Η Μαλεσίνα έχει βαθιές και ιστορικά τεκμηριωμένες αρβανίτικες ρίζες, με τους κατοίκους της να αποτελούν μέρος του Αρβανίτικου πληθυσμού που εγκαταστάθηκε στο παλιό χωριό ( Μελενίτζες )κατά τον Μεσαίωνα (1383 μ.Χ. ).
Βασικά σημεία που αποδεικνύουν την αρβανίτικη καταγωγή της Μαλεσίνας είναι :
- Ιστορική Εγκατάσταση: Οι Αρβανίτες της περιοχής προήλθαν από τη νότια Αλβανία (Βόρεια Ήπειρο) και μετακινήθηκαν προς τα νότια κατά τον 14ο και 15ο αιώνα, συχνά προσκαλεσμένοι από Βυζαντινούς ή Λατίνους ηγεμόνες για να καλλιεργήσουν γη ή να επανδρώσουν φρουρές ως στρατιώτες.
- Τοπωνύμιο και ονομασία: Σύμφωνα με την τοπική παράδοση και έρευνες, η ονομασία Μαλεσίνα πιθανότατα προέρχεται από Αρβανίτη γενάρχη ή από την αρβανίτικη λέξη malesia, που σημαίνει ορεινή περιοχή.
- Γλώσσα και Πολιτισμός: Για αιώνες, οι κάτοικοι της Μαλεσίνας και του γειτονικού Μαρτίνου μιλούσαν τα Αρβανίτικα (μια διάλεκτο της τοσκικής αλβανικής) και διατηρούσαν αρβανίτικα έθιμα, όπως η ενδυμασία και οι παραδοσιακοί χοροί.
- Ταυτότητα: Οι Αρβανίτες της Μαλεσίνας είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, ενσωματώθηκαν πλήρως στον ελληνικό εθνικό κορμό και συμμετείχαν ενεργά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Ο συγγραφέας Κώστας Β. Καραστάθης στο βιβλίο του (Μαλεσίνα ,ιστορία – μνημεία – αρχαιολογικοί χώροι ) υποστηρίζει ότι τα θεσπρωτικά τοπωνύμια των χωριών της Λοκρίδας μαρτυρούν ότι ο αρβανίτικος εποικισμός πραγματοποιήθηκε από γεωργούς και κτηνοτρόφους νομάδες, προερχόμενους από την Θεσπρωτία και φανερώνουν είτε τα ονόματα των αντίστοιχων ιδιαίτερων πατρίδων τους στην Ήπειρο είτε τους αρχηγούς των εποίκων. Ο ίδιος απαριθμεί τα αρβανίτικα χωριά της Λοκρίδας κατά την περίοδο του εποικισμού του 14ου αιώνα σε 24 εκ των οποίων δίγλωσσα (αρβανίτικα και ελληνικά) ήταν οι Λιβανάτες, το Μαρτίνο, η Μαλεσίνα, το Μάζι, το Παύλο και το Λούτσι. Σύμφωνα με τον ίδιο το τοπωνύμιο «Μαλεσίνα» προήλθε από τον Μαλέση, αρχηγό φατρίας που εγκαταστάθηκε στην περιοχή, προερχόμενη από την περιοχή της Παραμυθιάς, κοντά στη θέση παλαιού οικισμού με την ονομασία «Μελινίτσα».
Σήμερα, οι Μαλεσιναίοι , έχοντας αφομοιωθεί πλήρως, αναγνωρίζουν την αρβανίτικη καταγωγή τους ως μέρος της τοπικής τους ιστορίας. Αν και η αρβανίτικη γλώσσα δεν μιλιέται ευρέως πλέον, η περιοχή διατηρεί τις ιστορικές της μνήμες και τα έθιμα που σχετίζονται με την αρβανίτικη παράδοση της.
Λέξεις
Βαιζα : κορίτσι Ντιαλι : Αγόρι Μπουρι : Άνδρας Γκρουα : Γυναίκα
Τάτα : Πατέρας Μούμα : Μαμά Πλιάκα : γριά Μοτρα : Αδερφή
Ούι : Νερό Μπουκ : Ψωμί Κουκε : Κόκκινο Ρα καμπάνα : η καμπάνα
Μάλι : Βουνό Παλαθούρε : Παράθυρο Μπουκουράνα : Όμορφη
Φράσεις
Γκα κου γιε : Από πού είσαι ; Τσι το μπου σο: Τι θα κάνεις ;
Τσι ντο χας στο : Τι θα φας σήμερα ; Κουντου βες : Πού θα πας ;
Παροιμίες
- Βερρ μπάν , ούι πι : Κρασί κουβαλάει , νερό πίνει( Λέγεται για όσους κοπιάζουν για τους άλλους χωρίς όφελος )
- Για ιντζ ’ν μάλι γκα μπόρα : Μαθημένα τα βουνά από το χιόνι (Λέγεται για το άτομο που έχει εξοικειωθεί με τις ατυχίες )
- Γκουρ – γκούρ μπ’ νετ γκουμουράδα : Πέτρα – πέτρα γίνεται ο σωρός ( Λέγεται για το αποτέλεσμα της αποταμίευσης )
Αρβανίτικα τραγούδια
Τα αρβανίτικα τραγούδια αποτελούν ένα σημαντικό κεφάλαιο της ελληνικής δημοτικής μουσικής, διασώζοντας την αρβανίτικη γλώσσα και παράδοση. Το περιεχόμενο των τραγουδιών ποικίλλει : υπάρχουν τραγούδια ερωτικά , του γάμου , της δουλειάς , αποκριάτικα , μοιρολόγια ενώ απουσιάζουν τα κλέφτικα και τα ιστορικά. Τα τραγούδια παλιότερα παίζονταν με πίπιζα ή φλογέρα και νταούλι. Μετά το 1830 η κομπανία περιλάμβανε κλαρίνο , βιολί , λαούτο και σαντούρι.
Γνωστά Αρβανίτικα Τραγούδια
- Ρα Καμπάνα: Τραγούδι που αναφέρεται στην καμπάνα της Υπαπαντής.
- Ντο Τα Πρες Κοτσίδετε: «Θα σου κόψω τις κοτσίδες», ένα ιδιαίτερα δημοφιλές τραγούδι.
- Τι γιέ λιούλιε ιμάλλιτ : « Συ είσαι λουλούδι του βουνού» , πρόκειται για ένα ερωτικό τραγούδι πάνω στον ρυθμό του συρτού χορού με βήματα 6άρια εμπρός .
Επιμέλεια άρθρου: Ανέστη Βασιλική του Ιωάννη ,μαθήτρια Στ΄τάξης
