Η φετινή ομάδα των «Εναλλακτικών» σας αποχαιρετάει προσφέροντάς σας το τελευταίο, και καλύτερο τεύχος του περιοδικού μας! Περιέχει πολύ ενδιαφέροντα θέματα όπως θεματική ενότητα για την ημέρα της γυναίκας, την ημέρα σχολικού εκφοβισμού, συνέντευξη με τον ποιητή Τόλη Νικηφόρου και πολλά άλλα.

Καλή ανάγνωση!

Η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι μια μορφή περιβαλλοντικής ρύπανσης που χαρακτηρίζεται αποκλειστικά από την παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών στο περιβάλλον ή δεικτών που υποδηλώνουν την πιθανότητα παρουσίας τέτοιων οργανισμών.
Το περιβάλλον είναι απαραίτητο για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους διότι χωρίς τα δέντρα δε θα υπήρχε οξυγόνο και έτσι όχι μόνο ο άνθρωπος αλλά και η ζωτική αλυσίδα θα κατέρρεε και θα εξαφανιζόταν.
Στα περιβαλλοντικά προβλήματα συγκαταλέγονται η περιβαλλοντική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η τρύπα του όζοντος, η ερημοποίηση, η εξαφάνιση βιολογικών ειδών , η όξινη βροχή κλπ.

Τι είναι η κλιματική αλλαγή;

Η ανθρώπινη δραστηριότητα επηρεάζει σταδιακά το κλίμα της γης, προσθέτοντας τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου σε εκείνες που απαντώνται φυσιολογικά στην ατμόσφαιρα.
Αυτά τα επιπλέον αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας, καθώς και από άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η αποψίλωση των τροπικών δασών, η γεωργία, η κτηνοτροφία και η παραγωγή χημικών ουσιών. Το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) είναι το κυριότερο αέριο του θερμοκηπίου που παράγεται από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Έτσι θα πρέπει να προστατεύουμε το περιβάλλον από τις βλαβερές ουσίες, δηλαδή να ελαττώσουμε τα καυσαέρια, να παίρνουμε μέτρα για την προστασία των δασών, τη βελτίωση των συνθηκών στη γεωργία και την κτηνοτροφία και να δίνονται κονδύλια από τα πλούσια κράτη που έχουν και τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη ρύπανση του περιβάλλοντος για να αντισταθμίσουν την καταστροφή που προκαλούν. Για να ζούμε όλοι μας μια ζωή με ποιότητα.

ΑΓΑΠΑΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ!

Κατσώρας Άγγελος

Κατσώρας Άγγελος

Κούσιος Σωτήρης

Κούσιος Σωτήρης

Η ανθρωπότητα διανύει την 2η χρονιά της πανδημίας του covid 19 και προσπαθεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν και να ανακάμψει από τις ζημιές που προκλήθηκαν. Εμείς, ως νεαροί δημοσιογράφοι, αναγνωρίζουμε ότι οι στιγμές που ζούμε εξαιτίας του κορωνοϊού είναι ιστορικές, καθώς ο ιός αυτός ταλαιπώρησε όλη την οικουμένη, σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους  και έκανε τους επιστήμονες να εργασθούν πολύ, ώστε να δημιουργήσουν τα κατάλληλα εμβόλια για τη σωτηρία όλων μας. Η καταιγίδα, λοιπόν, μιας πανδημίας άλλαξε την καθημερινότητά μας, την επιστήμη, την οικονομία, τις σχέσεις μας με τους αγαπημένους μας, τη φιλοσοφία μας. Γι’ αυτό κι εμείς αποφασίσαμε να αφιερώσουμε το έκτακτο τεύχος της εφημερίδας μας «Οι Εναλλακτικοί» του 2ου Γυμνασίου Εύοσμου στην πανδημία, με την ελπίδα ότι όλοι μας μετά από αυτή την τεράστια εμπειρία  θα αγωνισθούμε,  ώστε η ζωή μας γρήγορα να γίνει και πάλι όμορφη, αν και οι καπνοί του πολέμου στην Ουκρανία μας κρατούν πάλι σε επαγρύπνηση!

Εξώφυλλο περιοδικού: Graffiti στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, δημιουργία της ομάδας URBAN ACT.
Πηγή: https://www.athensvoice.gr/greece/671828_koronoios-metra-sto-ahepa-14-giatroi-nosileytes-thetikoi

Εικόνα άρθρου: Graffiti στο νοσοκομείο Τζάνειο, δημιουργία του street artist Hambas
Πηγή: https://alithinesgynaikes.gr/2022/01/12/συγκλονιστικό-γκράφιτι-στο-τζάνειο-η/

Ο κορωνοϊός, είναι ένας ιός, μάστιγα του πλανήτη μας. Οι Βρετανοί επιστήμονες εκτιμούν πως αυτή η πανδημία εμφανίστηκε μεταξύ των αρχών Οκτωβρίου και μέσων Νοεμβρίου 2019 στην  Κίνα. Το πρώτο κρούσμα εκτός Κίνας υπήρξε στην Ιαπωνία στις 3 Ιανουαρίου 2020. Ωστόσο ο ιός δεν σταμάτησε εκεί. Εξαπλώθηκε και στις υπόλοιπες ηπείρους. Έτσι, στην Ευρώπη το πρώτο κρούσμα εμφανίστηκε στις 12 Ιανουαρίου 2020, στην Αμερική, και  συγκεκριμένα στις  ΗΠΑ, στις 16 Ιανουαρίου. Μετά από έναν μήνα, στις 26 Φεβρουαρίου επιβεβαιώθηκε το πρώτο κρούσμα στην Ελλάδα και μάλιστα στη Θεσσαλονίκη.

Τα πρώτα έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου και τότε ακούσαμε για πρώτη φορά τη λέξη καραντίνα, απαγορεύτηκε η μετακίνηση σε όλη την χώρα και οι επαφές των ανθρώπων περιορίστηκαν στο πλαίσιο της οικογένειας. Αυτό το μέτρο υιοθετήθηκε σε όλα τα κράτη προκειμένου να περιορισθεί η μετάδοση του ιού.

Παράλληλα, από τα ΜΜΕ  ξεκίνησε μια εκστρατεία με στόχο να προωθήσει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε να προστατευθούμε από τη μετάδοση του ιού όπως τη χρήση μάσκας, την αποφυγή του συγχρωτισμού, το συχνό πλύσιμο των χεριών και τη χρήση αντισηπτικών. Στις 10 Μαρτίου ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας ανακοίνωσε το κλείσιμο των βρεφονηπιακών σταθμών, των  σχολείων, φροντιστηρίων όπως και Πανεπιστημιακών σχολών σε ολόκληρη την χώρα. Στις 22 Μαρτίου ο πρωθυπουργός της χώρας μας Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε τον ερχομό της πρώτης καραντίνας η οποία τέθηκε την επόμενη μέρα, στις 23. Η δεύτερη καραντίνα ανακοινώθηκε στις 7 Νοεμβρίου. Ωστόσο, τώρα πια υπήρχε και άλλο όπλο στη φαρέτρα των επιστημόνων, για την αντιμετώπιση αυτού του ιού, το εμβόλιο. Τα εμβόλια με τα οποία εμβολιάστηκαν οι Έλληνες είναι τα:

BIONTECH/PFIZER: Είναι το πρώτο MRNA εμβόλιο που ήρθε στην Ελλάδα και γίνεται σε δύο δόσεις. Η δεύτερη δόση γίνεται 3 εβδομάδες μετά την πρώτη.
MODERNA: Πρόκειται επίσης για MRNA εμβόλιο και χορηγείται κατά τον ίδιο τρόπο με το Pfizer. ASTRAZENECA: Επίσης χορηγείται σε 2 δόσεις. Η δεύτερη δόση γίνεται μετά από 3 μήνες από την πρώτη. Πρόκειται για εμβόλιο ιικού φορέα.
JOHNSON & JOHNSON: το πρώτο εμβόλιο που χορηγείται σε μια μόνο δόση. Με τις μεταλλάξεις που προέκυψαν κρίθηκε απαραίτητη και μια τρίτη, η αναμνηστική δόση εμβολιασμού. Μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου 2022, εμβολιάστηκαν πλήρως 7.493.538 Έλληνες.

Η πρώτη φάση του εμβολιασμού ξεκίνησε στις 4 Ιανουαρίου 2020. Ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού της χώρας μας δέχτηκε τον εμβολιασμό ως μάνα εξ ουρανού, αλλά ένα άλλο μέρος το αρνήθηκε ισχυριζόμενο ότι φοβάται τα νέα εμβόλια που προέκυψαν με γρήγορες διαδικασίες. Όλα κινούνταν ήπια ώσπου τον Δεκέμβριο του 2020 εμφανίστηκε μια μετάλλαξη του κορωνοϊού γνωστή ως μετάλλαξη «Δέλτα», η οποία ξεκίνησε από την Ινδία. Αυτή η μετάλλαξη είχε την ιδιαιτερότητα να μεταδίδεται πιο γρήγορα αλλά και πιο εύκολα. Έως και τις 20 Ιουλίου του 2021 είχε εξαπλωθεί σε 124 χώρες. Εκτός από την μετάλλαξη «Δέλτα» εμφανίστηκε και μια ακόμη, γνωστή ως μετάλλαξη «Όμικρον» , η οποία πρωτοεμφανίστηκε σε δύο χώρες, την Νότιο Αφρική και την Μποτσουάνα στις 11 Νοεμβρίου.

Τα συμπτώματα της  «Όμικρον» μοιάζουν αρκετά με αυτά ενός κοινού κρυολογήματος και έτσι είναι λίγοι οι πολίτες που δεν μπορούν να καταλάβουν αν έχουν μολυνθεί από κορωνοιό ή κάποια άλλη εποχική ίωση. Το ότι ο ιός φαίνεται να εξασθενεί είναι το ευχάριστο της όλης υπόθεσης και οι επιστήμονες αισιοδοξούν ότι θα έχουμε τελειώσει με αυτόν μέχρι το 2024. Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ταλαιπώρησε την ανθρωπότητα και χάθηκαν στην Ελλάδα 25.719 άνθρωποι και σε ολόκληρο τον κόσμο 5.944.313. Μια πραγματική εκατόμβη νεκρών!

Ο Φόβος τριγυρνά στα σοκάκια
της μαραζωμένης πολιτείας
Μια δυσωδία απειλής
κατακάθεται σαν πρωϊνή πάχνη
στις ψυχές.
Παραζαλισμένοι οι άνθρωποι
κλείνουν τις πόρτες με θόρυβο.
Διώχνουν τον συνάνθρωπο
Η μοναξιά
Λένε
Είναι η μόνη σωτηρία.

Θεοδώρα Γιάντση

Ιός

Τριγύρω πρόσωπα θλιμμένα
Πίσω από παράθυρα κλειστά
Και γύρω να πλανιέται η φοβέρα
Ενός ιού που δεν τα παρατά

Φόβος και πανικός στην πόλη
Σειρές ανθρώπων αριθμών
Σκιές που κρύβονται τα βράδια
Μες σε πελάγη ενοχών.

Γεωργία Γούβη

Κορωνοϊός

Μικροσκοπικός μα και θανατηφόρος
Έχει σχήμα σαν κορόνα και αγκάθια έχει πολλά
μάσκα πρέπει να φοράς και μέτρα πρέπει να κρατάς
Ύπουλος ιός, ο κορωνοϊός
σκοτώνει μεγάλους και παιδιά.
Αντισηπτικό στα χέρια, προσοχή πολλή
για να μην κολλήσουμε την ασθένεια αυτή

Μαρία Αγγελιδάκη

Ο κάθε άνθρωπος βιώνει μία απώλεια διαφορετικά. Κάποιος νιώθει την οργή να φλέγεται μέσα του, άλλος απομονώνεται στο σκοτάδι του, άλλος θα αναζητήσει μια αγκαλιά για να κλάψει και κάποιος άλλος θα τιμωρήσει τον εαυτό του που δεν κατάφερε να σώσει τον άνθρωπό του.

Η κυρία Ευγενία, ωστόσο, μια καθηγήτρια πολύ αγαπητή στα παιδιά , όταν στενοχωριόταν πολύ, έβρισκε καταφύγιο στην τέχνη. Έγραφε, έγραφε κι έγραφε χωρίς σταματημό, ώσπου να πονέσουν τα μάτια της και να κοκκινίσουν τα χέρια της. Εκείνο το βράδυ, λοιπόν, έπειτα από τον πόνο που βίωσε πρόσφατα, επειδή έχασε την θεία της από τον κορωνοϊό, άρχισε να σκέφτεται αν υπήρχαν μαθητές που χρειάζονταν να ανοιχτούν και να συζητήσουν για παρόμοια προσωπικά τους βιώματα, αλλά δεν είχαν το θάρρος να μιλήσουν. Τότε, άρπαξε το πρώτο άδειο τετράδιο που βρήκε στο γραφείο της και δεν έγραψε τίποτα άλλο παρά μόνο μία ερώτηση: Τι βιώματα ή τι προβληματισμούς έχεις σχετικά με τον κορωνοϊό ;

Την επόμενη μέρα, το τμήμα της Στεφανίας, της φίλης μου, είχε κενό, με αποτέλεσμα όλα τα παιδιά να σκορπίσουν στην αυλή. Η Στεφανία αποφάσισε να κάνει πρώτα μια βόλτα προς τις γυναικείες τουαλέτες. Εκεί, πάνω σε έναν νιπτήρα βρήκε ένα γαλάζιο τετράδιο χωρίς ετικέτα μαζί με έναν στυλό. Αν και αρχικά δίστασε να το ανοίξει, τελικά αποφάσισε να το ξεφυλλίσει για λίγο. Τότε , στην πρώτη σελίδα είδε γραμμένη την ερώτηση. «Ενδιαφέρον» μουρμούρισε και πήρε σκεπτική στο χέρι της το στυλό για να γράψει. Παρόλο που δεν ήταν σίγουρη αν έπρεπε, η κοπέλα σκέφτηκε πως χωρίς ονοματεπώνυμο κανείς δεν θα μάθαινε τίποτα.

Λοιπόν, είναι αστείο ότι ενώ παλιότερα δεν αγαπούσα τις εξόδους, πλέον περιμένω με προσμονή την επόμενη βόλτα με τις φίλες μου. Ξέρω πως φοράμε ανυπόφορες μάσκες και ξέρω πως είναι επικίνδυνο να συναναστρέφομαι με πολύ κόσμο, αλλά όσο μένω στο σπίτι σκέφτομαι πόσο άσχημη είναι η καραντίνα! Δεν είχα πρόβλημα να βρίσκομαι μέσα σε τέσσερις τοίχους, απλώς συνειδητοποίησα πως έχασα ολόκληρους μήνες από την εφηβεία μου . Ολόκληρους ζωντανούς και χαμογελαστούς μήνες. Συνειδητοποίησα πως περνούν γρήγορα τα χρόνια και πως πρέπει να «αρπάζουμε» τις ευκαιρίες πριν να είναι αργά. Ζήσε την κάθε ηλικία στο έπακρο, ώστε να μην μετανιώνεις για την απραξία σου στο μέλλον.

Η Στεφανία, αφού τελείωσε το γράψιμο, τοποθέτησε το τετράδιο και το στυλό πάνω σε ένα θρανίο που βρισκόταν στον διάδρομο και κατευθύνθηκε προς την αυλή. Το κουδούνι ήχησε σε όλο το κτίριο και τα παιδιά άρχισαν να βγαίνουν στο προαύλιο. Ο Γιώργος, ωστόσο, σταμάτησε μπροστά στο θρανίο, όπου βρισκόταν το γαλάζιο τετράδιο. Στο τετράδιο υπήρχε μία ερώτηση και μία απάντηση – και οι δύο ανώνυμες. Έτσι, αποφάσισε να πάρει μαζί του αυτό και το στυλό και να τρέξει προς την άδεια πλέον αίθουσα. Δεν σπατάλησε χρόνο για να διαβάσει το πρώτο κείμενο αλλά ξεκίνησε κατευθείαν να γράφει.

Έχω πάρει απόφαση πλέον πως ο κορωνοϊός μας έχει διχάσει. Περπατώ στον δρόμο και η πρώτη ερώτηση που θα μου θέσουν είναι «Είσαι εμβολιασμένος ή όχι;». Πηγαίνω σε κάποιο μαγαζί, γνωρίζω καινούριους ανθρώπους και συνεχίζω να ερωτούμαι το ίδιο. Ποιο είναι το νόημα; Ας μάθουμε να «αγκαλιάζουμε» τον συνάνθρωπο μας ακόμη κι αν δεν συμμεριζόμαστε τις απόψεις του.

Αφού ο Γιώργος έβαλε τελεία στο κείμενό του, παράτησε το τετράδιο βιαστικά στη βιβλιοθήκη της αίθουσας, καθώς το κουδούνι χτύπησε κι έτσι δεν είχε τη δυνατότητα να το αφήσει πίσω σε εκείνο το θρανίο. Στον επόμενο ήχο κουδουνιού, η Σταματία, ενώ ετοιμαζόταν να βγει έξω να απολαύσει το διάλειμμά της, παρατήρησε το γαλάζιο τετράδιο ακουμπισμένο στη βιβλιοθήκη κι αφού το ξεφύλλισε, άρχισε να γράφει.

Θυμάμαι τη γιαγιά μου να έρχεται στο σπίτι μας και να μου κάνει χίλιες ερωτήσεις για το σχολείο κι έπειτα, να με αγκαλιάζει τόσο σφιχτά που μου κοβόταν η ανάσα. Εγώ συνήθως γκρίνιαζα και δυσανασχετούσα με αυτές τις πράξεις τρυφερότητας. Τώρα πια, θα το χαρακτήριζα αχαριστία. Ο κορωνοϊός ήταν η αιτία που η γιαγιά μου παρέμενε στο σπίτι της φοβισμένη στο άκουσμα του συνεχώς αυξανόμενου αριθμού κρουσμάτων. Τη στερήθηκα για δύο χρόνια περίπου και αυτός ο χρόνος ήταν αρκετός για να καταλάβω την αξία που έχει μια τόσο τρυφερή αγκαλιά. Ήταν αρκετός για να μην παίρνω πλέον τίποτα ως δεδομένο και να απολαμβάνω την αγάπη. Ας μην θεωρούμε, λοιπόν, τίποτα και κανέναν δεδομένο. Ας καλωσορίζουμε την ευτυχία κι ας ευγνωμονούμε ανθρώπους που δείχνουν έμπρακτα την αγάπη τους.

Η Σταματία τοποθέτησε πίσω στη βιβλιοθήκη το τετράδιο και βγήκε από την αίθουσα κλείνοντας την πόρτα.
Ο Παναγιώτης τότε εισήλθε στην τάξη για να πάρει και να φορέσει τη ζακέτα του. Όμως, παρατήρησε το γαλάζιο τετράδιο ακουμπισμένο στο έπιπλο. Το πήρε στα χέρια του και το περιεργάστηκε κι άρχισε κι αυτός να γράφει.

Τι μπορείς να κάνεις όταν νιώθεις δύο χέρια να σε κρατούν κάτω από το νερό; Να μην μπορείς να ανασάνεις; Αυτό ένιωθα κι εγώ στο νοσοκομείο. Εγώ τα κατάφερα, αλλά ο αδελφός μου δεν ήταν τυχερός. Βλέπεις υπέφερε από την καρδιά του. Δεν τον αγκάλιασα, όσες φορές ήθελα, δεν του είπα πόσο τον αγαπάω… δεν, δεν, δεν… Παρόλ΄αυτά, βρίσκομαι εδώ και γράφω… Η ζωή συνεχίζεται. Μετά από το σκοτάδι έρχεται φως κι έτσι μαθαίνεις να αντιμετωπίζεις τον πόνο.. Ακόμη κι αυτόν της απώλειας.

Έκλεισε το τετράδιο με δύναμη και το πέταξε άτσαλα πίσω στην βιβλιοθήκη. Κι όμως, ένιωσε καλύτερα.

Η κυρία Ευγενία, έπειτα από αναζήτηση του γαλάζιου τετραδίου, το βρήκε στο σχόλασμα ξεχασμένο σε μια καρέκλα ενός μαθητή. Αφού το ξεφύλλισε και είδε παραδόξως τις περισσότερες σελίδες γραμμένες από πολλούς μαθητές, ένιωσε μια απροσδόκητη ικανοποίηση που κατάφερε να βοηθήσει τους μαθητές της να εκφράσουν τις εμπειρίες και τις απόψεις τους για τη μάστιγα της εποχής μας. Έτσι, μάζεψε τα πράγματά της και αποχώρησε από το σχολείο αποφασισμένη να αφήνει ένα τετράδιο κάθε χρόνο στο κτίριο, με αφορμή σημαντικά συμβάντα της εποχής, ώστε να βοηθήσει ακόμη περισσοτέρους μαθητές να προχωρήσουν στη ζωή τους, αφήνοντας πίσω τις σκοτεινές πτυχές του παρελθόντος.

Στο πλαίσιο της σχολικής μας εφημερίδας «Οι Εναλλακτικοί», το τμήμα του Γ1 πραγματοποίησε τον Ιανουάριο του 2022 μια έρευνα με θέμα «Ενημέρωση για τον κορωνοϊό. Κορωνοϊός και σχολείο » σε τυχαίο δείγμα 58 μαθητών (28 αγόρια και 26 κορίτσια) από τις 3 τάξεις του 2ου γυμνασίου Εύοσμου με μαθητικό πληθυσμό 480 μαθητών. Δεν ανιχνεύθηκαν διαφορές στις απόψεις αγοριών κοριτσιών. Ας ρίξουμε μια ματιά, στα αποτελέσματα, τα οποία έχουν αρκετό  ενδιαφέρον.

Η πλειοψηφία των μαθητών (33) απάντησαν, ότι είναι αρκετά ενημερωμένοι σχετικά με τον covid και τις συνέπειες του, ενώ κανένα παιδί δεν απάντησε πως βρίσκεται σε πλήρη άγνοια πάνω στο θέμα.

Όσον αφορά τους φορείς ενημέρωσης τους, οι μαθητές υπέδειξαν ως κυριότερο φορέα την οικογένεια (36), αμέσως μετά το σχολείο (26), τα ΜΜΕ (25), ενώ ο ΕΟΔΥ , προς έκπληξη μας επιλέχθηκε μόνο από 11 μαθητές, παρόλο που αποτελεί τον πιο έγκυρο φορέα.

Στην ερώτηση, εάν έχουν νοσήσει από covid το 68% απάντησε όχι ενώ το υπόλοιπο 32% ναι. Αντίθετα, φαίνεται πως η πλειοψηφία των παιδιών που αποτελούν τον κοινωνικό τους περίγυρο έχουν νοσήσει (86%), ενώ μόνο το 14% κατάφεραν να προφυλαχθούν επαρκώς. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι  το 75% είναι ανεμβολίαστοι, ενώ μόνο το 25%  είναι εμβολιασμένοι.

Παρόλα αυτά, φαίνεται πως οι μεγαλύτερες ηλικίες έχουν μεριμνήσει για την υγεία τους, διότι 45 μαθητές απάντησαν πως οι γονείς τους έχουν εμβολιαστεί. Μάλιστα, οι ίδιοι μαθητές στην ερώτηση εάν είναι ενημερωμένοι σχετικά με το εμβόλιο, αποκρίθηκαν θετικά, ενώ οι υπόλοιποι 8, όχι. Αυτοί που απάντησαν θετικά, υπέδειξαν ως κύριο φορέα ενημέρωσης του την οικογένεια (33), έπειτα τα ΜΜΕ (21), τον ΕΟΔΥ (16) και το σχολείο (12).

Αξίζει να σημειωθεί πως το 63% των μαθητών νιώθουν ασφαλείς στον χώρο του σχολείου,  γιατί τηρούνται τα μέτρα προστασίας κατά του covid,  ενώ το υπόλοιπο 37% δήλωσε πως όχι. Αιτία αυτής της ανασφάλειας είναι κυρίως τα πολλά κρούσματα, ο συνωστισμός, η μη τήρηση των μέτρων, και φυσικά η μη χρήση μάσκας.

Παρόλα αυτά, το 96% ισχυρίστηκε πως φοράει την μάσκα του όπως ορίζουν οι κανονισμοί Επιπροσθέτως, στην ερώτηση πόσο συχνά πλένεις τα χέρια σου κατά την διάρκεια του σχολικού προγράμματος ή τα καθαρίζεις με αντισηπτικό, 3 απάντησαν καθόλου, ενώ 1-2 φορές απάντησε η πλειοψηφία των μαθητών (37), τέλος 3-5 φορές απάντησαν 14 μαθητές:

Αναφορικά με το θέμα της εξ’ αποστάσεως ή δια ζώσης εκπαίδευσης, 32 μαθητές προτιμούν την τηλεκπαίδευση, για λόγους ασφαλείας κατά του covid. Αντίθετα, οι 19 μαθητές, που επιθυμούν την δια ζώσης εκπαίδευση, υπέδειξαν ως αιτία την επαφή με τους συμμαθητές (1), τις καλύτερες συνθήκες μάθησης (1), ενώ μάλιστα 1 παιδί προφασίστηκε την επαφή με τους καθηγητές. Τι σου κάνει η καραντίνα…;

Αυτό που έλειψε περισσότερο στους μαθητές είναι οι σχολικές εκδρομές (28). Ας είμαστε ειλικρινείς, οι περίπατοι και οι εκδρομές είναι αναπόσπαστο κομμάτι των σχολείων μας. Αμέσως μετά, 27 μαθητές νοσταλγούν την κανονικότητα της προηγούμενης ζωής, 24 την ενασχόληση με εξωσχολικές δραστηριότητες, 22 τις επαφές με τα αγαπημένα πρόσωπα και 19  τις βόλτες με τις παρέες τους 19.

Δυστυχώς, ο κόβιντ ως γνωστόν, αύξησε και τα επίπεδα άγχους των μαθητών με κυριότερο παράγοντα (27) την καθημερινή ανησυχία μήπως νοσήσει κάποιος συγγενής τους. Η αλλαγή των συνηθειών, υπήρξε επίσης παράγοντας άγχους(22), ενώ η απομάκρυνση απ’ τους φίλους (20) και η αγωνία μήπως νοσήσουν και οι ίδιοι (16) αποτέλεσαν επίσης αιτίες άγχους.

Τέλος, απευθυνόμενοι στην Πολιτεία, οι περισσότεροι μαθητές (24) ζητούν την πρόσληψη ιατρών (24), να γίνει πιο συστηματική η εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης (23), καθώς επίσης να τελούνται περισσότεροι υγειονομικοί έλεγχοι (11), αλλά και να οργανωθεί η προώθηση του εμβολίου (10).

Τις συνεντεύξεις πραγματοποίησε η Αναστασία Αποστολοπούλου

Συνέντευξη από Εντατικολόγο

Τι κατάσταση επικρατεί στα νοσοκομεία και στις Μ.Ε.Θ. εξαιτίας του covid τη δεδομένη στιγμή; Φοβάσθε για τη ζωή σας;
Η κατάσταση στα νοσοκομεία και στις Μ.Ε.Θ. ειδικά στη Βόρειο Ελλάδα, είναι από ασφυκτική έως τραγική. Σε όλα τα δημόσια νοσοκομεία έχουν δημιουργηθεί πολλές κλινικές για μια μόνο νόσο, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν. Τα δημόσια νοσοκομεία έχουν μετατραπεί ουσιαστικά σε νοσοκομεία covid, κάτι τέτοιο δεν είχε γίνει ούτε στην πανδημία της γρίπης Η1.Ν1. Το 2009-2010. Για τη ζωή μου δεν φοβάμαι. ΄Εχω εμβολιαστεί πλήρως κατά του covid (3 δόσεις) και λαμβάνω όλα τα μέτρα όπως ορίζει το πρωτόκολλο.

Έχει αλλάξει κάτι σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2020;
Ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει. Υπήρξε μια ύφεση των περιστατικών κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, αλλά οι νοσηλευόμενοι αυξήθηκαν πάλι από τον Οκτώμβρη και μετά με αποτέλεσμα να είμαστε στην ίδια κατάσταση με πέρυσι.

Τα μέτρα που έχουν ληφθεί από την πολιτεία μπορούν να προστατέψουν την υγεία των πολιτών; Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο και γιατί; Θα είχατε να προτείνετε κάτι διαφορετικό;
Η χρήση μάσκας και η αποφυγή συγκεντρώσεων σε κλειστούς χώρουςαποτελούν μέτρα μείωσης της διασποράς. Το σημαντικότερο όμως μέτρο είναι ο εμβολιασμός που προστατεύει από τη βαριά νόσηση και τη νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ. Η μόνη λύση θεωρώ ότι είναι ο καθολικός εμβολιασμός για την αποφυγή νόσησης και θανάτων λόγω covid.

Ως γιατρό, πόσο σας έχει επηρεάσει αυτή η δυσμενής κατάσταση που επικρατεί στα νοσοκομεία; Πιστεύετε ότι μπορείτε να κάνετε τη δουλειά σας, όπως θέλετε; Τι γίνεται με τα προγραμματισμένα χειρουργεία;
Η κατάσταση για όλους τους γιατρούς που δουλεύουν σε δημόσια νοσοκομεία – τα μόνα που δέχονται covid περιστατικά – είναι αποθαρρυντική. Πολεμάμε εδώ και 2 χρόνια με μια νόσο που δεν έχει ειδική θεραπεία, έχει πολλές επιπλοκές σε όλα τα συστήματα του οργανισμού και πολλές φορές οδηγεί σε βαριά αναπηρία από το αναπνευστικό κυρίως άσθμα ή και θάνατο. Υπάρχει καθημερινή απογοήτευση, γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών που οδηγούνται στη Μ.Ε.Θ. τελικά καταλήγουν, γιατί η καταστροφή που επιφέρει ο ιός στο αναπνευστικό είναι τεράστια και μη αναστρέψιμη. Το τελευταίο διάστημα υπάρχει η απογοήτευση ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς θα μπορούσαν να αποφύγουν αυτή την κατάσταση, αν είχαν εμβολιαστεί. Όλο αυτό φυσικά έχει αντίκτυπο και στα χειρουργεία. Όταν το προσωπικό του νοσοκομείου απορροφάται σε κλινικές covid δεν υπάρχει προσωπικό για τα χειρουργεία. Επίσης, λόγω μείωσης των κλινών Μ.Ε.Θ. για non-covid περιστατικά, μεγάλα χειρουργεία καθυστερούν να γίνουν.

Έγιναν κάποιες προσπάθειες από την πολιτεία να βελτιωθούν οι συνθήκες στα νοσοκομεία; Να προσληφθεί νοσηλευτικό ή ιατρικό προσωπικό ή προσωπικό καθαριότητας;
Προσλήψεις έγιναν, ειδικά στο πρώτο κύμα της πανδημίας, αλλά σε πολλές περιπτώσεις από μη εξειδικευμένο προσωπικό. Μιλάω πάντα για τις Μ.Ε.Θ. που γιατροί και νοσηλευτές χρειάζονται πολύ συγκεκριμένη εκπαίδευση. Όμως οι προσλήψεις αυτές δεν ήταν αρκετές συγκριτικά με τη μάζα των περιστατικών που δέχονται τα δημόσια νοσοκομεία.

Πιστεύετε, πως τα self-test και τα rapid είναι αρκετά αξιόπιστα, ώστε να εντοπίζονται πιθανά κρούσματα;
Τόσο τα self όσο και τα rapid test πρέπει να γίνονται με συγκεκριμένη τεχνική. Αν δεν γίνονται σωστά, πολλές φορές έχουμε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Οπότε η αξιοπιστία έχει να κάνει με την τεχνική λήψης του δείγματος. Επίσης, πάντα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι κάποιος που σήμερα είναι αρνητικός, αύριο μπορεί να θετικοποιηθεί. Είναι θέμα χρόνου.

Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη ή χειρότερη κατάσταση σχετικά με τους θανάτους από τον covid;
Θα σας μιλήσω για την Πορτογαλία. Μια χώρα με ακριβώς τον ίδιο πληθυσμό με την Ελλάδα. Το 90% των Πορτογάλων είναι πλήρως εμβολιασμένοι και το 80% με 3 δόσεις για τις ηλικίες από 60 και πάνω. Οι θάνατοι καθημερινά είναι γύρω στους 20 και οι νοσηλευόμενοι στις Μ.Ε.Θ. περίπου 160 (κυμαίνονται από 140-160 τον τελευταίο μήνα). Μπορούμε να καταλάβουμε γιατί στην Ελλάδα με ποσοστό εμβολιασμού 70%, οι θάνατοι είναι περίπου 100 την ημέρα και οι νοσηλευόμενοι στις Μ.Ε.Θ. περίπου 66%.

Πιστεύετε ότι θα υπάρξουν κι άλλες μεταλλάξεις του ιού; Πότε θα τελειώσουμε με αυτόν;
Όσο ο ιός μεταδίδεται, θα υπάρχουν ματαλλάξεις.΄ Οσο δεν περιορίζεται η διασπορά, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες εμφάνισης μεταλλάξεων. Μακάρι να τελειώσουμε γρήγορα. Είναι η ευχή όλων μας να επανέλθουμε στην κανονική μας ζωή.

Συνέντευξη από Υγειονομικό

Είσθε υγειονομικός σε δημόσιο νοσοκομείο. Γιατί δεν εμβολιασθήκατε; Δεν φοβάστε τον ιό;
Θα ήθελα να σας δηλώσω πως σέβομαι και εκτιμώ τα όσα προσφέρει η Ιατρική επιστήμη στην υγεία των ανθρώπων και αναγνωρίζω την αναγκαιότητα των φαρμάκων και των εμβολίων στην αντιμετώπιση των ασθενειών. Δυστυχώς ο όποιος προβληματισμός υπάρχει για τα εμβόλια νέας γενιάς εκλαμβάνεται ως ένας γενικότερος αρνητισμός για όλα τα εμβόλια. Για το λόγο αυτό σας κάνω γνωστό πως είμαι υπέρ των αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων όπως είναι τα κλασικά εμβόλια που κυκλοφορούν εδώ και χρόνια. Όμως, λαμβάνοντας υπόψη ότι για πρώτη φορά τα εμβόλια νέας τεχνολογίας (mRNA/ DNA και ιικού φορέα), που προέκυψαν λόγω covid 19 δοκιμάζονται μαζικά  στον ανθρώπινο πληθυσμό και έχουν έναν εντελώς διαφορετικό  μηχανισμό δράσης στον ανθρώπινο οργανισμό σε σχέση με τα κλασικά  εμβόλια, με τα οποία έως και σήμερα με εμπιστοσύνη εμβολιαζόμαστε, μου δημιουργεί σκεπτικισμό. Τονίζω εδώ ότι τόσο τα εμβόλια RNA όσο και άλλοι τύποι εμβολίων για την πρόληψη του covid 19 έχουν λάβει «άδεια χρήσης εκτάκτου ανάγκης» από την Αμερικανική υπηρεσία τροφίμων και φαρμάκων (FDA) στις  Η.Π.Α. και «άδεια κυκλοφορίας υπό όρους»  από τον ευρωπαϊκό οργανισμό φαρμάκων (Ε.Μ.Α.). Τόσο ο FDA όσο και ο Ε.Μ.Α. τα έχουν τοποθετήσει σε ένα αυστηρό επιστημονικό μακροπρόθεσμο πρόγραμμα παρακολούθησης για μια περίοδο 2 ετών (έως το 2023 ) προκειμένου να διερευνηθεί περαιτέρω η διάρκεια προστασίας και η αποτελεσματικότητα που προσφέρουν οι εμβολιασμοί και να εντοπιστούν οι παρενέργειες. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, ως σκεπτόμενος και ενεργός πολίτης προβληματίζομαι και αναρωτιέμαι σχετικά με τη σχέση κινδύνου-οφέλους, τις τυχόν παρενέργειες σε βάθος χρόνου και σε σχέση με τις επαναληπτικές δόσεις, με την «έγκριση υπό όρους». Ακόμη όπως δηλώνουν οι ειδικοί, τα εμβόλια νέας γενιάς δεν αποτρέπουν τον εμβολιασμένο από το να νοσήσει και να μεταδώσει τον ιό, συνεπώς, πώς θα πετύχουν την «ανοσία της αγέλης»; Η ακίδα πρωτεΐνης του SARS- cov-2 στην οποία βασίζεται όλη η δράση των εμβολίων, τελεί υπό έρευνα προκειμένου οι επιστήμονες να καταλάβουν πώς δρα και τι προκαλεί στο ανθρώπινο σώμα. Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη σε περίπτωση παρενέργειας τη στιγμή που οι φαρμακευτικές εταιρίες έχουν «ασυλία», η επιτροπή λοιμωξιολόγων το «ακαταδίωκτο» και οι γιατροί δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη; Η επιβολή μιας Ιατρικής πράξης χωρίς τη συναίνεση του ίδιου του ατόμου απαγορεύεται από το Σύνταγμά μας, τον κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και από όλες τις διεθνείς συνθήκες. Ο εμβολιασμός είναι θέμα ατομικής προστασίας και ΟΧΙ κοινωνικής ευθύνης. Για όλα τα παραπάνω, τυγχάνω μέχρι στιγμής ανεμβολίαστη και στην ερώτηση εάν φοβάμαι τον ιό σας λέω ότι φοβάμαι εξίσου και το σκεύασμα-εμβόλιο.

Ο τρόπος που η Πολιτεία αντιμετωπίζει τους ανεμβολίαστους, πώς σας κάνει να νιώθετε;
Προβληματίζομαι βαθύτατα και παράλληλα με θλίβει το γεγονός ότι σε μια δημοκρατική και ευνομούμενη κοινωνία να περνάνε τόσο αντιφατικά μηνύματα στο λαό. Το να χρησιμοποιούνται μέθοδοι όπως α) εξαγορά βλέπε «κίνητρα», β) εκφοβισμός βλέπε «πρόστιμα» γ) εξαναγκασμός βλέπε «αναστολή εργασίας» και δ) κοινωνικός αποκλεισμός βλέπε «απαγόρευση σε εσωτερικούς χώρους, χώρους εστίασης κλπ» προκαλεί σύγχυση, διαχωρισμό, προκατάληψη, επιφυλακτικότητα μεταξύ των πολιτών.

Εσείς τι μέτρα λαμβάνετε, ώστε να προφυλάσσεσθε αποτελεσματικά;
Αποφυγή συνωστισμού, χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους, καλό και συχνό πλύσιμο χεριών, καλό αερισμό χώρου, Self test ή Rapid test με την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Είναι ψυχοφθόρα αυτή η κατάσταση για εσάς;
Είναι καταστροφική. Γιατί η Ψυχή δε φθείρεται από έξω αλλά από μέσα. Το ηθικό και το άυλο που εκπροσωπεί και αντιπροσωπεύει την ψυχή δεν μπορεί να το φθείρει μια δυσάρεστη και δύσκολη κατάσταση, αν εμείς δεν το επιτρέψουμε. Η φθορά της ψυχής είναι καθαρά προσωπική υπόθεση του καθενός. Όταν καθημερινά έρχομαι αντιμέτωπη με το θάνατο των συνανθρώπων, όταν βλέπω το φόβο να φωλιάζει στις ψυχές των ανθρώπων, τα πρόσωπα να κρύβονται πίσω από μάσκες και στα μάτια να καθρεπτίζεται η απογοήτευση και η μελαγχολία. Είναι επίσης καταστροφικό να βλέπεις να σημειώνεται ραγδαία αύξηση και χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, το ποσοστό αλκοολισμού να ανεβαίνει και η ενδοοικογενειακή βία να αυξάνει. Να διαπιστώνεις με λύπη ότι πλήττονται οι ανθρώπινες σχέσεις καθώς οι πολίτες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, δημιουργώντας αισθήματα θυμού, αγανάκτησης, μίσους και διχασμού.

Πώς σας αντιμετωπίζουν οι συγγενείς και φίλοι που έχουν διαφορετική άποψη από εσάς; Σας κρίνουν για αυτή σας την απόφαση; Νιώθετε κοινωνικά αποκλεισμένος;
Αντιμετωπίζομαι με μια δυσπιστία. Σα να πρόκειται για κάποιο παιδί που παραστράτησε ή έκανε κάτι κακό και προσπαθούν να το νουθετήσουν και να το επαναφέρουν στον «ίσιο» δρόμο. Αγνοώντας ότι είμαι ένας ενήλικας άνθρωπος με άποψη, με γνώμη και κρίση, ζώντας παράλληλα στον ίδιο κοινωνικό ιστό με εκείνους κι έχοντας τις ίδιες ανησυχίες για την εξάπλωση της πανδημίας και τις τεράστιες επιπτώσεις που έχει επιφέρει. Αν με κρίνουν για αυτή μου την απόφαση θα έλεγα πως, ναι, το 80% με κρίνει. Υπάρχει όμως και ένα 20% με ανοιχτή αντίληψη των πραγμάτων που σέβεται και κατανοεί την επιφυλακτικότητα και το δισταγμό μου, το δικαίωμα να έχω διαφορετική άποψη, με αποδέχεται για αυτό και συμπορεύεται μαζί μου με αγάπη και σεβασμό. Κοινωνικά αποκλεισμένος δεν αισθάνομαι. Κοινωνικά απογοητευμένος όμως ναι.

Από την άλλη εσείς κρίνετε αρνητικά, όσους αποφάσισαν να κάνουν το εμβόλιο;
Όχι, δεν το κρίνω. Πιστεύω στις έννοιες της ελευθερίας. Την ατομική ελευθερία, τη δυνατότητα κάποιου να είναι κτήμα του εαυτού του,  την κοινωνική ελευθερία, να μπορεί κάποιος να δρα κοινωνικά χωρίς να περιορίζεται σε εξαναγκασμούς, απαγορεύσεις και απειλή τιμωρίας, την πολιτική ελευθερία, να μπορεί να συμμετέχει στο κοινωνικό γίγνεσθαι με διάλογο και ψήφο, την πνευματική ελευθερία, να μην εξαρτάται η σκέψη και ο λόγος του από προλήψεις, παραπληροφόρηση και προπαγάνδα, την ψυχολογική ελευθερία, να μπορεί κάποιος να ελέγχει τα άγχη, τις ανασφάλειες και την επίδραση των φόβων στην καθημερινότητά του και την ηθική και τη συναισθηματική ελευθερία, την πάλη μεταξύ των ενστίκτων και των παρορμήσεων και το δικαίωμα  του κάθε ατόμου να αισθάνεται καλά με τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης που τον αφορά άμεσα σαν άτομο και σαν οντότητα στο κοινωνικό στερέωμα.

Πολλοί είναι αυτοί που ακόμη θεωρούν τον όρο γυναικοκτονία σεξιστικό και πιστεύουν πως εστιάζεται στις γυναίκες με σκοπό να υποτιμηθεί ο άνδρας και το κύρος του. Παρ’όλα αυτά η μαύρη λίστα των θυμάτων τα τελευταία δύο έτη, ολοένα και αυξάνει. Πώς όμως δημιουργούνται οι σκέψεις και ιδεοληψίες αυτές και τι ρόλο έπαιξε ο covid σε αυτό;
Η κοινωνία παίζει έναν σημαντικότατο ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των ανθρώπων. Θα θεωρούνταν ακραίο να πούμε πως η ίδια κοινωνία που γεννάει υπέροχους ανθρώπους, εξαιρετικούς επιστήμονες, γεννάει και τους γυναικοκτόνους; Όσο άσχημο κι αν ακούγεται, είναι η πικρή αλήθεια. Με τις λάθος αρχές, αναπτύσσονται λάθος ιδέες. Από εκεί που η Κάρολαιν και η Ελένη ήταν σύντροφοι ή φίλες, έγιναν στη συνέχεια θύματα. Και γι΄αυτό φταίνε οι κακές επιρροές στη ζωή των ανθρώπων που τους οδηγούν στην αντίληψη ότι η ζωή είναι μια ζούγκλα και επιβάλλεται ο πιο δυνατός.

Από μικροί οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με την κοινωνία μέσα στην οικογένειά τους, υιοθετούν συμπεριφορές καλές ή κακές με πρότυπα τους γονείς τους, ενώ στη συνέχεια το μάθημα συνεχίζεται στο σχολείο όπου τα παιδιά περνάνε τη μισή ζωή τους. Εκεί δημιουργούν τους δικούς τους κύκλους και διαμορφώνουν τις απόψεις τους με βάση τους συνομηλίκους τους,  και τους εκπαιδευτικούς τους. Με τις λάθος ιδέες αναπτύσσονται λάθος άνθρωποι. Όταν ένα άτομο μεγαλώνει με κακά πρότυπα και γαλουχείται με περίεργες ιδέες, αντί να σέβεται και να αγαπά  το άλλο φύλο, το θεωρεί κατώτερο και αναπτύσσει συμπλέγματα που δυσκολεύουν τις σχέσεις του και προσπαθεί να επιβληθεί «στον αντίπαλο» ακόμη και με τη βία. Άλλοι πάλι θεωρούν υπεύθυνες για αυτές τις συμπεριφορές τις πατριαρχικές δομές της κοινωνίας, όπου το κυρίαρχο ον ήταν κι εξακολουθεί και σήμερα να είναι ο άνδρας. «Οι ρίζες της πατριαρχίας είναι βαθιές. Ζούμε ακόμα σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι άντρες με μια κουλτούρα ανδρικής κυριαρχίας» υποστηρίζει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.

Όσον αφορά τον covid, αποτελεί ακόμη έναν παράγοντα που δυσκόλεψε τις ανθρώπινες σχέσεις, γιατί οδήγησε τους πολίτες σε πολυήμερους αποκλεισμούς-καραντίνες, ενώ παράλληλα οδήγησε σε οικονομική κρίση τα νοικοκυριά. Πολλές εταιρείες έκλεισαν, πολλοί εργαζόμενοι άρχισαν να εργάζονται στο σπίτι που έγινε πια ένας χώρος που προκαλεί άγχος. Από την άλλη, δεν υπήρχαν οι δυνατότητες να ανανεωθεί ένα ζευγάρι, να κάνει μια έξοδο, να μοιρασθεί συναισθήματα με φίλους, να συζητήσει με συναδέλφους. Αντίθετα,  βομβαρδιζόταν  καθημερινά από τα ΜΜΕ με τις μεθόδους προστασίας κατά του κορωνοϊού και τον αριθμό των θυμάτων. Και ο ιός τους περικύκλωνε από παντού. Όλη αυτή η άσχημη κατάσταση που ταλαιπώρησε τα νεύρα των πολιτών  συνδυασμένη με την ψυχοπαθολογία κάποιων ατόμων οδήγησαν στα 17 βάναυσα εγκλήματα των δυο τελευταίων χρόνων.

Οι γυναικοκτονίες που συνέβησαν δεν δικαιολογούνται. Δεν αρμόζουν στον πολιτισμό μας και στο υπέροχο πλάσμα που είναι ο άνθρωπος. Μας προσβάλλει όλους αυτή η κατάντια.  Όσες συγγνώμες κι αν ζητηθούν, οι ψυχές που χάθηκαν δεν επιστρέφουν.  Ας ελπίσουμε ότι  τα δικαστήρια θα αποδώσουν δικαιοσύνη, για να μην ξαναπονέσουμε εξαιτίας τέτοιων άσχημων συμβάντων.  Ας προσπαθήσουμε για έναν καλύτερο κόσμο!!!