κουράζει,
η φλόγα της ελπίδας τις σκιές σκορπίζει.
Κάθε ψωμί μια ιστορία, κάθε κόρα μια μνήμη,
και η γεύση του μόχθου μένει πάντα στη συνείδηση.

Κάποιοι έρχονται για τροφή, άλλοι για θαλπωρή,
μα όλοι βρίσκουν στο φούρνο μια μικρή γιορτή.
Εκεί όπου η ζωή και ο ιδρώτας γίνονται ένα,
και η καθημερινότητα ζυμώνεται με αγάπη κρυμμένη.

Στους φούρνους της ζωής μαθαίνεις υπομονή,
να περιμένεις τη στιγμή που το ζεστό ψωμί θα βγει.
Γιατί, όπως και η ζωή, θέλει το χρόνο της,
για να γίνει χρυσή και γεμάτη αρώματα.

Φ. Λ.

]]> https://schoolpress.sch.gr/fourniotika/archives/79/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/fourniotika/archives/75 https://schoolpress.sch.gr/fourniotika/archives/75#comments Wed, 30 Apr 2025 14:04:11 +0000 ΑΓΓΕΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ http://schoolpress.sch.gr/fourniotika/?p=75 [...]]]> Κείμενα: Ράνια Μαούνη, Μαργαρίτα Παππά, Μαρία Τρικεριώτη

Το νησί μας, οι Φούρνοι Κορσεών είναι ένα σύμπλεγμα μικρών νησιών στο ανατολικό Αιγαίο και έχουν χαρακτηριστεί ως ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους λόγω των δεκάδων ναυαγίων που έχουν βρεθεί στα νερά τους. Μέχρι σήμερα, έχουν εντοπιστεί 58 ναυάγια, καθιστώντας την περιοχή μία από τις πιο πλούσιες σε αρχαιολογικά ευρήματα στο Αιγαίο. Τα ναυάγια αυτά χρονολογούνται από την αρχαϊκή περίοδο, περίπου τον 8ο αιώνα π.Χ., μέχρι και τον 19ο αιώνα, αποκαλύπτοντας τη μακρά ιστορία της περιοχής ως σημαντικό σημείο εμπορικής και ναυτικής δραστηριότητας.

Η ιδιαίτερη γεωγραφική θέση των Φούρνων, ανάμεσα σε βασικές εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου και τα νότια παράλια της Ελλάδας καθώς και οι δύσκολες θαλάσσιες συνθήκες με τα ισχυρά ρεύματα και τα επικίνδυνα βράχια, συνέλαβαν στη συχνότητα των ναυαγίων. Τα περισσότερα πλοία που βυθίστηκαν μετέφεραν εμπορεύματα, όπως κρασί, λάδι, σάλτσες ψαριών και άλλα προϊόντα που συσκευάζονταν σε αμφορείς. Εκτός από αμφορείς, έχουν βρεθεί και μαγειρικά σκεύη, πιάτα, λεκανίδες, αποθηκευτικά αγγεία και κεραμικά, που μας δίνουν πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τις εμπορικές συνήθειες της εποχής.

Η πρώτη συστηματική αρχαιολογική έρευνα ξεκίνησε το 2015 από την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Στις πρώτες αποστολές εντοπίστηκαν 22 ναυάγια, ενώ οι επόμενες αποκάλυψαν ακόμη περισσότερα, ανεβάζοντας τον αριθμό στα 58. Αυτές οι ανακαλύψεις επιβεβαίωσαν τη σημασία των Φούρνων ως ένα από τα μεγαλύτερα υποβρύχια »αρχεία» ναυσιπλοΐας και εμπορίου στο Αιγαίο.

Το 2022, οι έρευνες επικεντρώθηκαν σε ένα ναυάγιο της πρώιμης βυζαντινής περιόδου (5ος-6ος αιώνας μ.Χ), που εντοπίστηκε στο ακρωτήριο Φτελιά. Το φορτίο του πλοίου περιλάμβανε αμφορείς από περιοχές όπως η Χίος, η Σινώπη και η Καππαδοκία, γεγονός που δείχνει τις ποικίλες εμπορικές σχέσεις της εποχής. Επιπλέον, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας συμμετέχει στην έρευνα, οργανώνοντας εκπαιδευτικά προγράμματα για φοιτητές στον τομέα της υποβρύχιας αρχαιολογίας, προσφέροντας έτσι την ευκαιρία σε νέους επιστήμονες να αποκτήσουν εμπειρία.

Η συνέχιση των ανασκαφών στους Φούρνους αναμένεται να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα στοιχεία για τις εμπορικές διαδρομές, τους τρόπους ναυσιπλοΐας και τις πολιτιστικές ανταλλαγές της αρχαιότητας. Οι Φούρνοι, με τα δεκάδες ναυάγιά τους, προσφέρουν μια μοναδική εικόνα για την ιστορία της ναυτιλίας και του εμπορίου στην περιοχή του Αιγαίου, επιβεβαιώνοντας τον κομβικό τους ρόλο σε διάφορες χρονικές περιόδους.

Φωτογραφίες: Υπουργείο Πολιτισμού