[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Επίκεντρο αυτού του τεύχους είναι ο τόπος που ζούμε, η πόλη μας, η Έδεσσα με τους ανθρώπους της και τα προβλήματα που βιώνουν. Υπάρχουν ενδιαφέροντα άρθρα που αναφέρονται στα τοπόσημα της Έδεσσας, στις προοπτικές τουριστικής της ανάπτυξης, στα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τις αθλητικές εγκαταστάσεις της πόλης αλλά και στον μαρασμό της τοπικής αγοράς. Ακαδημαϊκοί δάσκαλοι από την Έδεσσα που σταδιοδρομούν σε ελληνικά και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια καταθέτουν τις απόψεις τους πάνω σε θέματα που άπτονται των ερευνητικών τους ενδιαφερόντων.

Παράλληλα, παρουσιάζονται σημαντικές δράσεις που αναπτύσσει το σχολείο στο χώρο του αθλητισμού, του πολιτισμού και της οικολογίας, έρευνες που αποτυπώνουν τις απόψεις των μαθητών πάνω σε φλέγοντα ζητήματα, άρθρα για τη διεθνή και εσωτερική επικαιρότητα, για κοινωνικά και επιστημονικά θέματα, καθώς επίσης σκέψεις και προβληματισμοί των συντακτών για θέματα παιδείας και όχι μόνο. Ιδιαίτερα τιμητική είναι και η συνέντευξη που παραχώρησε σε συντάκτες της εφημερίδας ο διακεκριμένος συγγραφέας Ισίδωρος Ζουργός όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται και στο νέο του μυθιστόρημα.

Για την έκδοση της εφημερίδας εργάστηκε συντακτική ομάδα 30 μαθητών και μαθητριών του σχολείου υπό την καθοδήγηση του διευθυντή κ. Πούτη Ιωάννη και των φιλολόγων εκπαιδευτικών κ. Κουτσουρά Γεωργίας και κ. Ψάλτου Φωτεινής.

ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΞΙΔΑ

Ο Δήμος Έδεσσας θεωρείται ένας από τους ιστορικότερους και παλαιότερους Δήμους της Ελλάδας. Πέραν, όμως, της μακρόχρονης ιστορίας της Έδεσσας, εξίσου μεγάλη είναι και η ιστορία των χωριών της περιοχής της. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας αυτής αποτελούν και οι ονομασίες των χωριών αυτών, οι οποίες κρύβουν μέσα τους πολλές πληροφορίες για το παρελθόν τους.

Συγκεκριμένα, σχεδόν όλα τα χωριά επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από την δραστηριότητα που λάμβανε χώρα στην Έδεσσα. Δηλαδή, η απελευθέρωσή της το 1912, οδήγησε άμεσα στην απελευθέρωση και τον υπολοίπων. Εάν οι περισσότεροι κάτοικοι της Έδεσσας ήταν Βούλγαροι, Σλάβοι ή Τούρκοι μετανάστες ή Πολιτικοί, τότε το ίδιο θα ίσχυε και στις γύρω περιοχές. Συνοπτικά όλα τα χωριά μαζί με την Έδεσσα απέκτησαν τα πρώτα τους επίσημα ελληνικά ονόματα, «απογόνους» των παλαιότερων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το 1918 με την ένταξή τους στη χώρα και με το ΦΕΚ που ψηφίστηκε, ενώ την τριετία 1926-1928, σύμφωνα με το νέο ΦΕΚ της υποχρεωτικής μετονομασίας των τοπωνυμίων της Βόρειας Ελλάδας, άλλαξαν σχεδόν όλα ριζικά. Δεν αποκλείεται, βέβαια, να υπάρχουν εξαιρέσεις.

Ακολουθεί η αναλυτική καταγραφή όλων των επίσημων τοπωνυμίων των τοπικών-δημοτικών διαμερισμάτων του Δήμου Έδεσσας (στις παρενθέσεις με τις χρονολογίες αναγράφεται το έτος κατά το οποίο μετονομάστηκε κάθε χωριό):

• Έδεσσα(1912): Η σημερινή ονομασία αντιστοιχεί στην αρχαία ονομασία που ήταν, επίσης, Έδεσσα και σήμαινε «Πύργος των Νερών», ενώ η σλάβικη ονομασία που δόθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου, δηλαδή τα «Βοδενά», προέρχεται από τη λέξη «voda» που σημαίνει νερό.
• Αγία Φωτεινή (1926): Παλιά ονομασία → Όσλιανη (1918). Βουλγάρικα/Σλάβικα: Ošliani.
•  Άγιος Αθανάσιος (1928): Παλιά ονομασία → Τσέγανη (1918).  Βουλγάρικα/Σλάβικα: Čegan.
•  Άγιος Δημήτριος (1950): Παλιά ονομασία → Κέντροβο (1918) και Κεδρώνα (1926), Βλάχικα: K’drovo.
•  Άγρας (1926): Παλιά ονομασία → Βλάντοβο (1918), Βουλγάρικα: Vladovo.
•  Άνω Γραμματικό (1927): Παλιά ονομασία → Γραμματίκοβο ή Καλύβια (1912) (Βλάχικα), όπου Γραμματικό έλεγαν τον γραμματέα του χωριού.
•  Άρνισσα (1926): Παλιά ονομασία → Όστροβο (1918)=νησί, Σλάβικα: Ostrovo, και Άρνη που ονομαζόταν προϊστορικά.
• Βρυτά (1926): Παλιά ονομασία → Γκούγκοβο (1918), Βουλγάρικα: Guguvo.
• Δροσιά: Παλιά ονομασία → Δρούσκα, Σλάβικα: Druška = ψύχρα/κρύο.
• Εκκλησιοχώρι (1940): Παλιά ονομασία → Τσαρκόβιαννη (1874), που σημαίνει το χωριό των εκκλησιών γιατί στα Σλάβικα είναι Čerkovjan όπου tsărkva=εκκλησία και jane=κατάληξη τοπωνυμίων, Τερκόβιαννη (1910) και Κλησοχώρι (1926).
• Ζέρβη (1918): Παλιά ονομασία → Ζέρβι, Zervi.
• Καισαριανά (1926): Παλιά ονομασία → Κατούγερι (1918), Τούρκικα: Katugeri.
• Καρυδιά: Παλιά ονομασία → Τέχοβο, Βουλγάρικα: Teovi. Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι μετονομάστηκε έτσι καθώς ο Ανθυπολοχαγός Τέλλος Άγρας απαγχονίστηκε σε μία καρυδιά του τότε χωριού (7 Ιουνίου 1907).

• Κάτω Γραμματικό (1927): Παλιά ονομασία → Γραμματίκοβο (Βουλγάρικα, Σλάβικα).
• Κερασιά (1926): Παλιά ονομασία → Κρουτσέλοβον (1918).
• Λύκοι (1926): Παλιά ονομασία → Βουλκογιάννοβο=χωριό των λύκων (Βουλγάρικα/Σλάβικα/Τούρκικα όπου Βούλκουρ=Λύκος).
• Μαργαρίτα (1926): Παλιά ονομασία → Πότσεπ (1918)=τόπος ξεκούρασης (Μικρασιατικό).
• Μεσημέρι (1918): Mesmer (Τούρκικα).
• Νησί (1918): Nisija (Τούρκικα).
• Ξανθόγεια (1926): Παλιά ονομασία → Ρωσίλοβο (1918). Βουλγάρικα/Σλάβικα: Rusilovo.
• Παναγίτσα (1926): Παλιά ονομασία → Όσλοβο (1918). Βουλγάρικα: Oslovo, Oslavi.
• Περαία (1926): Παλιά ονομασία → Κότσανα (1918) (Μικρασιατικό). Τούρκικα: Kočani.
• Πλατάνη (1926): Παλιά ονομασία → Γιαρβόριαννη (1918). Βουλγάρικα: Javorjani.
• Προάστιο (1926): Παλιά ονομασία → Πατσαρέσκιοϊ (1918) (Μικρασιάτικο).
• Ριζάρι (1918): Παλιά ονομασία → Ορυζάρτσι, Σλάβικα: Orizari.
• Σαμάρι (1928): Παλιά ονομασία → Σαμάρ (1918), Βουλγάρικα: Samar. Η ονομασία αντιπροσωπεύει όλους τους εργάτες που επισκεύαζαν στο τότε κεφαλοχώρι τα σαμάρια τους.
• Σωτήρα (1924): Παλιά ονομασία → Λούκοβιτς (1918), Σλάβικα: Lukovec.
• Φλαμουριά (1926): Παλιά ονομασία → Ποτ ή Ποδός (1918), Βουλγάρικα: Pod.

Συμπεραίνουμε πως η ιστορία που χαρακτηρίζει όλα αυτά τα πανέμορφα χωριά είναι αρκετά βαθιά. Είναι ενδιαφέρον να αναζητήσει κανείς περισσότερα στοιχεία, ή ακόμη να μπορέσει να ανακαλύψει νέα για ολόκληρη γενικότερα την περιοχή. Είναι εύλογο και ταυτόχρονα ευχάριστο να ψάχνουμε για το παρελθόν, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους, δημιουργώντας παράλληλα ένα μέλλον ενάντια στην εγκατάλειψή τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Wikipedia, «Τα χωριά των περιοχών Βέροιας, Έδεσσας, Γευγελής και Γιαννιτσών» Δημήτρης Λιθοξόου

  Ως μαθητές, όλοι έχουμε ακούσει και μελετήσει, από το δημοτικό μέχρι και το λύκειο, για τον Μινωικό πολιτισμό και τη λαμπρή ιστορία της αρχαίας Κρήτης. Πολλοί, όμως, είναι αυτοί που δε γνωρίζουν την πρωτεύουσα του πολιτισμού αυτού, το μεγάλο κέντρο της εποχής, την Κνωσό. Εδώ όπου πρωτοκατοίκησε ο άνθρωπος σε οργανωμένο οικισμό το 6000 π.Χ. και έκτισε αργότερα την πρώτη, τη σπουδαιότερη και τη μεγαλύτερη πόλη ολόκληρης της Ευρωπαϊκής ηπείρου.

  Σε συνοπτική απόδοση της μακρόχρονης ιστορίας της Κνωσού, η ζωή στον τόπο αυτό ξεκινά με τον πρώτο νεολιθικό οικισμό την περίοδο 6000-3000 π.Χ. Ο οικισμός ανακαλύφθηκε ακριβώς 10 μέτρα κάτω από το μεγάλο ανάκτορο, με μικρά ξύλινα σπίτια των δύο δωματίων. Την περίοδο 3000-2000 π.Χ. αναπτύχθηκε ένας σημαντικός προ ανακτορικός οικισμός, επίσης στην ίδια θέση. Ήταν ο οικισμός που προανήγγειλε τα μεγάλα ανάκτορα που θα κτίζονταν στο μέλλον, για αυτό και κατεδαφίστηκε για την δημιουργία τους. Μετά το 2000 π.Χ. οικοδομήθηκε το πρώτο και το παλιό αχανές ανάκτορο των 22 στρεμμάτων. Τμήματα των υπογείων του σημερινού αρχαιολογικού χώρου ανήκουν σε αυτό. Το γνωστότερο και διασημότερο, βέβαια, ανάκτορο, ήταν το νέο, μεγάλο και ανοικοδομημένο παλιό ανάκτορο, καθώς είχε καταστραφεί σε σεισμό. Είναι αυτό το οποίο βλέπει κυρίως σήμερα ο επισκέπτης. Η τελική καταστροφή συνέβη περίπου το 1350 π.Χ. και οφειλόταν σε πυρκαγιά και επίθεση από τους Μυκηναίους. Το 1100 π.Χ. εγκαταλείφθηκε και έκτοτε έμεινε ως ένας ναός.

  Ο σπουδαίος Άρθουρ Έβανς, οποίος αγόρασε την έκταση και πραγματοποίησε για 30 ολόκληρα χρόνια ανασκαφές, ανακάλυψε πέραν του χώρου και πολλά στοιχεία για την ιστορία του Μινωικού πολιτισμού. Λείψανα, πιθάρια, αγγεία, κατασκευάσματα κεραμικής, τον δίσκο της Φαιστού, την Γραμμική Α’ και βασιλικούς τάφος. Ακόμη, μέσα από διασταυρώσεις με κείμενα της Γραμμικής Β’ και  προσωπικές εμπειρίες κατάφερε να δημιουργήσει την ιστορία, χωρίς αποκλίσεις και λάθη.  Οι επόμενοι μελετητές, βασίστηκαν πάνω σε αυτόν, διαμορφώνοντας την τελική μορφή των πραγματικών γεγονότων και της ιστορίας του ανακτόρου.

   Ένα από τα μεγαλύτερα και ομορφότερα ανάκτορα της ιστορίας, με βασιλικά διαμερίσματα, τοιχογραφίες και ψηφιδωτά μοναδικής αξίας, λουτρά, καλλωπιστήρια, αίθουσα θρόνου, εργαστήρια, θέατρο, ιερό, χώρους αναψυχής και αμέτρητες άλλες υποδομές, ανήκει πλέον στο παρελθόν. Το σύμβολο της αρχαίας Κρήτης στέκει σήμερα ερειπωμένο και κατεστραμμένο, με τον επισκέπτη να μπορεί να αντικρίσει μόνο ελάχιστα αναστηλωμένα μέρη των πτερύγων και αμέτρητους σκορπισμένους κίονες, τοίχους και θεμέλια. Αξίζει κανείς να το επισκεφτεί και να γνωρίσει την πραγματική ιστορία μέσα από μία μοναδική οπτική γωνία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: «Κρήτη» Αντώνης Σπ. Βασιλάκης – Βιβλιοθήκη 2^ου ΓΕΛ

    Η εφηβεία είναι η πιο περίπλοκη ίσως και η πιο συναρπαστική περίοδος της ζωής ενός ανθρώπου. Η εφηβεία είναι η μετάβαση από την παιδική ανεμελιά στην ενήλικη ευθύνη. Είναι μία περίοδος στην οποία βρισκόμαστε σε ένταση επειδή ψάχνουμε να βρούμε ποιοι είμαστε. Εμείς, οι έφηβοι βρισκόμαστε συχνά σε ένταση, γιατί θέλουμε ανεξαρτησία, αν και τη φοβόμαστε. Υπάρχουν οι ριζικές αλλαγές πάνω μας, τόσο στο σώμα μας όσο και στον τρόπο σκέψης.

    Πολλές φορές η ανισορροπία που έχουμε δικαιολογείται από την εσωτερική αλλαγή του εγκεφάλου μας. Για αυτό πολλές φορές οι αντιδράσεις μας είναι ιδιαίτερα έντονες. Ένας από τους τρόπους που οι έφηβοι προσπαθούν «να φανούν» είναι η δημιουργία νέων εμπειριών, η αλλαγή στυλ και άποψης. Έτσι, εκτός από το να «να φανούν», προσπαθούν να καταλάβουν ποια είναι η «ταυτότητά τους» και να απαντήσουν στο ερώτημα «ποιος είμαι;»

    Στην εφηβεία, ένα παιδί επηρεάζεται κυρίως από την οικογένεια και τους φίλους. Πολλές φορές προσπαθούμε να μιμηθούμε τους φίλους μας και τις περισσότερες φορές μάς νοιάζει περισσότερο η έγκριση και η γνώμη των φίλων μας παρά των γονιών μας. Αυτό συμβαίνει γιατί φοβόμαστε να μείνουμε «στην απ’ έξω» και γιατί φοβόμαστε την απόρριψη. Αυτό πολλές φορές καταλήγει σε υπερβολικό άγχος και πίεση, διότι έχουμε την ανασφάλεια του ότι δεν θα είμαστε αρεστοί. Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε τα social media, έτσι ώστε να γινόμαστε αποδεκτοί και να παίρνουμε την επιβεβαίωση από τους άλλους ανθρώπους.

     Η σχέση μεταξύ γονέων και εφήβων έχει μία δύσκολη ισορροπία στην οποία ο έλεγχος των γονιών και τα υψηλά στάνταρτς μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας πρόκλησης άγχους στα παιδιά. Αφού οι νέοι βρίσκονται σε φάση διαμόρφωσης του εαυτού τους, η ανάγκη τους για αυτονομία κυριαρχεί πλέον και έχει σαν αποτέλεσμα την τάση να απορρίπτουν την εξουσία και την καθοδήγηση. Κάπως έτσι, οι συμβουλές και οι απόψεις των γονιών συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη, όχι αναγκαστικά λόγω έλλειψης σεβασμού, αλλά επειδή οι έφηβοι επιδιώκουν να επιβεβαιώσουν την ανεξαρτησία τους και να ξεκινήσουν τη «δική τους» ζωή. Έτσι, η παρέμβαση των γονιών στη ζωή των παιδιών τους φαίνεται αδιανόητη και σαν να περιορίζουν την προσωπική τους ελευθερία.

     Από τη δική μου συμπεριφορά μπορώ να καταλάβω καλύτερα τις εναλλαγές της διάθεσής μου. Είναι πολλές οι φορές που νιώθω ότι είμαι γεμάτη ενέργεια και πολύ χαρούμενη αλλά ξαφνικά μπορεί να βρεθώ σε μια κατάσταση εκνευρισμού και αδιαφορίας. Αυτές οι συμπεριφορές εντοπίζονται σε πολλά παιδιά και δεν είναι ότι έχουν κακή διάθεση ή κακομαθημένη συμπεριφορά αλλά είναι η προσπάθεια του οργανισμού να ελέγξει τις ορμονικές αλλαγές. Για παράδειγμα, έχω βρεθεί πολλές φορές σε διαφωνία με τους γονείς που για ασήμαντα πράγματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν τους εκτιμώ. Ίσως είναι η προσπάθειά μου να πάρω τον χώρο μου και να παίρνω πλέον δικές μου αποφάσεις. Πολλές φορές όταν μου δίνουν συμβουλές ή κριτικές νιώθω πως η ανεξαρτησία μου ξαφνικά απειλείται.

    Κάτι άλλο που παρατηρώ στους εφήβους αλλά και σε εμένα είναι ότι αναβάλλω τις υποχρεώσεις μου χωρίς να σκεφτώ λογικά αλλά συναισθηματικά. Αντί να καταλάβουμε πότε είναι κάτι σημαντικό αφήνουμε τον εαυτό μας να ικανοποιηθεί με το να αποφύγουμε τη δυσφορία που μας δίνει το σχολείο, τα φροντιστήρια μέχρι και η προπόνησή μας. Αυτό μας οδηγεί στο να μεταθέτουμε στο μέλλον τις δουλειές που θα έπρεπε να γίνουν  στο παρόν.

    Συμπερασματικά, η εφηβεία θα έλεγα πως είναι μία περίοδος ευτυχίας και χάους ταυτόχρονα. Στην εφηβεία μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε πιο λογικά, να μετατρεπόμαστε σε αυτόνομα άτομα και να μεγιστοποιούμε την ενσυναίσθηση. Οι ενήλικες είναι σημαντικό να κατανοούν τα παιδιά έτσι, ώστε η μετάβαση αυτή να  γίνει λιγότερο επώδυνη. Δεν μπορώ να αρνηθώ ότι είναι κάτι δύσκολο, αλλά σίγουρα χρειάζεται υπομονή και να αποδεχόμαστε ότι η ένταση που έχουμε είναι μία ένδειξη  ότι μεγαλώνουμε.

Ο σιδηροδρομικός σταθμός  Έδεσσας αποτελεί έναν επιβατικό σταθμό επί της γραμμής Θεσσαλονίκη- Έδεσσα, ο οποίος βρίσκεται εντός του αστικού κέντρου της Έδεσσας, πρωτεύουσας της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας.

Ο σταθμός εγκαινιάστηκε στις 15 Ιουνίου 1894 επί τουρκοκρατίας. Ήταν μέρος του σχεδίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για εκσυγχρονισμό και βελτίωση της επικοινωνίας των επαρχιών και ταχύτερη μεταφορά των εμπορευμάτων, αλλά και των στρατευμάτων σε κάθε μέρος της αυτοκρατορίας. Επειδή και οι Ευρωπαίοι ήταν θετικοί στην σύνδεση της Κωνσταντινούπολης με τη Βιέννη μέσω Θεσσαλονίκης, αλλά και με την ευρύτερη Βόρεια Ευρώπη, η Υψηλή Πύλη υλοποίησε το μεγάλο αυτό σιδηροδρομικό έργο. Για την περιοχή της Έδεσσας και της ευρύτερης περιοχής, ο σταθμός  αποτελούσε σημαντικό κόμβο στις σιδηροδρομικές συνδέσεις. Ήταν ο ενδιάμεσος σταθμός της νέας σιδηροδρομικής γραμμής, μήκους 219 χιλιομέτρων που ένωνε τη Θεσσαλονίκη με το Μοναστήρι. Από εκείνη την ημέρα η  πόλη έμπαινε σε μία σύγχρονη εποχή, καθώς μέσω ενός ευρύτερου δικτύου μπορούσε να ενωθεί με πολλές πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό αποτέλεσε μία ιστορική μέρα.

Το 1912, και συγκεκριμένα στις 18 Οκτωβρίου, ανήμερα της εορτής του Αγίου Λουκά, ο σταθμός βρέθηκε στο επίκεντρο των σημαντικότερων γεγονότων που πλαισίωσαν την πόλη, καθώς μέσω αυτού έφτασαν οι πρώτοι στρατιώτες που απελευθέρωσαν τη πόλη από τον οθωμανικό ζυγό. Αμέσως μετά έφτασε στο σταθμό, αμαξοστοιχία με έναν λόχο πεζικού του ελληνικού στρατού με επικεφαλής τον αξιωματικό Βασίλειο Γεννηματά. Οι κάτοικοι της πόλης έφτασαν στο σταθμό σε πομπή, ενώ πρωτοπόρος όλων ήταν ο Τούρκος Δήμαρχος Αλή Ριζά ο οποίος κρατούσε λευκή σημαία. Μετά από περίπου 530 χρόνια Τουρκοκρατίας, η Έδεσσα ήταν επιτέλους ελεύθερη.

Κατά τη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου ο σταθμός χρησιμοποιήθηκε εκ νέου για τη μεταφορά ασθενών, υλικού και εφοδίων προς το μέτωπο, ενώ αποτέλεσε κύριο μέσο επικοινωνίας της πόλης με τα διοικητικά κέντρα της Θεσσαλονίκης από τις κατοχικές δυνάμεις. Ο σταθμός αποτελούσε σημαντικό κρίκο στο δίκτυο που συνέδεε τη Θεσσαλονίκη με τη Δυτική Μακεδονία, διευκολύνοντας τη μεταφορά γερμανικών στρατευμάτων. Ο σταθμός στην Έδεσσα, όπως και οι σιδηροδρομικές γραμμές της γύρω περιοχής έγιναν στόχος από τις ελληνικές αντιστασιακές ομάδες, έτσι ώστε να  παρεμποδιστεί η μεταφορά υλικών από τους κατακτητές. Κατά τη διάρκεια της υποχώρησης των γερμανικών στρατευμάτων, οι υποδομές υπέστησαν ζημιές,  οι οποίες στη συνέχεια αποκαταστάθηκαν πλήρως.

Κατά το διάστημα 2003 με 2006 η σιδηροδρομική γραμμή που διαπερνάει τον σταθμό της Έδεσσας εκσυγχρονίστηκε και συντηρήθηκε με σκοπό την αύξηση της ασφάλειας και τη συντήρηση τμημάτων που παρουσίαζαν φθορές και είχαν ως αποτέλεσμα τις βραδυπορίες σε ορισμένα σημεία του δικτύου. Αργότερα το 2010 το σύνολο της γραμμής από τη Θεσσαλονίκη έως την Έδεσσα εντάχθηκε στο δίκτυο του Προαστιακού σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης ως Γραμμή 2.

Σήμερα από τον σιδηροδρομικό σταθμό υπάρχουν συνδέσεις κυρίως με τρένα προς την Θεσσαλονίκη.

Πριν από τον πόλεμο οι Βερολινέζοι περηφανεύονταν για τον δρόμο τους «υπό τας φιλύρας», και οι Εδεσσαίοι για τον ρομαντικό δρόμο του σταθμού, όπως τον έλεγαν, με τις φλαμουριές και τις ακακίες που ενώνονταν, σχηματίζοντας ένα ατέλειωτο τούνελ από τον σιδηροδρομικό σταθμό μέχρι το παλιό γυμνάσιο.

Οι τουρίστες κατέκλυζαν κάθε Κυριακή την πόλη, με τις ειδικές εκδρομικές αμαξοστοιχίες, ενώ παράλληλα στον ίδιο δρόμο, οι Εδεσσαίοι συνήθιζαν να κάνουν τη βόλτα τους, το γνωστό «νυφοπάζαρο». Ακόμη, η περίοδος του αλβανικού πολέμου συνδέεται απόλυτα με τις αναμνήσεις, όταν οι νέοι περιμένανε όλη την νύχτα να περάσουν τα βαγόνια με τους τραυματίες από το μέτωπο για να τους προσφέρουν γάλα, τσιγάρα και την αγάπη τους. Τα τρένα λειτουργούσαν σε ακανόνιστες ώρες και τα παιδιά κάθονταν στο παλιό καφενείο του σταθμού περιμένοντας να ακούσουν τα σφυρίγματα του τρένου που κατηφόριζε από τον Άγρα.

Το κεντρικό κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού Έδεσσας είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Στη σύνθεση του κτιρίου κυριαρχεί ένας διώροφος κεντρικός όγκος, ο οποίος πλαισιώνεται από δύο ισόγειες πτέρυγες. Οι όψεις του σταθμού έχουν τυπικά νεοκλασικά στοιχεία, όπως αετώματα και παραστάδες. Τα μεταλλικά στοιχεία του κτιρίου παρουσιάζουν στοιχεία εκλεκτικισμού, συνδυάζοντας διαφορετικά αρχιτεκτονικά ρεύματα.

Τα κτίρια του σταθμού βρίσκονται κάτω από αιωνόβια πλατάνια, προσδίδοντας μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Στο συγκρότημα του σταθμού υπήρχαν και άλλα κτίρια, όπως κτίριο υπαλλήλων, αποθήκη εμπορευμάτων, και μηχανουργείο, τα οποία έχουν υποστεί επεκτάσεις και αλλαγές με την πάροδο του χρόνου.

Παλιά καρτ-ποστάλ του 1904. Δείχνει ταξιδιώτες στο σιδηροδρομικό σταθμό Έδεσσας. Φαίνονται εύποροι αστοί, μάλλον Ισραηλίτες Θεσσαλονίκης. Γραμματόσημο 10 παράδων. Η μονή σιδηροδρομική γραμμή χωρίζεται σε τρεις κλάδους εντός του σταθμού. Η πλαγιά «Καραμάν» φαίνεται άκτιστη και γυμνή.

Από την πλαγιά «Καραμάν», γενική άποψη Έδεσσας με τον σιδηροδρομικό σταθμό σε πρώτο πλάνο.

Από τον Πέτρο Χρήστου, μαθητή της Α’ τάξης

Η Έδεσσα, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας, έρχεται αντιμέτωπη καθημερινά με τις συνέπειες του υποβαθμισμένου οδικού δικτύου της, το οποίο τη συνδέει κατά κύριο λόγο με τη Θεσσαλονίκη, τη Βέροια, τη Φλώρινα και την Κοζάνη, δηλαδή, τις κοντινότερες πόλεις. Ο οδηγός, που θα διασχίσει μία από τις παραπάνω διαδρομές καλείται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός και υπομονετικός λόγω των κακοτεχνιών που θα συναντήσει και του επιπλέον χρόνου που θα πρέπει να δαπανήσει.

Πρώτο και μεγαλύτερο ζήτημα, είναι αυτό του αυτοκινητόδρομου Έδεσσας-Θεσσαλονίκης. Ο οδηγός καλείται να ταξιδέψει για 1 ώρα και 30 λεπτά, σε μία διαδρομή 90 – 95 χιλιομέτρων, περνώντας μέσα από χωριά (Ριζάρι, Μαυροβούνι, Νέα Πέλλα) και μεγαλύτερες πόλεις όπως τα Γιαννιτσά και η Χαλκηδόνα. Αναμφισβήτητα, στη διευκόλυνση των οδηγών έχει συμβάλλει αρκετά η επαρχιακή οδός Μαυροβούνι-Μελίσσι/Γιαννιτσά, η οποία έχει μειώσει κατά εύλογο χρονικό διάστημα τη συνολική διαδρομή, παρουσιάζοντας, όμως, και αυτή κάποια σημαντικά προβλήματα, όπως η απουσία Λ.Ε.Α. και η μονή λωρίδα ανά κατεύθυνση. Αξίζει να σημειωθεί πως το κομμάτι αυτό προορίζεται, πιθανότατα, για να αποτελέσει μέρος του μελλοντικού μεγάλου αυτοκινητόδρομου. Ακόμη, με τα σημερινά δεδομένα, το τμήμα “Χαλκηδόνα – Παραλίμνη” της Νέας Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης – Έδεσσας  που κατασκευάστηκε για να παρακάμπτει ο οδηγός τη Νέα Πέλλα και την Πέλλα, αν και είναι ταχύτερο και ασφαλέστερο, αυξάνει δυστυχώς το χρόνο του ταξιδιού. Τέλος, η διαδρομή γίνεται ευκολότερη από τον κόμβο προς Αθήνα ή Ευζώνους, όπου η διαδρομή για 25 λεπτά και 26χλμ. θυμίζει έναν αξιόλογο αυτοκινητόδρομο, αλλά με προβληματική άσφαλτο. Γενικότερα, αυτό που καταλαβαίνει κανείς, είναι πως αυτή η διαδρομή δεν αποτελεί ένα ενιαίο κομμάτι, αλλά ένα σύνολο παλαιών και νέων επαρχιακών οδών.

Εξίσου προβληματική είναι και η κατάσταση του αυτοκινητόδρομου Έδεσσας-Βέροιας. Η γειτονική και κοντινότερη μεγάλη πόλη, η Βέροια, όσο δίπλα μας και αν φαίνεται ότι είναι, τόσο περισσότερο φαντάζει απομακρυσμένη, λόγω της άκρως απογοητευτικής οδικής σύνδεσης. Οι πολίτες αναγκάζονται, για 53 λεπτά και 48 χλμ., να διασχίσουν σχεδόν όλα τα χωριά και τις κωμοπόλεις της περιοχής. Κατά σειρά αυτά είναι το Ριζάρι, τα Σεβαστειανά, το Ριζό, το Πλεύρωμα, ο Κοπανός και η Πατρίδα, αλλά σε συνδυασμό και με ορισμένες σημαντικές διασταυρώσεις, όπως αυτή της Νάουσας και πολλών εργοστασίων, η καθυστέρηση που προκαλείται είναι μεγάλη. Πρέπει να τονιστεί πως το κομμάτι Σεβαστειανά – Ριζό διαθέτει με δυσκολία δύο λωρίδες, μία προς κάθε κατεύθυνση, ενώ, λόγω των χωραφιών που διασχίζει, τον χειμώνα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Εκτός αυτών, στο παρελθόν είχε ξεκινήσει το έργο σύνδεσης της Σκύδρας με την Εγνατία Οδό που περνά από τη Βέροια, το οποίο έμεινε ανεκπλήρωτο με μόλις 6 λεπτά διαδρομής κατασκευασμένα εκ των οποίων τα 4 είναι ως επί των πλείστων σε χρήση.

Παρόμοια είναι και τα φαινόμενα προς Κοζάνη και Φλώρινα, με τη διαδρομή προς Κοζάνη και Εγνατία Οδό να είναι 1 ώρα και 10 λεπτά και περίπου 85 χλμ. με ικανοποιητικό δρόμο μετά την Πτολεμαΐδα (περίπου 30χλμ.), ενώ προς Φλώρινα 1 ώρα και 5 λεπτά και 77 χλμ. χωρίς κάποιο ιδιαίτερα αξιόλογο κομμάτι, που θυμίζει αυτοκινητόδρομο.

Συνοπτικά, όλες αυτές οι διαδρομές με κάκιστη άσφαλτο, ελάχιστο φωτισμό, μονές λωρίδες και περάσματα από τοπικά διαμερίσματα έχουν αποτελέσει αιτία πολλών προβλημάτων. Ορισμένα από αυτά είναι η μείωση του τουρισμού και των επισκεπτών, η πρόκληση συχνά ατυχημάτων και δυστυχημάτων, οι καθυστερήσεις  των λεωφορείων και των ταξί σε συνδυασμό με τα αυξημένα κόστη διέλευσης αλλά και την υπολειτουργία των τοπικών επιχειρήσεων.

Το μέλλον που «αργεί να γίνει παρόν»

Όπως προανέφερα, το κυριότερο ζήτημα είναι αυτό του αυτοκινητόδρομου Έδεσσας-Θεσσαλονίκης. Έπειτα από δεκαετίες αιτημάτων των πολιτών και υποσχέσεων από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, από το 2022 τρέχει διαγωνισμός για το ποια θα είναι εν τέλει η εταιρεία που θα αναλάβει το έργο με τίτλο: «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση της Αναβάθμισης του οδικού άξονα ΕΟ2 (Μαυροβούνι – Έδεσσα, Παράκαμψη Γιαννιτσών, Παράκαμψη Χαλκηδόνας) και λειτουργία/συντήρηση του τμήματος γέφυρας Αξιού ποταμού – Έδεσσας με Σ.Δ.Ι.Τ.». Αν και δεν έχουν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα, το έργο λέγεται πως είναι το δεύτερο μεγαλύτερο έπειτα από το Flyover της Θεσσαλονίκης. Όμως, για άλλη μια φορά, οι διαδικασίες μένουν στάσιμες και ενώ σε άλλες περιοχές έργα που ξεκίνησαν να υλοποιούνται ταυτόχρονα με το συγκεκριμένο, βλέπουμε πως πλέον έχουν ξεπεράσει το 90% της προόδου τους με το δικό μας να περιμένει ακόμη την ολοκλήρωση του τετράχρονου πλέον διαγωνισμού.

Για τα υπόλοιπα οδικά δίκτυα σύνδεσης της Έδεσσας με γειτονικές πόλεις μετά βίας έχουν πραγματοποιηθεί μελέτες, κάτι το οποίο δεν ανησυχεί μόνο τους πολίτες, αλλά αυξάνει τα έτη τα οποία θα ταλαιπωρούνται και θα κινδυνεύουν χρησιμοποιώντας τους υφιστάμενους δρόμους. Ελπίζω, όπως και όλοι οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής, να πραγματοποιηθούν το συντομότερο οι μελέτες και να ξεκινήσουν τα απαραίτητα έργα ώστε να ολοκληρωθούν στο άμεσο μέλλον, προκειμένου η πόλη μας να βγει από το καθεστώς της γεωγραφικής απομόνωσης που βιώνει τις τελευταίες δεκαετίες.