Αρχαίο Ακρωτήρι Πηγή
Στο επίκεντρο της περίφημης τοιχογραφίας των κροκοσυλλεκτριών στο Ακρωτήρι της Θήρας, δεν βρίσκεται απλώς μια σκηνή συγκομιδής, αλλά η επιβλητική παρουσία μιας θεότητας. Αυτή η γυναικεία μορφή, καθισμένη σε έναν βαθμιδωτό θρόνο, έχει ταυτιστεί από τον ανασκαφέα Σπυρίδωνα Μαρινάτο με την «Πότνια Θηρών», την Κυρία των Θηρίων, και αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση μιας περίπλοκης θρησκευτικής τελετουργίας της Εποχής του Χαλκού.
Η θεά απεικονίζεται ως απόλυτη κυρίαρχος της φύσης. Πλαισιώνεται από έναν μυθικό γρύπα, σύμβολο δύναμης, και έναν εξωτικό κυανοπίθηκο που της προσφέρει με σεβασμό πολύτιμους στήμονες κρόκου. Το περίτεχνο περιδέραιό της, φτιαγμένο από χάντρες σε σχήμα πάπιας και λιβελούλας, ενισχύει τη σύνδεσή της με το ζωικό βασίλειο, τόσο της γης και του νερού όσο και του αέρα. Η ίδια παρουσιάζεται ως μια ώριμη γυναίκα, σε πλήρη ακμή, αν και διατηρεί νεανικά χαρακτηριστικά, όπως οι παιδικοί βόστρυχοι στα μαλλιά, συμβολίζοντας ίσως έναν αέναο κύκλο ζωής και αναγέννησης.
Ένα κορίτσι με το καλάθι έρχεται στη θεά. Η μεγαλοπρεπής Θεά, συνοδευόμενη από έναν φτερωτό γρύπα, δέχεται τα αποξηραμένα στίγματα που της προσφέρονται από το χέρι της μαϊμούς. Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι (Ξέστη 3, Αίθουσα 3, 1ος όροφος), 17ος αιώνας π.Χ. Προϊστορικό Μουσείο Θήρας, Φηρά, Σαντορίνη Πηγή
Γύρω από την Πότνια Θηρών εκτυλίσσεται μια τελετή αφιερωμένη σε εκείνη. Νεαρές κοπέλες, που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της εφηβείας, όπως μαρτυρούν οι κομμώσεις και τα φυσικά τους χαρακτηριστικά, συλλέγουν άνθη κρόκου και γεμίζουν τα καλάθια τους για να τα προσφέρουν στη θεά. Η απουσία ενήλικων γυναικών, πέραν της ίδιας της θεότητας, έχει οδηγήσει πολλούς μελετητές στο συμπέρασμα ότι η σκηνή απεικονίζει μια διαβατήρια τελετή, το πέρασμα των κοριτσιών από την παιδική ηλικία στη γυναικεία ωριμότητα, υπό την προστασία και την εποπτεία της.
Ένα κορίτσι με το καλάθι έρχεται στη θεά. Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι (Ξέστη 3, Αίθουσα 3, 1ος όροφος), 17ος αιώνας π.Χ. Προϊστορικό Μουσείο Θήρας, Φηρά, Σαντορίνη Πηγή
Η φύση της θεότητας παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Είναι μια θεά της γονιμότητας που συνδέεται με την αναγέννηση της φύσης την άνοιξη; Είναι μια θεά-προστάτιδα των νεαρών γυναικών; Ή μήπως, όπως υποδηλώνει η προσφορά του κρόκου —ενός φυτού με γνωστές φαρμακευτικές ιδιότητες—, πρόκειται για μια θεότητα της θεραπείας που προσφέρει στην ανθρωπότητα το δώρο της ίασης;
Αν και το ακριβές της όνομα και όλες οι ιδιότητές της μπορεί να μην αποκαλυφθούν ποτέ, η «Πότνια Θηρών» της Θήρας παραμένει μια από τις πιο γοητευτικές μορφές της προϊστορικής θρησκείας. Μέσα από την εικόνα της, αποκρυσταλλώνονται οι βαθύτερες πεποιθήσεις της θηραϊκής κοινωνίας για τη φύση, τη ζωή, τη θεότητα και τον ρόλο της γυναίκας.
