Το έργο αυτό ξεκίνησε αμέσως μετά την κήρυξη του πολέμου, τον Νοέμβριο του 1940, και ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 1941 λίγο πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα.  Αρχικά, στόχος ήταν η προστασία των αρχαιοτήτων από τους βομβαρδισμούς. Όμως εξασφάλισε και τη διάσωση ανεκτίμητων έργων τέχνης από τη ναζιστική λεηλασία.

Λόγω του τεράστιου όγκου των αγαλμάτων, αποφασίστηκε η ταφή τους να γίνει κάτω από το δάπεδο των αιθουσών του Μουσείου. Αρχικά, ανοίχθηκαν βαθιά ορύγματα στα οποία τοποθετήθηκαν τα γλυπτά, τυλιγμένα και προστατευμένα. Στη συνέχεια, καλύφθηκαν με άμμο και τα δάπεδα πλακοστρώθηκαν ξανά, ώστε οι αίθουσες να φαίνονται τελείως άδειες.

Σύμφωνα με την αρχαιολόγο Σέμνη Καρούζου που κατέγραψε την πορεία της επιχείρησης, οι εθελοντές που συμμετείχαν, συγκεντρώνονταν πολύ πρωί στο μουσείο και έφευγαν αργά το βράδυ. Για την κάθοδο των αγαλμάτων στα ορύγματα χρησιμοποιήθηκαν αυτοσχέδιοι ξύλινοι γερανοί. Τα μικρότερα αντικείμενα και τα χρυσά κτερίσματα, όπως η «Προσωπίδα του Αγαμέμνονα», συσκευάστηκαν σε κιβώτια και μεταφέρθηκαν σε ασφαλή σημεία, όπως οι υπόγειες στοές της Τράπεζας της Ελλάδος και σπήλαια της Αττικής.

Φωτογραφίες από την επιχείρηση υπάρχουν συγκεντρωμένες σε ένα βιβλίο με τίτλο «Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Μνήμες 1940-1941«.

Όταν οι Γερμανοί αξιωματικοί έφτασαν στο Μουσείο στις 28 Απριλίου 1941, βρέθηκαν μπροστά σε  άδειες αίθουσες. Το προσωπικό του Μουσείου δεν αποκάλυψε πού βρίσκονταν τα εκθέματα προβάλλοντας δικαιολογίες για την ανάγκη προστασίας των αρχαίων από τον πόλεμο.

Η επιχείρηση απόκρυψης των αρχαιολογικών θησαυρών στη διάρκεια του πολέμου, δεν βασίστηκε μόνο σε κρατικές εντολές αλλά και στην εθελοντική κινητοποίηση και την αίσθηση ευθύνης απλών ανθρώπων και ειδικών. Συνολικά, η διάσωση των αρχαιοτήτων θεωρείται μια από τις σημαντικότερες συλλογικές επιτυχίες της κοινωνίας των πολιτών κατά τον Β” Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, 1940-1941
https://www.namuseum.gr/wp-content/uploads/2020/10/ebook-Memories-1940-1941.pdf

Δέσποινα Ευθυμιάδου, Πολύδωρος Μαμελετζής, Α3

ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ – Re.search.eRs

Σε απόσταση 300 μ. από το σχολείο μας, ανατολικά της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη, συναντά κανείς  τμήματα  της βυζαντινής οχύρωσης της πόλης μας. Πρόκειται για κατάλοιπα του δυτικού τείχους τα οποία στην περιοχή αυτή σώζονται σε αρκετό ύψος, ανάμεσα στις πολυκατοικίες.

Η πρώτη οχύρωση της πόλης που έκτισε ο Κάσσανδρος το 315 π.Χ., δε σώζεται. Η ενίσχυση των τειχών της πόλης ξεκίνησε από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον 3^ο αι. μ.Χ. και συνεχίστηκε ως τον 14^ο αι μ.Χ.

Τα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης αποτέλεσαν κρίσιμα σημεία άμυνας της πόλης. Το έδαφος στην περιοχή αυτή είναι πεδινό κι ευάλωτο σε πολιορκίες και επιδρομές από ξηράς.

Στον 6^ο και 7^ο  αι. μ.Χ. τα δυτικά τείχη δέχτηκαν επιθέσεις Αβάρων και Σλάβων με εξελιγμένες πολιορκητικές μηχανές. Τον 12^ο αι. οι Νορμανδοί έσπασαν την άμυνα της πόλης, στο ύψος της Χρυσής Πύλης η οποία βρισκόταν σε μια θέση που απέχει περίπου 500 μ. ΝΑ του σχολείου μας. Το 1308, οι Καταλανοί μισθοφόροι  που λεηλάτησαν τη Θράκη, έφτασαν κι εδώ. Όμως τα τείχη της πόλης δεν  έπεσαν. Τέλος, όταν τον Μάρτιο του 1430 ο Μουράτ Β΄ πολιορκούσε τη Θεσσαλονίκη, τα δυτικά τείχη έπαθαν σοβαρές ζημιές από τους συνεχείς κανονιοβολισμούς και τις εφόδους των Γενιτσάρων.

Στην αρχή της σημερινής οδού Αγίου Δημητρίου, όπου κάποιος μπορεί να φτάσει περπατώντας από το σχολείο μας μέσα σε λίγα λεπτά,  βρισκόταν μία από τις οκτώ μεγάλες πύλες των τειχών. Ήταν η Ληταία πύλη. Στις πηγές αναφέρεται και ως Γενί Καπού , δηλ. Νέα Πύλη. Η Ληταία πύλη ήταν διπλή με δυο παράλληλα ανοίγματα. Ανάμεσά σε αυτά υπήρχε ένα είδος περίβολου που διαμορφωνόταν από τα τείχη. Κάποιοι ερευνητές θεωρούν ότι ονομάστηκε Ληταία, γιατί βρισκόταν δίπλα στον δρόμο που οδηγούσε προς τη γειτονική κοινότητα της Λητής.

Η κατεδάφιση των τειχών της Θεσσαλονίκης ξεκίνησε το 1869  από τον Οθωμανό διοικητή, που ήθελε «να σπάσει το φράγμα της πόλης προς τον έξω κόσμο». Ήταν μια περίοδος που σε όλη την Ευρώπη, η αστυφιλία γκρέμιζε τα μεσαιωνικά τείχη.

Η Ληταία πύλη κατεδαφίστηκε το 1874. Σήμερα, έχουν απομείνει μόνο μερικοί μεγάλοι λίθοι από τα θεμέλιά της, κάποιες φωτογραφίες της πύλης πριν την κατεδάφισή της κι ένα χαρακτικό του 19ου αι.  Έτσι στις μέρες μας, διασχίζοντας κάποιος τη λεωφόρο Μίκη Θεοδωράκη και ανηφορίζοντας προς την οδό Αγίου Δημητρίου, δε μπορεί να φανταστεί ότι στην περιοχή αυτή έγιναν κάποιες από τις πιο σφοδρές επιθέσεις επιδρομέων απέναντι στους  Θεσσαλονικείς που αμύνονταν γενναία από τα τείχη.

Πέτρος Παπαϊωάννου,  Λίτος Λουκάς,  Α2 

ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ – Re.search.eRs

Ευχές ελπίδας από τους «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ»

Η ένταξη του Γυμνασίου μας στο Δίκτυο «e-τύπος» μάς έδωσε την ευκαιρία να  γίνουμε ο κρίκος μιας μεγάλης αλυσίδας σχολείων που τα τελευταία χρόνια ετοιμάζει κάρτες γεμάτες φως και ευχές ελπίδας, για συνανθρώπους μας που περνούν τις άγιες μέρες των Χριστουγέννων μέσα στα αντικαρκινικά νοσοκομεία, νοσηλευόμενους-μαχητές, συνοδούς, νοσηλευτές, γιατρούς.

Έτσι, την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2025, οι «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ» γίναμε μία μεγάλη αγκαλιά  και ανταποκριθήκαμε στο κάλεσμα της ομάδας WinCancer, να στολίσουμε με τα χρώματα κι τις ευχές μας τους θαλάμους των αντικαρκινικών νοσοκομείων.

Οι κάρτες που ετοιμάσαμε για το «Επισκεπτήριο Αγάπης» δεν έχουν μόνο χρώματα και λόγια ελπίδας. Μας έδωσαν την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αξίες της αλληλεγγύης, της ανιδιοτελούς προσφοράς και -κυρίως- να σκεφτούμε πώς νιώθουν όλοι οι συνάνθρωποί μας στους οποίους απευθυνόμαστε.

Η συμμετοχή μας σε αυτήν την κοινή  δράση του Δικτύου «e-τύπος» μας δίδαξε ότι η αγάπη δεν είναι μόνο ένα συναίσθημα που λαμβάνουμε, αλλά μία ενέργεια που μοιραζόμαστε, ειδικά με εκείνους που την έχουν περισσότερο ανάγκη τις ημέρες των Γιορτών.

Σ΄ ευχαριστούμε, Δίκτυο «e-τύπος»!

«Ευχόμαστε, αυτά τα Χριστούγεννα,

η αγάπη να ζεστάνει τις καρδιές των ανθρώπων!

Να φέρει ελπίδα, αισιοδοξία και θάρρος σε όλους!

Καλές Γιορτές!

Η συντακτική ομάδα του μαθητικού περιοδικού «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs»

«141 δώρα Αγάπης» έχουμε ονομάσει μία από τις δράσεις μας που υλοποιούνται τον Δεκέμβριο του 2025, στο ΔΗΜ.Ω.Σ.-Ημερήσιο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης. Έχει ως στόχο να αναδείξει την κοινωνική προσφορά και την αλληλεγγύη των μαθητών του σχολείου μας, και να αισθητοποιήσει το νόημα των Χριστουγέννων που είναι η αγάπη.

Αφίσα της Δράσης «141 δώρα Αγάπης»

Είναι μία προσπάθεια συγκέντρωσης τροφίμων για τη στήριξη του συσσιτίου του Ι.Ν. Αγίων Πάντων Ξηροκρήνης, του μεγαλύτερου συσσιτίου της πόλης μας, που εδώ και 54 χρόνια επιτελεί σημαντικό κοινωνικό έργο προσφέροντας ένα πιάτο φαγητό σε όλους τους συνανθρώπους μας που το στερούνται.

Ο αριθμός 141 αντιστοιχεί στους 141 εγγεγραμμένους μαθητές στο Γυμνάσιό μας. Στόχος μας είναι να ωθήσουμε κάθε συμμαθητή μας να προσφέρει τουλάχιστον μία συσκευασία τροφής για να στηρίξει το φιλανθρωπικό έργο του Ι.Ν. Αγίων Πάντων. Με αυτό θέλουμε να δείξουμε πως η προσφορά αγάπης όσο μικρή κι αν φαίνεται, είναι μία πράξη ανθρωπιάς και μπορεί να ζεστάνει τις καρδιές όλων μας.

Τη διοργάνωση της δράσης έχουμε αναλάβει οι συντάκτες του μαθητικού περιοδικού μας, ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs, καθώς και οι μαθητές του Β2 τμήματος. Από την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου, κάθε πρωί, περνάμε από όλα τα τμήματα του σχολείου μας και υπενθυμίζουμε σε κάθε μαθητή  να προσφέρει  για το συσσίτιο της γειτονιάς, μία τουλάχιστον συσκευασία ξηράς τροφής΄ δηλαδή να διαθέσει το ελάχιστο από το υστέρημά του, για να στηρίξει αυτούς που το έχουν ανάγκη.

Η ανταπόκριση των συμμαθητών μας μέχρι σήμερα -Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου που συντάσσουμε το άρθρο που διαβάζετε-  είναι συγκινητική. Έχουμε σχεδόν αγγίξει τον στόχο μας. Η δράση μας θα ολοκληρωθεί την Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2025, οπότε και θα μας υποδεχτεί στον χώρο του συσσιτίου ο εφημέριος του ναού, πατέρας Αλέξανδρος, και οι εθελοντές που χρόνια τώρα στηρίζουν αυτό το έργο. Ανυπομονούμε να τους συναντήσουμε!

Είμαστε σίγουροι ότι ο στόχος μας θα επιτευχθεί. Όλα εμείς τα παιδιά, συμμετέχοντας στο έργο αυτό, θα αντιληφθούμε ότι κάθε κίνηση αλληλεγγύης κάνει τον κόσμο μας πιο όμορφο.

ΥΓ. Ρεπορτάζ από τη φιλοξενία μας στον χώρο του συσσιτίου, αλλά και οι σκέψεις μας γι΄ αυτήν την όμορφη προσπάθεια, θα δημοσιευθούν σε επόμενο τεύχος του περιοδικού μας.

Η συντακτική ομάδα του μαθητικού περιοδικού «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs» 

Όταν σκεφτόμαστε τη λέξη “hooligans”, το μυαλό μας πάει σε άγριους και βίαιους θαυμαστές αθλημάτων. Όμως οι Cleaningans , στο όνομα των οποίων συνδέονται -με μια δόση χιούμορ, αλλά και ως σχόλιο- οι λέξεις Cleaning και hooligans, έδωσαν μια νέα οπτική στη λέξη αυτή.

Οι  Cleaningans είναι μια ομάδα εθελοντών στη Θεσσαλονίκη, οι οποίοι καθαρίζουν την πόλη μας και κυρίως τις παραλίες της, από τα πλαστικά -και όχι μόνο- απορρίμματα που αφήνουμε πίσω μας, στις καθημερινές μας δραστηριότητες. Κίνητρό τους είναι να βοηθήσουν τη φύση να νικήσει στη «μάχη κατά των σκουπιδιών».

Ο ομάδα γεννήθηκε κατά τη διάρκεια της καραντίνας, όταν ο τότε δεκαοκτάχρονος έφηβος Παναγιώτης και οι φίλοι του παρατήρησαν ότι στο πάρκο της περιοχής όπου ζούσαν, στο Άλσος Νέας Κρήνης, τα σκουπίδια έπνιγαν το πράσινο. Ένα τόσο αποκρουστικό θέαμα τούς ώθησε να δράσουν άμεσα. Αρχικά καθάρισαν το πάρκο της γειτονιάς τους και ανέβασαν τα αποτελέσματα της “εκκαθάρισης” στα socials.

Δεν πέρασε πολύς καιρός από αυτήν την πρώτη δράση της ομάδας, και ο κόσμος της πόλης μας αγκάλιασε αρχικά με ενθαρρυντικά σχόλια, αλλά και έμπρακτα την προσπάθεια. Μέχρι σήμερα, παιδιά, έφηβοι κι ενήλικες ανταποκρίνονται σε κάθε κάλεσμα των Cleaningans για καθαρισμούς που οργανώνουν στην πόλη μας αλλά και πέρα από αυτήν.

Το παράδειγμα αυτής της κίνησης μάς δείχνει ότι μπορούμε να ελπίζουμε πως οι έφηβοι θα αλλάξουν τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το μέλλον. Για πολλούς από αυτούς ο εθελοντισμός είναι ένα μέσο να εκφράσουν την αντίθεσή τους σε όλα τα «κακώς κείμενα» που βλέπουν γύρω τους και να δώσουν μορφή σε όσα ονειρεύονται.

Η συντακτική ομάδα του μαθητικού περιοδικού «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs», ΔΗΜ.Ω.Σ.-Ημερήσιο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης

ΥΓ. Το άρθρο αυτό καθώς και το συννεφόλεξο-κύρια εικόνα του άρθρου συντάχθηκαν κατά τη διάρκεια του Ομίλου μας, την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2025.

Την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2025, οι μαθητές της Α΄ τάξης του ΔΗΜ.Ω.Σ.-Ημερησίου Γυμνασίου Θεσσαλονίκης επισκεφθήκαμε ιστορικά κτίρια της πόλης, στο πλαίσιο της δράσης OpenSchool 2025.  Ξεναγηθήκαμε από εθελοντές του OPEN HOUSE, στο κτίριο του Ινστιτούτου Γκαίτε  και στην ιστορική Βίλα Καπαντζή – Παράρτημα Μ.Ι.Ε.Τ.

Πριν την επίσκεψή μας, η συντακτική μας ομάδα ετοίμασε ένα ερωτηματολόγιο με θέμα τον εθελοντισμό. Όταν βρεθήκαμε στα ιστορικά κτίρια, συνομιλήσαμε με τους εθελοντές – ξεναγούς του OPEN HOUSE και τους ζητήσαμε να συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιό μας.

Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας αλλά και τις σκέψεις μας για τη δύναμη του εθελοντισμού θα τα παρουσιάσουμε σε τεύχος του περιοδικού μας, που θα δημοσιευθεί προσεχώς. Ωστόσο, σκεφτήκαμε να καταγράψουμε τις απαντήσεις των εθελοντών σε δύο ερωτήματα που τους θέσαμε, και να σας τις παρουσιάσουμε με τη μορφή συννεφόλεξων.

1.Δώστε μας τρεις λέξεις που δηλώνουν τι σημαίνει για εσάς εθελοντισμός.

2. Ποια είναι τα τρία βασικά χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ένας εθελοντής;

Η συντακτική ομάδα του μαθητικού περιοδικού «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs»

ΥΓ. Τα συννεφόλεξα δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ομίλου μας, την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2025.

Οι συντάκτες του σχολικού περιοδικού του ΔΗΜ.Ω.Σ.-Ημερησίου Γυμνασίου Θεσσαλονίκης χαιρετίζουμε τα μέλη του Δικτύου e-τύπος, αυτής της ενθουσιώδους δράσης που αποτελεί έναν δίαυλο δημιουργικής αλληλεπίδρασης και διασχολικής συνεργατικής έκφρασης.

Είμαστε μια νεοσύστατη ομάδα που γεννήθηκε μόλις πριν από δύο μήνες στο πλαίσιο του Ομίλου Δημιουργίας Ηλεκτρονικού Περιοδικού. Έχουμε βαφτίσει το περιοδικό μας  «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ – Re.search.eRs», καθώς πιστεύουμε πως η έκφραση προϋποθέτει τη γνώση και ανοίγει τον δρόμο για τη διαμόρφωση μιας νέας -ουσιαστικής- ματιάς.

Μέσα από τις ψηφιακές μας «σελίδες», ανοίγουμε ένα παράθυρο στη σχολική μας ζωή, μοιραζόμαστε σκέψεις,  εμπειρίες, γνώσεις και καλλιτεχνικές ανησυχίες. Φυσικά, δε λείπει το χιούμορ, αλλά και οι προβληματισμοί που μας απασχολούν καθημερινά.

Το ΔΗΜ.Ω.Σ.-Ημερήσιο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης είναι η εξέλιξη του 12ου  Γυμνασίου Θεσσαλονίκης, που μαζί με άλλα  21 σχολεία της χώρας μας, επιλέχτηκε για να λειτουργήσει ως Ωνάσειο Σχολείο. Είναι γνωστό για την αιωνόβια μουριά που ξεπερνά τα 250 χρόνια ζωής και δεσπόζει αγέρωχη στο κέντρο της αυλής του.

Η Ξηροκρήνη είναι η γειτονιά του σχολείου μας. Είναι μια περιοχή με δυναμική παρουσία στην ιστορία της πόλης μας, ιδιαίτερα κατά τον 20^ο αιώνα.

Αισθανόμαστε ιδιαίτερη χαρά που ενταχθήκαμε στην ομάδα του e-τύπος. Ευχόμαστε το κοινό μας ταξίδι να είναι όμορφο και δημιουργικό.

ΔΗΜ.Ω.Σ.- Ημερήσιο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης