Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Μαρτίου από το 1993, όταν τα Ηνωμένα Έθνη την καθιέρωσαν επίσημα. Για το έτος 2026 η θεματική επιλογή είναι ταυτόχρονα ποιητική και πολιτική: «Όπου ρέει το νερό, μεγαλώνει η ισότητα» και επικεντρώνεται στη σχέση Νερού και Φύλου (Water and Gender) αναδεικνύοντας πώς η διαθεσιμότητα καθαρού νερού και οι υποδομές επηρεάζουν δυσανάλογα το γυναικείο φύλο παγκοσμίως.
Ωστόσο, η Παγκόσμια Ημέρα Νερού 2026 βρίσκει τον πλανήτη αντιμέτωπο, πέραν των συνεπειών της κλιματικής κρίσης και με τη νέα πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή, που, όπως κάθε πόλεμος, έχει καταστροφικές επιπτώσεις τόσο στους ανθρώπους όσο και στους φυσικούς πόρους.
Συγκεκριμένα, στην περιοχή η διαθεσιμότητα του νερού είναι δέκα φορές χαμηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο και έχει φέρει τα συστήματα υδροδότησης στα όρια της κατάρρευσης, απειλώντας άμεσα την επιβίωση του πληθυσμού. Η ρύπανση των υδάτων που προκαλείται και η διακοπή της παροχής καθαρού νερού, θέτουν σε άμεσο κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων στο Ιράν, τη Γάζα και τον Λίβανο. Το Ισραήλ έχει ήδη καταστρέψει εγκαταστάσεις παραγωγής και επεξεργασίας νερού στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις απελευθέρωσαν τοξικές ενώσεις στην ατμόσφαιρα, οδηγώντας στο φαινόμενο της «μαύρης βροχής», η οποία μολύνει τα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα για δεκαετίες».
Αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο που «χαίρει άκρας ειρήνης (!)» τα πράγματα είναι παρομοίως εφιαλτικά. Υπερπληθυσμός, κλιματική αλλαγή, λειψυδρία… ΑΙ.
Μπορεί εσείς να είστε πεινασμένοι για γνώση, αλλά το chatbot σας διψάει για τα αποθέματα νερού του πλανήτη, γράφουν οι Times, παρουσιάζοντας σε ένα εκτενές ρεπορτάζ το πώς η τεχνητή νοημοσύνη επιβαρύνει το περιβάλλον. Η μελέτη, με τίτλο Making AI Less Thirsty (Κάνοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη λιγότερο «διψασμένη»), εξέτασε μια παλαιότερη έκδοση του ChatGPT (GPT-3) και θα δημοσιευθεί στο Communications of the ACM Magazine. Ο Shaolei Ren, καθηγητής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στο Riverside, είπε ότι ο αρχικός υπολογισμός του αποτυπώματος νερού βασίστηκε σε έναν αριθμό από το OpenAI, το οποίο ανέπτυξε το ChatGPT, το 2020. Νέα στοιχεία, που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2025, σε έγγραφο της Microsoft αναφέρουν: «Η κατανάλωση ενέργειας [του GPT-3] θα είναι τουλάχιστον τετραπλάσια από τον αριθμό που χρησιμοποιήσαμε. Αυτό σημαίνει επίσης ότι το αποτύπωμα νερού θα πρέπει να αυξηθεί τέσσερις φορές».
Σύμφωνα με τις πρόσφατες μελέτες, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, καταναλώνουν περίπου δύο λίτρα νερού για κάθε 10-50 ερωτήματα που απαντούν. Η ποσότητα αυτή, πράγματι, είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν.
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι νέα κέντρα δεδομένων που θα κατασκευαστούν στη Βρετανία μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια θα καταναλώσουν νερό που αντιστοιχεί στις ανάγκες μίας πόλης στο μέγεθος του Λίβερπουλ.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο μια τεχνολογική επανάσταση, αλλά και ένας κρίσιμος παράγοντας που επηρεάζει το περιβάλλον. Η κατανάλωση νερού και ενέργειας πρέπει να μειωθεί, αν θέλουμε η AI να συμβάλει θετικά στο μέλλον της ανθρωπότητας.
Αθηνά Βουρλάκη
