«Ο Μάης θ΄ανθίσει και πάλι»

Πρώτη του Μάη σήμερα∙ Δευτέρα. Είναι απόγευμα, σχεδόν πέρασε η μέρα, κι’ ήρθε το δείλι ν’ αφανίσει τον ήλιο, να μαζέψει με τ’ αδράχτι του ο χρόνος λίγο ακόμη από το νήμα της ζωής, χαρίζοντας στον άνθρωπο μια στερνή γουλιά ηλιοβασίλεμα, πίσω απ’ τα κακοτράχαλα ορεινά γοφιά του ορίζοντα. Άρχισε να μαζεύεται κι’ ο κόσμος από το γλέντι της Πρωτομαγιάς, να χάνεται εξουθενωμένος από τη σημερινή ανάπαυλα μαζί με τις τελευταίες φωτεινές αχτίδες. Ερήμωσαν τα βουνά, οι εξοχές, οι δημόσιοι δρυμοί. Μίκρυνε λίγο ο κόσμος∙ έσκυψε κι’ ο ουρανός. Έφυγα βιαστικά από το σπίτι, έτρεξα για να προλάβω…

[…]Αντίκρυ μου ένα θαύμα. Ευτυχία με κυριεύει και προσπαθώ να τη χωρέσω σε τρία κλωνάρια Ελίχρυσου στη δεξιά μου παλάμη. Πρόλαβα∙ ο ήλιος δεν εγκατέλειψε ακόμη το πρόσωπο της γης. Περίμενε να μου δώσει κι’ έμενα μια στάλα ευδαιμονίας∙ μια τόση δα χαρά, που χώρεσε σε μια χνουδάτη παπαρούνα, τρεις κλώνους Μάη και μια όμορφη φωτογραφία την ώρα, που επικρατεί μεταίχμιο.

Αφήνω τα πράγματα μου, αφουγκράζομαι το τοπίο που απλώνεται μπροστά μου. Απόλυτη συμμετρία, ισορροπία, λιτότητα, ομορφιά. Η φύση μεγαλούργησε και πάλι. Κίτρινοι Αμάραντοι, λιγοστές κατακόκκινες καλοθρεμμένες παπαρούνες, ελάχιστα κρινάκια, άλικοι μπιρμπιλωτοί κούκοι. Στήνονται επιδέξια μπροστά στο φακό. Βάζω όλη μου την τέχνη∙ αιχμαλωτίζω ένα φευγαλέο μεγαλείο. Υψώνεται γλύκυφθογγα στον αιθέρα το τελευταίο κελάηδισμα ενός κούκου, πριν πάει για ύπνο. Τώρα η διάθεση μου άλλαξε∙ άδραξα τη μέρα. Ρούφηξα λαίμαργα κάθε σταγόνα της ως το μεδούλι∙ χόρτασα. Αλάφρωσα…

Ξύπνησε μέσα μου βαρύς κι’ ασήκωτος πόθος, ξύπνησε κι’ η ψυχή μου, που’ χε πέσει σε λήθαργο∙ ξύπνησε κι’ η Ανάμνηση. Ευθύς ήρθε στο μυαλό μου η Πρωτομαγιά των παιδικών χρόνων στο βουνό της Βέλιας∙ γέμισαν τα ρουθούνια μου γύρη, άρχισα να μαζεύω λουλούδια να φτιάξω στεφάνι. Να ζωντανέψω μέσα μου την παράδοση, να ξυπνήσω το στοιχείο εκείνο της  παιδικότητας, που λίγο άρχισε να μου λείπει.

Τελείωσα! Λεπτός, λείος, ελαστικός σκελετός, ευχάριστη αφή, ποικίλα χρώματα με κυρίαρχη τη μυρωδιά του Μάη. Η αλήθεια είναι ότι στέρησα από το τοπίο, που πριν λίγο θαύμαζα ένα μερίδιο ομορφιάς∙ ήταν, ωστόσο, αδήριτη η ανάγκη.[…]Έλυσα τα μαλλιά μου, φόρεσα στο κεφάλι μου το λουλουδένιο στεφάνι, έφερα στα χείλι μου το παραδοσιακό τραγούδι∙ σχεδόν άρχισα να τραγουδώ…«Μάη, Μάη χρυσομάη, τί μας άργησες και δε φάνηκες, να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη. Λούσου κι άλλαξε.»… Απόλαυσα μια στιγμή ευδαιμονίας, που καιρό θα κάνω να ξανά αισθανθώ.

Γυρίζω σπίτι. Μπορώ να καταλάβω απόλυτα της φράση στο βιβλίο του Καζαντζάκη, όταν νιώθει να «περπατά στ’ άφροχειλα της άβυσσος». Το χέρι μου για μια στιγμή βαραίνει. Κρεμώ στην αυλόπορτα το στεφάνι. Η μητέρα μου με αποδοκιμάζει με έναν εύληπτο μορφασμό. Απολογούμαι…«Ο Μάης θ’ ανθίσει και πάλι…»∙ ολοκληρώνω μέσα μου «μόνο εμείς, εμείς να προλάβουμε. Αλίμονο∙ άλλη φορά δεν έχει…».

 Νάσια Τσιτσιγάνη, τμήμα Β1

[…]Δεκατρία χρόνια -ολόκληρη την παιδική μου ζωή- έτσι νόμιζα∙ ότι ο κόσμος είχε όνομα: Γαλατινή… Και κάθε γράμμα, κάθε νευρική διεργασία που συντελούνταν μέχρι να αρθρώσω την λέξη, κι’ έπειτα ν’ αγγίξω απαλά τον ουρανίσκο για να βγει ο πρώτος φθόγγος, κι’ ύστερα ο επόμενος, έφερνε στο νου μου εικόνες, αναμνήσεις, ονόματα και τα χαρακτηριστικά βουνά. Έτσι, ο κόσμος φαινόταν μεγάλος και μικρή φάνταζε στο κέντρο του η ζωή. Ήταν μια πλατεία, οχτακόσιοι άνθρωποι, ένα γήπεδο, τρία ξωκλήσια, μια παιδική χαρά∙ αργότερα το Γυμνάσιο με τη μεγάλη του βιβλιοθήκη και οι εφηβικές βόλτες στα αμέτρητα στενά πέτρινα σοκάκια τα πολύβουα βράδια του καλοκαιριού. Κι  ήταν αρκετό…

Μέσα σε τρία χρόνια, το χωριό μίκρυνε! Το σπίτι της γιαγιάς στένεψε∙ η μενεξελιά πασχαλιά έγειρε και θαρρείς μάζεψε τόσο που δεν άπλωνε με χάρη τα κλαδιά της∙ τα πέτρινα πεζούλια, μικρά σαν μια γούβα χώμα, μάχουνταν να θρέψουν τις τρυφερές άλικες τουλίπες, που άπλωναν ρίζες κι΄ άνοιγαν αχόρταγα το στόμα τους κοιτώντας τον βαθυγάλανο ουρανό. Ως κι’ η άλλοτε μεγάλη εκκλησιά, χαμηλοτάβανη κι’ αυτή, που ίσα χώρεσα ν’ ανεβώ στον γυναικωνίτη. Δεν ήταν μόνο γιατί εγώ ψήλωσα, -αλίμονο τρία χρόνια είχαν περάσει μόνο-. Ήταν που οι ορίζοντές μου, άρχισαν ν’ ανοίγουν για τα καλά κι’ ένιωθαν τον περιορισμό που επέβαλαν τα πατρικά εδάφη. Μόνο το λιόδεντρο, δυτικά της αυλής στο ατόφιο ξύλινο βαρέλι, αντρώθηκε και παιχνίδιζε με τ’ ασημιά του φύλλα κάτω απ’ το πασχαλιάτικο φωτόλουστο ουρανό.

Το χωριό μου, λοιπόν, ούτε μια μικρή ώθηση δεν μπορούσε να μου δώσει. Είχε μέσα μου στερέψει το πατρικό νερό και δεν αρκούσε για να ξεδιψάσει τους νέους ασίγαστους πόθους. Ό,τι έβλεπα γνώριμο, αλλά επιφανειακό, δίχως ουσία. Ελάχιστα αυτά που κράτησαν απαράμιλλη γεύση κι’ ομορφιά. Δυο τρία απ’ αυτά σίγουρα το σπιτικό ρυζόγαλο, το λιόγερμα του Άη-Γιώργη, τα άπαντα των Σεφέρη, Ελύτη κι’ Εγγονόπουλου, και σίγουρα οι δυο γιαγιάδες. Η μια ηλικιωμένη κόντευε τα εκατό, γυναίκα τυποποιημένη στα στερεότυπα της τότε εποχής, μου έλεγε ιστορίες από τα παιδικά της χρόνια, τα δύσκολα χρόνια της ξενιτιάς της, αλλά και για τα έθιμα και τις παραδόσεις του τόπου. Η άλλη, πνεύμα ανήσυχο, αντισυμβατική -ακόμα απορώ πώς την κρατούν τα πατρικά χώματα-∙ πάντα είχε κάτι καινούργιο να  μου πει, που θα με ξάφνιαζε ή θα συμπλήρωνε κάποιο κενό στις ήδη υπάρχουσες γνώσεις μου. Ουδεμιά σχέση είχε με το ήθος των συγχωριανών μου.

[…]Τελικά, τα γεωγραφικά όρια καθορίζουν κατά πολύ την νοητή πνευματική έκταση των ανθρώπινων οριζόντων. Φαρδαίνουν με το πλάτος, συρρικνώνονται με τη σμίκρυνση. Άλλοτε φτάνουν για να πάρεις μιαν ανάσα, άλλοτε σαν κυνάγχη κοντεύουν να σε πνίξουν, μα ποτέ δε φτάνουν για να κορέσουν τους αχαλίνωτους συλλογισμούς και την εσωτερική δίψα για κάτι παραπάνω. Έτσι, η ολιγοήμερη διαμονή μου στο χωριό κατά τη διάρκεια των πασχαλινών διακοπών μένει μετέωρη, κατέχοντας αχνή παρουσία στην ψυχική μου ιδιοσυστασία. Ήρθε κι΄ έφυγε∙ πέρασε μπρος από τα μάτια μου φευγαλέα σαν τη φωνή του Χριστού τη τελευταία του στιγμή στο σταυρό, κι’ έσυρε φωνή αργή, σπαραχτικιά…«Τετέλεσται!»…

Σαν να’ θελε να πει πως όλα αρχίζουν…

Νάσια Τσιτσιγάνη, τμήμα Β1