Την Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2026 είχαμε την χαρά να φιλοξενήσουμε την ποιήτρια και φιλόλογο κ. Δέσποινα Δεμερτζή σε μια συνέντευξη σχετικά με το ποιητικό της έργο αλλά και την ποίηση γενικότερα. Η ποιήτρια μας μίλησε σχετικά με το ξεκίνημά της, την διαδικασία γραφής ενός ποιήματος, τις πηγές έμπνευσής της αλλά και την σχέση που μπορεί να έχουν οι νέοι σήμερα με τον ποιητικό λόγο. Παραθέτουμε πιο κάτω αποσπάσματα αυτής της συνέντευξης για την οποία την ευχαριστούμε θερμά.
- Θυμάστε το πρώτο ποίημα που γράψατε; Τι σας ώθησε να το αποτυπώσετε στο χαρτί;
Το πρώτο ποίημα που έγραψα δεν το θυμάμαι, ήμουν άλλωστε στο δημοτικό σχολείο, πολλά χρόνια πίσω.
- Ποιοι συγγραφείς ή ποιητές ήταν οι «ήρωες» των εφηβικών σας χρόνων;
Εκτός από τους κλασικούς ποιητές όπως ο Σεφέρης, μεγάλη επίδραση άσκησε στο έργο μου ο Ρειμόντ Κενώ με το έργο του « Ασκήσεις Ύφους».
- Υπήρξε κάποιος δάσκαλος ή συγγενής που σας ενθάρρυνε να ασχοληθείτε με τη γραφή;
Ο πατέρας μου ήταν διευθυντής σχολείου και συγγραφέας, η βιβλιοθήκη του ήταν τεράστια, το διασκέδαζα να παίρνω βιβλία από αυτή τη βιβλιοθήκη και να τα διαβάζω το ένα μετά το άλλο. Μεγάλωσα λοιπόν σε ένα περιβάλλον γεμάτο βιβλία και διάβαζα από πολύ μικρή, από την προσχολική ηλικία. Η γραφή ήρθε σαν φυσικό επακόλουθο.
- Χρειάζεστε απόλυτη ησυχία για να γράψετε ή μπορείτε να δημιουργήσετε οπουδήποτε;
Η όλη διαδικασία χρειάζεται κάποιες προϋποθέσεις, ίσως η ησυχία να είναι μία από αυτές. Μια μεγάλη ποιητική σύνθεσή μου που μιλούσε για το νερό είχα σκεφτεί (και το έπραξα) να τη γράφω όταν ταξιδεύω με πλοίο, γιατί χρειαζόμουν την επαφή με το υγρό στοιχείο;
- Προτιμάτε το παραδοσιακό στυλό και χαρτί ή την τεχνολογία (υπολογιστή/τάμπλετ);
Έχω γράψει κάποιες ποιητικές σημειώσεις στον υπολογιστή, αλλά τα καθαυτό ποιήματά μου τα δουλεύω με χαρτί και στυλό, χρειάζομαι να έχω αυτή τη σωματική αίσθηση όταν γράφω.
- Πόσο καιρό μπορεί να σας πάρει η ολοκλήρωση ενός ποιήματος; Το «δουλεύετε» ξανά και ξανά ή είναι μια στιγμή έμπνευσης;
Συνήθως πίσω από ένα ποίημα υπάρχει μία πολύ όμορφη στιγμή έμπνευσης, μία φράση ξεχωριστή, μια σκέψη, μια εικόνα, που δημιουργεί κάτι σαν λάμψη μέσα στο μυαλό, που φωτίζει κάτι, που το κάνει να ξεχωρίζει σαν φράση, σαν διατύπωση, σαν αίσθηση. Από κει και πέρα, υπάρχει πολλή δουλειά, συστηματική, ώστε να ολοκληρωθεί η έμπνευση, να μπει στο χαρτί και να μπορεί να σημαίνει κάτι όχι μόνο για μένα, αλλά και για άλλους ανθρώπους.
- Από πού αντλείτε συνήθως τα θέματά σας; Από την καθημερινότητα, τη φύση, τα κοινωνικά προβλήματα ή τα προσωπικά σας βιώματα;
Τα θέματα μπορεί να αντλούνται από οπουδήποτε, από κάτι που βλέπουμε, κάτι που σκεφτόμαστε, κάτι που μας συμβαίνει, ένα βίωμα. Τα κοινωνικά προβλήματα που είναι γύρω μας δεν μπορεί να μας αφήνουν αδιάφορους. Τα δικά μου ποιήματα ξεκινούν από το προσωπικό βίωμα, που προσπαθώ συνειδητά να το εντάξω σε κάτι που αφορά και άλλους πολλούς ανθρώπους. Πιστεύω ότι τότε μόνο το ποίημα γίνεται σημαντικό, όταν μπορεί να εκφράζει τα συναισθήματα ή τις σκέψεις και άλλων ανθρώπων
- Υπάρχει κάποιο ποίημά σας που είναι το «αγαπημένο» σας ή που σας δυσκόλεψε περισσότερο;
Δύσκολη ερώτηση, δεν ξέρω αν έχω αγαπημένο ποίημα, τα νιώθω όλα σαν παιδιά μου και τα αγαπώ εξίσου, μου θυμίζουν πολύ συγκεκριμένες στιγμές που έγραψα και δημιούργησα κάτι που δεν υπήρχε προηγουμένως -και αυτό είναι μία πολύ όμορφη αίσθηση. Οπωσδήποτε, η ποιητική σύνθεση για την οποία σας μίλησα και παραπάνω (Το νερό και τρεις καρτ ποστάλ λέγεται) ήταν πολύ απαιτητική, δεν θα πω ακριβώς ότι με δυσκόλεψε, μάλλον με συνάρπασε, πάντως αυτό το βιβλίο (οι Ασκήσεις απωλείας, που περιέχουν αυτή τη σύνθεση) πίσω από 22 σελίδες ποιητικού λόγου κρύβει 5 χρόνια εντατικής δουλειάς
- Πιστεύετε ότι η ποίηση πρέπει να δίνει απαντήσεις ή να θέτει ερωτήματα στον αναγνώστη;
Η ποίηση δεν είναι επιστήμη, ώστε να δίνει απαντήσεις μετά από υποθέσεις που αποδεικνύονται με πειράματα. Το ενδιαφέρον έγκειται κυρίως στις ερωτήσεις που θέτει σιωπηρά ο κάθε αναγνώστης με τον νου του, ώστε να προχωρεί η σκέψη, η φαντασία και η συναισθηματική και αισθητική καλλιέργεια.
- Πολλοί μαθητές θεωρούν την ποίηση «δύσκολη» ή «βαρετή». Τι θα τους λέγατε για να τους αλλάξετε γνώμη;
Η ποίηση δεν είναι πάντα εύκολη, είναι όμως πολύ γοητευτική, όταν ανακαλύψουμε ορισμένα «κλειδιά» που ξεκλειδώνουν τους κώδικές της. Το να τη νιώθει κανείς ως βαρετή είναι κάτι που ξεπερνιέται μόνο με την εξοικείωση αφενός με το διάβασμα γενικά και αφετέρου με τον ποιητικό λόγο ειδικότερα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ποίηση έχει εκφράσει πάντα τον σφυγμό της εποχής της, είναι μάλιστα πιο μπροστά από την εποχή της συνήθως και είναι συχνά επαναστατική, ανατρεπτική, τόσο ως πράξη όσο και ως προς τις συνέπειές της.
- Μπορεί ένας στίχος τραγουδιού (π.χ. της ραπ ή της ποπ) να θεωρηθεί ποίηση στις μέρες μας;
Ένας στίχος τραγουδιού ασφαλώς και μπορεί να εμπεριέχει πολλή ποίηση (στίχοι της ροκ, της ποπ, της ραπ κτλ. και βέβαια μπορεί να είναι εξόχως ποιητικοί). Θυμάμαι έναν μαθητή πριν 4-5 χρόνια που μου είχε πει ότι είχε σκεφτεί σε ρυθμό ραπ τον Ερωτόκριτο -και μας τον τραγούδησε και στην τάξη. Γι’ αυτό άλλωστε ο Ερωτόκριτος είναι σπουδαίο έργο, γιατί μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για πολλές νεότερες μορφές τέχνης.
- Πώς νιώθετε όταν βλέπετε παιδιά της ηλικίας μας να εκφράζονται μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Είναι κι αυτό μια μορφή τέχνης;
Και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι δυνατόν να εμπεριέχουν τέχνη, η τέχνη είναι μορφή επικοινωνίας όπως και η κοινωνική δικτύωση, πρέπει όμως να εξασκηθεί κανείς στους κώδικές τους γιατί είναι ελλιπής η σχετική εκπαίδευση και υπάρχει ο κίνδυνος να παρασυρθεί κανείς.
- Αν μπορούσατε να κρατήσετε μόνο τρεις λέξεις από όλο σας το έργο, ποιες θα ήταν αυτές;
Σημαντικές μου φαίνονται οι λέξεις Λιτότητα – Ροή – Αγάπη. Η πρώτη γιατί το ποιητικό έργο δεν χρειάζεται φλυαρίες, πρέπει να αποστάξει κανείς την ουσία του. Η ροή σημαίνει ότι όλα αλλάζουν και πρέπει να αφουγκράζεται κανείς τον ρυθμό των πραγμάτων, ώστε η δημιουργικότητά του να συμβαδίζει με τα συμβάντα της ζωής. Η αγάπη έχει κι αυτή μεγάλη σημασία, γιατί η ποίηση είναι ένα έργο αγάπης, είναι μια κατάθεση προς τους άλλους ανθρώπους, μια αναζήτηση επικοινωνίας με την κοινωνία αλλά και με τον βαθύτερο εαυτό μας. Η ποίηση είναι κάτι ωραίο, απροσδόκητο και ανακουφιστικό
- Ποια συμβουλή θα δίνατε σε έναν συμμαθητή μας που γράφει ποιήματα στο θρανίο του αλλά φοβάται να τα δείξει;
Η συμβουλή που θα είχα να δώσω σε κάποιο παιδί που γράφει αλλά φοβάται να δείξει τα ποιήματά του/της είναι (επειδή το να δείχνουμε τα έργα μας μας βοηθάει στο να προχωρούμε εμείς οι ίδιοι) να εξακολουθήσει να γράφει, ώσπου πια να μη φοβάται να τα δείξει.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Οι ποιητικές συλλογές της κ. Δεμερτζή είναι οι εξής:
Σαραντατρία ποιήματα κι ένας αναγνώστης (Φιλιππότης 1984)
Πώς θα παίξεις χωρίς συμπαίκτη (Γνώση 1994)
Ασκήσεις απωλείας (Μανδραγόρας 2014)
Τ’ αυθύπαρκτα της σιωπής (Μανδραγόρας 2024)
Επιμέλεια συνέντευξης
Χρυσούλα Φούντου Β3
Παπαπροκοπίου Ιωάννα Β3
