Η Αναγέννηση αποτέλεσε μια περίοδο βαθιών αλλαγών στην ευρωπαϊκή κοινωνία, την τέχνη και τη σκέψη. Με κέντρο την Φλωρεντία και άλλες ιταλικές πόλεις, αναπτύχθηκε ένα νέο ανθρωπιστικό πνεύμα που έθετε στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Ωστόσο, παρά τη γενικότερη πνευματική άνθηση, η θέση της γυναίκας παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη και εξαρτημένη από τις κοινωνικές δομές της εποχής.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ρόλος της γυναίκας ήταν συνδεδεμένος με τον γάμο, τη μητρότητα και τη διαχείριση του σπιτιού. Οι γάμοι κανονίζονταν συχνά από τις οικογένειες, με κύριο κριτήριο τις κοινωνικές και οικονομικές συμμαχίες. Η εκπαίδευση των κοριτσιών ήταν περιορισμένη σε σχέση με εκείνη των αγοριών και επικεντρωνόταν κυρίως σε πρακτικές δεξιότητες και στη θρησκευτική αγωγή. Παρόλα αυτά, σε ανώτερα κοινωνικά στρώματα υπήρχαν γυναίκες που έλαβαν αξιόλογη μόρφωση και ανέπτυξαν πνευματική δράση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισαβέλλα ντ’Έστε, μία από τις σημαντικότερες γυναικείες μορφές της ιταλικής Αναγέννησης. Προστάτευε καλλιτέχνες και λογίους, συνέβαλε στη διάδοση των τεχνών και διακρίθηκε για την πολιτική της επιρροή. Παράλληλα, η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι ξεχώρισε ως ζωγράφος σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο, διεκδικώντας τη θέση της στον καλλιτεχνικό κόσμο και αποδεικνύοντας ότι το ταλέντο δεν γνωρίζει φύλο.
Στη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία εμφανίστηκαν επίσης γυναικείες φωνές που αμφισβήτησαν τα στερεότυπα της εποχής. Η Κριστίν ντε Πιζάν, ήδη από τα τέλη του Μεσαίωνα, υπερασπίστηκε τη γυναικεία αξία και υποστήριξε τη σημασία της εκπαίδευσης των γυναικών. Το έργο της θεωρείται προπομπός των μεταγενέστερων συζητήσεων για τα δικαιώματα των γυναικών.
Παρά τις εξαιρέσεις αυτές, η πλειονότητα των γυναικών δεν είχε πρόσβαση στη δημόσια ζωή, στην πολιτική ή στην ανώτερη εκπαίδευση. Η κοινωνία της Αναγέννησης, αν και προοδευτική σε πολλούς τομείς, παρέμενε βαθιά πατριαρχική. Η γυναίκα συχνά αντιμετωπιζόταν είτε ως ιδανικό ομορφιάς και αρετής — όπως αποτυπώνεται σε πολλά έργα τέχνης — είτε ως σύμβολο ηθικής τάξης μέσα στην οικογένεια.
Συμπερασματικά, η Αναγέννηση άνοιξε ορισμένους δρόμους για τη γυναικεία παρουσία στον χώρο της τέχνης και των γραμμάτων, χωρίς όμως να ανατρέψει τις κοινωνικές ανισότητες. Η θέση της γυναίκας βελτιώθηκε σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά η ουσιαστική διεκδίκηση ισότητας θα αποτελούσε ζήτημα πολλών επόμενων αιώνων.
