Ο όρος ποντιακή διάλεκτος  από τη εποχή της ανταλλαγής των πληθυσμών Ελλάδας και Τουρκίας το 1922 έπαψε να έχει γεωγραφική σημασία , γιατί οι Πόντιοι ζούν από τότε κατεσπαρμένοισε όλη την ελληνική επικρατεία κυρίως , ιδίως , στην ύπεθρο . Στον Πόντο , η διάλεκτος αυτή μιλήθηκε από τις αρχές του 8ου αι. π.Χ., όταν πρωυοαποικίστηκε η Σινώπη από Ίωνες της Μιλήτου μέχρι το 1922 στα βόρια ανατολικά παράλια της Μικράς Ασίας , από την Ινέπολη (Ιωνόπολη) δυτικά , μέχρι τη Ριζούντα και την Καλχίδα ανατολικά.

Σε πολλές περιπτώσεις , η ποντιακή εκτεινόταν και σε μεγάλη έκταση στην ενδοχώρα , όπως η περιοχή νοτια της Τραπεζόντας με τις περιοχές  της Ματσούκας , Σάντας , Κώμνης και Χαλδίας.

Το 70% των λέξεων της ποντιακής διαλέκτου, σύμφονα με τον Κ. Παυλίδης , προέρχονταοι από την αρχαία ελληνική – κάποιες , μάλιστα , από αυτές από την ομηρική πάράδοση . Το υπόλοιπο 30% είναι επιρροές από τα περσικά, τα αραβικά και τα τουρκικά <Η νέα ελληνική γλωσσα έχει λιγότερες λέξεις απ΄ό,τι η ποντιακή >

Άρια Καλαβρυτινού , Ε1 3ου Δ.Σ. Ελληνικού