Η αναπηρία συχνά θεωρείται λανθασμένα ως ένα προσωπικό πρόβλημα, κάτι που αφορά μόνο το σώμα ή τις αισθήσεις ενός ανθρώπου. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη υπόθεση. Δεν είναι μόνο ζήτημα ιατρικό ή βιολογικό· έχει και έντονη κοινωνική διάσταση. Η αναπηρία δεν προκύπτει μόνο από μια σωματική ή νοητική διαφορά, αλλά και από τα εμπόδια που δημιουργεί η ίδια η κοινωνία.
Σύμφωνα με τη σύγχρονη κοινωνική θεώρηση, κάποιος θεωρείται αναπηρικός όταν η κοινωνία δεν τον συμπεριλαμβάνει. Όταν ένα σχολείο δεν έχει ράμπα, όταν τα βιβλία δεν είναι διαθέσιμα σε Braille ή όταν τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς δεν είναι προσβάσιμα, ο αποκλεισμός δεν είναι αποτέλεσμα της αναπηρίας, αλλά της έλλειψης προσαρμογής και προσβασιμότητας. Συχνά, η κοινωνία βάζει περισσότερα εμπόδια από αυτά που δημιουργεί η ίδια η σωματική κατάσταση.
Η ιστορία δείχνει ότι άνθρωποι με αναπηρία μπορούν να αφήσουν ανεξίτηλο το στίγμα τους. Στην επιστήμη, ο Stephen Hawking, παρά την κινητική του δυσκολία, συνέβαλε σημαντικά στη μελέτη του σύμπαντος. Στην τέχνη, η Frida Kahlo μεταμόρφωσε τον πόνο της σε έργα που επηρέασαν τον κόσμο. Ο Ludwig van Beethoven δημιούργησε αριστουργήματα ακόμα και όταν είχε χάσει την ακοή του.
Στον αθλητισμό, οι Paralympic Games δείχνουν ότι η αναπηρία δεν είναι συνώνυμο της αδυναμίας. Αθλητές όπως η Tanni Grey-Thompson και ο Antonis Tsapatakis αποδεικνύουν ότι η επιμονή και η δύναμη δεν εξαρτώνται από το σώμα.
Εξαιρετικό παράδειγμα είναι και η Helen Keller, η οποία, παρά το ότι ήταν τυφλή και κωφή, έγινε συγγραφέας και ακτιβίστρια. Η πορεία της δείχνει πόσο σημαντική είναι η εκπαίδευση και η υποστήριξη για την υπέρβαση φαινομενικά ανυπέρβλητων εμποδίων.
Όλα αυτά δείχνουν ότι η αναπηρία δεν καθορίζει την αξία ή τις δυνατότητες ενός ανθρώπου. Αυτό που πραγματικά περιορίζει είναι οι κοινωνικές προκαταλήψεις, η έλλειψη προσβασιμότητας και οι άνισες ευκαιρίες. Όταν, αντίθετα, η κοινωνία σέβεται τη διαφορετικότητα και δημιουργεί προσβάσιμες υποδομές, η αναπηρία σταματά να είναι εμπόδιο και γίνεται μια ακόμη μορφή ανθρώπινης ποικιλομορφίας.
Συνοψίζοντας, η αναπηρία δεν είναι αδυναμία· είναι διαφορετικότητα που συναντά εμπόδια μέσα στην κοινωνία. Και αυτά τα εμπόδια βρίσκονται όχι στο σώμα, αλλά στο πώς οργανώνεται και σκέφτεται η κοινωνία. Μια δίκαιη κοινωνία δεν προσπαθεί να «διορθώσει» τους ανθρώπους, αλλά να αλλάξει τον ίδιο της τον εαυτό, ώστε να χωράει και να συμπεριλαμβάνει όλους.
Eπιμέλεια:
Μαριάννα Γκίνη, Νανσυ Παππά
