Ερωτήσεις μαθητών και απαντήσεις που δόθηκαν από την κ. Πετίδου, φιλόλογο του σχολείου μας.
Ενότητα 1: Η Εκπαιδευτική Διαδρομή στον Χρόνο και στον Χώρο
- Η αρχή του ταξιδιού:
Θυμάστε την πρώτη σας μέρα στην τάξη ως εκπαιδευτικός; Τι έχει αλλάξει στο άγχος και τον ενθουσιασμό σας από τότε μέχρι σήμερα;
Ξεχνιέται η πρώτη ημέρα στην τάξη; Τη φανταζόμουν από φοιτήτρια, για να μην πω από έφηβη, όταν μαθήτρια της Γ΄ Γυμνασίου ακόμη, ονειρευόμουν ότι θα γίνω Καθηγήτρια Φιλόλογος και ότι θα δίδασκα όπως η αγαπημένη μου Φιλόλογος εκείνης της Τάξης….
Άγχος, αγωνία, ενθουσιασμός με κατέκλυζαν εκείνη την πρώτη ημέρα που μπήκα ως καθηγήτρια στην τάξη, Χτυποκάρδια πολλά….. Θα ανταποκριθώ στις προσδοκίες των μαθητών; Θα θυμηθώ όσα έχω να πω; Θα είναι κατάλληλες οι σημειώσεις μου; Θα εφαρμόσω τις παιδαγωγικές αρχές που είχα διδαχθεί; Η διδασκαλία θα είναι επαρκής, επιστημονικά αλλά και δημιουργική και ενδιαφέρουσα;
Σήμερα, το άγχος δεν έχει εξαφανιστεί –τόσα εφηβικά μάτια σε κοιτούν κάθε ώρα, κάθε μέρα, με ερωτηματικά και προσμονή-όμως, η εμπειρία το έχει μετατρέψει σε «εγρήγορση». Αναμφίβολα, ο ενθουσιασμός παραμένει έντονος, ισχυρός –πώς αλλιώς;- ίσως πιο δημιουργικός. Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε ημέρα στην τάξη είναι μια «καινούρια ημέρα»….
- Μαθητές τότε και τώρα:
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες διαφορές που παρατηρείτε ανάμεσα στους μαθητές των δύο προηγούμενων δεκαετιών και τους σημερινούς εφήβους της «γενιάς της οθόνης και της τεχνικής νοημοσύνης»;
Οι μεγαλύτερες διαφορές που θα μπορούσα να επισημάνω ανάμεσα στους μαθητές παλαιότερων ετών και στους σημερινούς είναι ότι τα προηγούμενα χρόνια οι έφηβοι στηρίζονταν περισσότερο στην προσωπική εμπειρία τους, τη «δική τους» εμπειρία, όχι των άλλων, ήταν πιο ουσιαστικά ενημερωμένοι για τα τεκταινόμενα γύρω τους, τους απασχολούσε σε υψηλότερο βαθμό το πολιτικό και το ιστορικό «γίγνεσθαι», είχαν περισσότερη υπομονή και συγκέντρωση, έδειχναν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον δάσκαλό τους. Σήμερα, οι έφηβοι είναι οπωσδήποτε πιο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία αλλά και πιο εύκολα διασπάται η προσοχή τους. Έχουν πιο γρήγορη, άπλετη πρόσβαση στην πληροφορία και στη γνώση αλλά δυσκολεύονται να την επεξεργαστούν, να την αξιολογήσουν, να διεισδύσουν σ’ αυτήν. Θα έλεγα, τέλος, ότι οι μαθητές αυτής της εποχής είναι πιο άμεσοι, πιο εκφραστικοί, πιο «αμφισβητίες». Σε κάθε περίπτωση, τότε και τώρα, οι μαθητές μας δείχνουν τον κόσμο μέσα από τη δική τους φρέσκια ματιά!
- Μαθητές διαφορετικών σχολείων:
Σε πόσα και σε τι είδους σχολεία έχετε διδάξει;
Η εκπαιδευτική διαδρομή μου είναι μακρά, όχι μόνο στον χρόνο αλλά και στον χώρο… Έχω διδάξει σε δημόσια σχολεία αστικών και αγροτικών περιοχών. Οι εμπειρίες είναι μοναδικές από Γυμνάσια και Γενικά Λύκεια της Αθήνας, από ΕΠΑΛ της Αθήνας, από Γυμνάσιο και Λύκειο ορεινής περιοχής (ιδιαίτερα ξεχωριστή εμπειρία), από Εσπερινό Γυμνάσιο και Λύκειο της επαρχίας. Κάθε περιβάλλον έχει τη δική του ταυτότητα, τις δικές του προκλήσεις.
- Η «μαγεία» της Φιλολογίας:
Μετά από τόσα χρόνια, πώς καταφέρνετε να διατηρείτε το πάθος σας για την Οδύσσεια ή την Ιστορία; Ποιο είναι το μυστικό για να μη γίνεται το μάθημα μονότονο;
Ο ενθουσιασμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το λειτούργημα του «δασκάλου». Δεν γίνεται αλλιώς! Δεν θα μιλούσα για μυστικό, θα έλεγα ότι η αγάπη για το αντικείμενο –πόσοι από εμάς δεν σκύβουμε, καθημερινά, με συγκίνηση, πάνω από κείμενα της αρχαίας ή της νεότερης λογοτεχνίας, δεν «ξεψαχνίζουμε» με αμείωτο ενδιαφέρον τις ιστορικές πηγές;- μας κρατά ες αεί νέους στην ψυχή και στο πνεύμα, με άλλα λόγια με διαρκές πάθος για το μάθημα… Ταυτόχρονα, η αγάπη για τους μαθητές μας, η επιθυμία να «ανεβούμε λίγο ψηλότερα», όπως λέει και ο ποιητής, μαθητές και δάσκαλοι, κινεί τα νήματα για να συνδέσουμε το μάθημα με τις εμπειρίες των μαθητών, για να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία, να βρούμε μεθόδους και τρόπους που να κρατούν «ζωντανό» το μάθημα (και τους μαθητές, βεβαίως, βεβαίως).
Ενότητα 2: Το Σχολείο που Αλλάζει
- Από την κιμωλία στο tablet:
Πώς επηρέασε η τεχνολογία τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων; Πιστεύετε ότι βοηθάει ή αποσπά την προσοχή από το βιβλίο;
Η τεχνολογία έχει επηρεάσει όλη την ζωή μας, φυσικά και τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων. Η χρήση του Η/Υ, του εικονοπροβολέα, του διαδικτύου, του διαδραστικού πίνακα, των εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης, βοηθά, συχνά, στη γρήγορη εύρεση στοιχείων για το μάθημα και το καθιστά πιο αποτελεσματικό, εμπλουτίζει τη διαδικασία της διδασκαλίας, συντελεί στη ζωντάνια και διαδραστικότητα αυτής. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, τη βασισμένη σε σύγχρονες μελέτες και, κυρίως, στην εμπειρία μου, η τεχνολογία μπορεί να απομακρύνει από κάποιες δεξιότητες, να αποσπά την προσοχή των εφήβων. Το έντυπο βιβλίο και η γραφή στο τετράδιο πρέπει να παραμείνουν ο βασικός άξονας της διδασκαλίας. Η τεχνολογία δεν είναι από μόνη της φίλος ή εχθρός, προσφέρει όταν χρησιμοποιείται σωστά, συμπληρωματικά, στις κατάλληλες «δόσεις» …
- Η αξία των ανθρωπιστικών σπουδών:
Σε έναν κόσμο που τρέχει με την ταχύτητα του TikTok και της Τεχνητής Νοημοσύνης, γιατί είναι ακόμα σημαντικό να μελετάμε Αρχαία Ελληνικά και Λογοτεχνία;
Ας μιλήσουμε με αγαπημένους στίχους, τους οποίους αγκάλιασαν μαθητές προηγούμενης σχολικής χρονιάς :
Και ρώταγε ο μαθητής αγανακτισμένος:
“Γιατί να μάθουμε Ιστορία;
Πού μας χρησιμεύουν τα Αρχαία;
Σε τι ωφελεί η Αντιγόνη;”
Και ο δάσκαλος δεν είχε απάντηση να δώσει.
Τον πήρε από το χέρι,
τον πήγε στο δάσος
και απλώς του έδειξε τα δέντρα.
Ο δάσκαλος δεν είχε απάντηση να δώσει,
γιατί την απάντηση τη δίνει η ίδια η φύση:
Τίποτα δεν αναπτύσσεται με κομμένες ρίζες.
7.Μια αξέχαστη στιγμή:
Υπάρχει κάποιος μαθητής ή μια διδακτική στιγμή που θα σας μείνει αξέχαστη για πάντα;
Όχι κάποιος αλλά πολλοί μαθητές… Πολλές στιγμές… Θα ήθελα να αναφερθώ στην περίπτωση μαθήτριάς μου σε σχολείο αγροτικής περιοχής που φοίτησε στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, εν μέσω οικογενειακών αντιρρήσεων, κάνοντας ταυτόχρονα αγροτικές δουλειές, χωρίς πλούσια βιβλιοθήκη, χωρίς υλικές ανέσεις… Αποφοίτησε με άριστα, προχώρησε σε ανώτατες σπουδές και ακολουθεί ακαδημαϊκή καριέρα. Ξεχωριστή η συγκίνηση, όταν μαθήτρια, εκλεκτή ανάμεσα σε εκλεκτούς, φοιτήτρια τώρα της Φιλολογίας, μου παραθέτει υψηλού επιπέδου εργασία για τον Ιωάννη Καποδίστρια, αποτέλεσμα χρονοβόρας, κοπιώδους έρευνας…
Ενότητα 3: Συμβουλές & Μέλλον
8. Το «όπλο» της γλώσσας:
Βλέπουμε συχνά τη γλώσσα μας να φτωχαίνει ή να γεμίζει greeklish. Τι θα συμβουλεύατε έναν μαθητή Γυμνασίου για να βελτιώσει τον λόγο του;
Θα συμβούλευα έναν μαθητή να θυμάται ότι Γλώσσα και Σκέψη αποτελούν τις δύο όψεις ενός φύλλου χαρτιού: είναι αδύνατον να ξεχωρίσεις τη μία όψη από την άλλη. Να θυμάται ότι όσο πιο πλούσιο λεξιλόγιο έχει, όσο πιο καλά εκφράζεται, τόσο πιο βαθιά και πλατιά σκέψη έχει… Θα συμβούλευα να διαβάζει και να διαβάζει και να διαβάζει ….εννοείται τα σχολικά μαθήματα, αλλά και λογοτεχνία, και άρθρα που τον ενδιαφέρουν, έγκριτες εφημερίδες, όσο γίνεται! Να κρατά ημερολόγιο, να γράφει με επιμέλεια τις σχολικές εργασίες, να χρησιμοποιεί λεξικό, να προσπαθεί να εκφράζεται με σαφήνεια, να δίνει έμφαση στον σωστό προφορικό λόγο, να μην καταφεύγει ποτέ στα greeklish.
9. Προετοιμασία για τη ζωή:
Τι είναι αυτό που θέλετε να πάρουν οι μαθητές σας φεύγοντας από την τάξη σας, εκτός από τις γνώσεις για το συντακτικό και τη γραμματική;
Θα ήθελα οι μαθητές να προσπαθούν να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να χτίζουν τα δικά τους όνειρα και τα δικά τους «θέλω», να αναπτύσσουν κριτική σκέψη, να οχυρώνονται με αυτοπεποίθηση, να ακολουθούν τις αρχές του αυτοσεβασμού, του αλληλοσεβασμού, του σεβασμού προς το περιβάλλον, του διαλόγου, της αλληλεγγύης, της αγάπης προς τον πλησίον.
10. Το μέλλον του σχολείου:
Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στο ελληνικό Γυμνάσιο, τι θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα να μπορούσαμε να «χτίσουμε» ένα Σχολείο «με μεγάλα παράθυρα» στο
Φως… Ένα Σχολείο που τα διδακτικά προγράμματα και τα διδακτικά βιβλία θα λάμβαναν υπ’ όψη τους ότι «το μυαλό του παιδιού δεν είναι δοχείο, για να το γεμίσεις μόνο με γνώση, αλλά σπίρτο που περιμένει να το ανάψεις…». Ένα Γυμνάσιο όπου οι μαθητές δεν θα φοβούνται να κάνουν λάθος, δεν θα διαβάζουν για το διαγώνισμα και τον βαθμό, ένα Γυμνάσιο που θα δίνει περισσότερο χώρο στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης, στη δημιουργικότητα, στις Ανθρωπιστικές Αξίες.
