Στο  πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας στις 9-2-2026 το σχολείο μας συμμετειχε   στην 1η Μαθητική Συνάντηση  για την Ελληνική Γλώσσα   που  φιλοξενήθηκε στο 4ο ΓΕΛ Ρόδου .Η ομάδα του σχολείου μας με υπεύθυνη καθηγήτρια την κα Αγγελική Γιαννίκη παρουσίασε δύο βιντεο εμπνευσμένα από το μυθιστόρημα του Βασίλη Αλεξάκη «Η μητρική γλώσσα» και το ποιήμα του Διονύσιου Σολωμού  «Η σκια του Ομήρου».    Η συμμετοχή μας στη συνάντηση αυτή επιβεβαιώνει τη δέσμευση του σχολείου μας να καλλιεργεί στους μαθητές /τριες την αγάπη για την ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία, την τέχνη και τον πολιτισμό ,   να ενθαρρύνει  την δημιουργική έκφραση και να ενισχύει την εξωστρέφεια .

Διαφορετικό και θεματικό είναι το 33^ο τεύχος  του περιοδικού μας . Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας ημέρας Ελληνικής Γλώσσας στις 9 Φεβρουαρίου   τα STARακια  ετοίμασαν με  ενθουσιασμό και αγάπη  ένα μικρό αφιέρωμα  στην Ελληνική Γλώσσα   έχοντας παράλληλα στόχο  να αναδείξουν   πτυχές  που αποκαλύπτουν  τη διαχρονική γοητεία , τη ζωντάνια  και την επιδραστικότητά της .

Τα άρθρα του 33ου τεύχους μας :

• Το 4ο Γυμνάσιο στην 1η μαθητική συνάντηση για την Ελληνική Γλώσσα
• ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
• Γλωσσοδέτες
• 50 αρχαίες φράσεις που χρησιμοποιούμε στη Νεα Ελληνική
• 15 λέξεις σε ξένες γλώσσες για τις ανθρωπιστικές επιστήμες
• 100+ αγγλικές λέξεις με ελληνικές ρίζες
• Γλωσσικό χάσμα
• Μίνι-έρευνα :Απειλεί η τεχνητή νοημοσύνη την Ελληνική Γλώσσα;
• Καρκινικές /Παλίνδρομες λέξεις ή φράσεις
• Διονύσιος Σολωμός
• Διονύσιος Σολωμός :ποιήματα
• Τρία +1 ποιήματα για την Ελληνική Γλώσσα
• Λογοπαίγνια
• Το κρυπτόλεξο των ποιητών
• Παροιμίες

Οι περισσότεροι θα έχετε δοκιμάσει να πείτε ένα γλωσσοδέτη : » Ο παπάς ο παχύς» .συνεχίστε …????

Ας δούμε τον ορισμό από το λεξικό της πύλης για την Ελληνική Γλώσσα:

γλωσσοδέτης ο [γlosoδétis] Ο10 : (οικ.) 1. παροδική απώλεια της ικανότητας της ομιλίας από φόβο, συστολή ή έκπληξη: Πρόσεξε μην πάθεις γλωσσοδέτη μπροστά στην επιτροπή. M΄ έπιασε ~. || λεκτικό παιχνίδι που συνίσταται στη γρήγορη και σωστή άρθρωση δυσκολοπρόφερτων λέξεων: Nα σου πω ένα γλωσσοδέτη; «Άσπρη πέτρα ξέξασπρη κι απ΄ τον ήλιο ξεξασπρότερη». 2. ανωμαλία στην ανατομία της γλώσσας που προκαλείται από το πολύ μικρό μέγεθος του χαλινού.

Οι γλωσσοδέτες, έχουν παράδοση στην Ελλάδα, πρόκειται για φράσεις ή σειρές λέξεων που έχουν σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι δύσκολο να προφερθούν σωστά και γρήγορα. Χρησιμοποιούνται συνήθως σαν λεκτικό παιχνίδι μεταξύ παιδιών κατά τη διάρκεια του οποίου πρέπει κανείς να επαναλάβει συνεχώς γρήγορα λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους. Είναι ένα παιχνίδι, που δημιουργεί πολύ γέλιο και χαρά σε μικρούς και μεγάλους. Ας δούμε στη συνέχεια   μερικούς από  τους πιο γνωστούς γλωσσοδέτες :

Ανέβηκα στην τζιτζιριά – στην μιτζιριά – στην τζιτζιμιτζιχοτζιριά να κόψω τζίτζιρα – μίτζιρα – τζιτζιμιτζιχότζιρακι έπεσα από την τζιτζιριά – την μιτζιριά – την τζιτζιμιτζιχοτζιριάκι έχασα και τα τζίτζιρα – τα μίτζιρα – τα τζιτζιμιτζιχότζιρα.

Ο τζίτζιρας ο μίτζιρας ο τζιτζιμιτζιχότζιρας, ανέβηκε στη τζιτζιριά στη μιτζιριά στη τζιτζιμιτζιχοτζιριά, να κόψει τζίτζιρα μίτζιρα τζιτζιμιτζιχότζιρα.

Μία πάπια μα ποια πάπια μία πάπια με παπιά

«Άσπρη πέτρα ξέξασπρη κι απ” τον ήλιο ξεξασπρότερη

Έρχεται ο κότσυφας, ο μότσυφας, με τα κοτσυφομοτσυφοπαιδόπουλά του να σου φάει τα σκουλήκια, τα μερμήγκια, τα σκουληκομερμηγκοπαιδόπουλά σου.

Κούπα καπακωτή, κούπα καπακωμένη, κούπα ξεκαπάκωτη, κούπα ξεκαπακωμένη

Φίλος έδωσε σε φίλο τριαντάφυλλο με φύλλο. Φίλε φύλαγε το φύλλο, μην το δώσεις σε άλλον φίλο.

Η μυγδαλιά μου η τσιγδαλιά μου, η μυγδοτσιγδοκοκαλιά μου, κάνει μυγδαλίδια, τσιγδαλίδια, μυγδοτσιγδοκοκαλίδια.

Πέμπτη πέφτει ο πεύκος κάτω

κάτω πέφτει ο πεύκος Πέμπτη.

Εκκλησιά μολυβωτή,

μολυβοκοντυλοπελεκητή,

ποιος σε μολυβοκοντυλοπελέκησε;

Ο γιος του μολυβοκοντυλοπελεκητή

Καλημέρα, καμηλιέρη,

καμηλιέρη, καλημέρα.

Εσάς ποιος σας δυσκόλεψε ;

Πηγές :   https://www.greek-language.gr/greekLang/index.html

https://www.elniplex.com/

Πολλές  φράσεις  της αρχαίας ελληνικής  τις χρησιμοποιούμε   πολύ συχνά στα Νέα Ελληνικά  στον προφορικό  και στον γραπτό λόγο .Κάποιες από αυτές ανήκουν σε σπουδαίους συγγραφείς και έργα ,προέρχονται ακόμα κι από τα ομηρικά κείμενα ,  άλλες είναι μεταγενέστερες   λόγιες αρχαιοπρεπείς  .Ο κατάλογος είναι μακρύς .Εμείς παραθέτουμε  μόνο ένα  μικρό δείγμα    …

1. Βίος αβίωτος =Ανυπόφορη ζωή

2. γην και ύδωρ = υποταγή χωρίς αντίσταση

3. Δια παντός  = για πάντα

4.  δια χειρός = από/ με το χέρι  κάποιου /χειροποίητο

5. Θεού θέλοντος =αν θέλει ο θεός

6.  εν ολίγοις= με λίγα λὀγια

7.  Εν γνώσει = γνωρίζοντας

8. θεία δίκη =με θεική τιμωρία

9.  άξιον εστί  = αξίζει

10. Τα πάντα ρει = τα πάντα  ρέουν /τίποτα δε μένει στάσιμο

11. γηράσκω  αεί διδασκόμενος =Γερνάω μαθαίνοντας συνεχώς

12.  αρχή  άνδρα δείκνυσι = η εξουσία δείχνει το χαρακτήρα του ανθρώπου

13. τα καθ  ημάς=  αυτά που συμβαίνουν σε μας

14.  μη μου τους κύκλους τάραττε   =Μη χαλάς την ηρεμία μου

15. βαίνει  κατ’ ευχήν  =προχωράει ευνοϊκά

16. Διαίρει και βασίλευε =να διαιρείς τους αντιπάλους σου για να κυβερνάς.

17. Δρακόντεια μέτρα =πολύ σκληρά μέτρα, αυστηροί νόμοι.

18. Δούναι και λαβείν: =δοσοληψία, οικονομική συναλλαγή.

19. Δώρον άδωρον:= προσφορά χωρίς αξία.

20. Εις άτοπον απαγωγή =λογική μέθοδος που οδηγεί στο αδύνατο και έτσι βεβαιώνεται η ορθότητα της αντίθετης πρότασης.

21. Εκ περιτροπής=διαδοχικά, σε επαναλαμβανόμενη σειρά.

22. Εν καιρώ=σε κατάλληλο χρόνο.

23. Εν ευθέτω χρόνο =σε κατάλληλο χρόνο.

24. Εν οίδα ότι ουδέν οίδα=ένα πράγμα γνωρίζω, ότι τίποτα δε γνωρίζω.

25. Εν ριπή οφθαλμού =ακαριαία, στη στιγμή.

26. Ενός κακού μύρια έπονται= αν ξεκινήσει μια συμφορά, ακολουθούν αμέτρητες.

27. Εξ απαλών ονύχων=από την παιδική ηλικία.

28. Έξω φρενών=εκτός λογικής, σε έξαλλη κατάσταση.

29. Επί ίσοις όροις= με ίσους όρους.

30. Ήξεις αφήξεις: ασαφείς απόψεις

31. Ιδίοις όμμασι=με τα ίδια τα μάτια.

32. Κατά δύναμιν=σύμφωνα με τις δυνάμεις, όσο είναι δυνατόν.

33. Μηδένα προ του τέλους μακάριζε= μη θεωρείς κανέναν ευτυχισμένο πριν από το τέλος του.

34. Ο άνθρωπος φύσει ζώον πολιτικόν=ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον.

35. Πυξ λαξ= με γροθιές και κλοτσιές.

36. Ταγαθά κόποις κτώνται=τα αγαθά αποκτώνται με κόπους.

37. Τα κακώς κείμενα =αυτά που βρίσκονται σε κακή κατάσταση.

38. Τι μέλλει γενέσθαι=τι πρόκειται να γίνει.

39. Τα εξ αμάξης:=έντονη επίπληξη.

40. Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον=Είναι αδύνατο να αποφύγει κανείς το πεπρωμένο του.

41. Τρόπος του λέγειν=μεταφορικά, όπως θα μπορούσαμε να πούμε

42. Τω όντι=πράγματι.

43. Υπό την αιγίδα=υπό την προστασία, με την επίβλεψη.

44. Ψυχή τε και σώματι=και με την ψυχή και με το σώμα, ολοκληρωτικά.

45. Ως είθισται =όπως συνηθίζεται.

46. Ως επί το πλείστον= τις πιο πολλές φορές.

47. Ως έπος ειπείν=με λίγα λόγια, με μία λέξη.

48.  το λέγειν =η ευχέρεια λόγου

49. φάσκει κι αντιφάσκει = πότε υποστηρίζει αυτό και πότε το αντίθετο

50. υπό διωγμόν =σε διωγμό

1. Philosophy ( Αγγλικά ) =φιλοσοφία
2. Histoire ( Γαλλικά ) =Ιστορία
3. Psychologie (Γαλλικά )=Ψυχολογἰα
4. Anthropology (Aγγλικά ) =Ανθρωπολογία
5. Democracy (Aγγλικά ) =Δημοκρατία
6. Politik (Γερμανικά )=Πολιτική
7. Εthik (Γερμανικά )=Ηθική
8. Ästhetik (Γερμανικά )=Αισθητική
9. Rhetoric (Aγγλικά )=Ρητορική
10. Αrchaeology (Aγγλικά ) =Αρχαιολογία
11. Philology (Αγγλικά )= Φιλολογία
12. Padagogik (Γερμανικά ) =Παιδαγωγική
13. Bibliographie (Γαλλικά )=Βιβλιογραφία
14. Mythologie (Γαλλικά ) =Μυθολογία
15. Theologie ( Γερμανικά )=Θεολογία

  biology  archaeology   geometry  mathematics      history  Pythagorean  Theory   technology   Chemistry  christmas  geology , philosophy , archaiologist , biologist , mathematician , philosophist , physics , cosmos , cosmology , astronomy , astronomist , astronaut , planet , atom , democracy , music , Muse , problem , chaos , chaotic , psychology , anatomy , acrobat , academy , atmosphere , sphere , geonomy , chronology , galaxy , panic , telephone  , theatre , dinosaure , phobia , aracnid, microscope , autonomy , cynism , hermaphrodite , Europe , european , giant , pepsi , architect , air , angel , athlet , atlas, byble ,bacterium , biography , chorus , character , geography , climate , cinema , comedy , tragedy , cycle , decade , diagram , electric , energy , enthusiasm , diet , dynasty , echo  , episode , ethics, phantasy , synthesis. grammar , hero ,horizon , hyper , idea , idiot , logic ,  magic ,kinetic , myth , metaphore , authentic , biometric  , thesis …

Πὠς συνεννοούνται οι Βοοmers   με  την Gen A ; Για να δούμε …

-Gen.A:  Yo  bro τι λέει γέρο ;

-Βoomer;:   Τι βλαστημάς παιδί  μου ;

G.A :  Τίποτα δε θέλω αλλά εσύ τι θες ρε ;

Boο: Αμα ξαναπεις ρε  στον παππού σου θα σου βάλω να κάνεις πράξεις μαθηματικών.

G.A nah , Βαριέμαι παππού , τέλος  πάντων γιατί μιλάς λες και είσαι από τον καιρό των δεινοσαύρων ;

Βoo: Αν ξαναξεστομίσεις τέτοια κουβέντα   θα πω στη μάνα σου να σου πάρει το κινητό .

G.A  Και λοιπόν ποιος είσαι για λέγε ;Απάντα στην ερώτηση αλλιώς θα σου πάρω τα χάπια.

Βοο:Τι λες βρε παλιόπαιδο .Εγώ στην ηλικία σου δεν τολμούσα να μιλήσω έτσι στον παππού μου

G.A. Σταμάτα να κάνεις  yapping  ρε παππού !  Ωχ μου απάντησε η Κατερίνα στο story μου στο insta !

Boo : Λοιπόν  , παλιά δεν υπήρχε αυτό το  instagram ,  είχαμε βέβαια το  nokia !

G.A : Chill  παππού δε με νοιάζει τι  έκανες παλιά , απλά μη μου μιλάς , please !

Boo: Ας μιλήσουμε λοιπόν σαν να είμαστε το ίδιο , εντάξει χοντρόπαιδο ;

G.A : Nah παππού , πρέπει να πάω βόλτα με τον Άλεξ .Βye, bye !

Boo:  Αχ αυτά τα παιδιά στις μέρες μας !

στο  μάθημα  της Νεοελληνικής Γλώσσας   διερευνήσαμε  τις απόψεις της τάξης μας  για  ένα επίκαιρο και πολύ σημαντικό θέμα , αν η τεχνητή νοημοσύνη   απειλεί την ελληνική Γλώσσα . Ένα  αρκετά μεγάλο ποσοστό  (γύρω στο 40 % )θεωρεί ότι η γλώσσα μας απειλείται αρκετά . Υπάρχουν όπως φαίνεται και στο σχεδιάγραμμα οι αισιόδοξοι που θεωρούν ότι δεν υπάρχει απειλή  αλλά και αυτοί που ανησυχούν περισσότερο .Η μικρή μας έρευνα  μας έδωσε αφορμή να προβληματιστούμε  και να συζητήσουμε για το θέμα .  Αποφασίσαμε επίσης να  επεκτείνουμε την έρευνά μας  με μεγαλύτερο δείγμα απαντήσεων και να ασχοληθούμε περισσότερο με το θέμα στο μάθημα αλλά και σε επόμενο τεύχος του περιοδικού μας .

Καρκινικές» και «παλίνδρομες» λέξεις (ή φράσεις) είναι αυτές που διαβάζονται το ίδιο  και από τα δεξιά προς τα αριστερά, σαν τον κάβουρα που κινείται μπρος-πίσω (π.χ. «ΣΕΡΡΕΣ», «ΑΝΝΑ). Η λέξη «καρκινικές» προέρχεται από την κίνηση του κάβουρα, ενώ «παλίνδρομες» από το πάλιν (πάλι) και δρόμος (πορεία), αναφερόμενη στην ίδια πορεία/ανάγνωση προς τις δύο κατευθύνσεις.

Διάσημη  είναι η επιγραφή ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ, που τη βρίσκουμε συχνά σε εκκλησίες, ιδίως χαραγμένη επάνω σε κρήνες, μια και ταιριάζει, αφού σημαίνει «Ξέπλυνε και τα ανομήματά σου, όχι μόνο το πρόσωπό σου». https://lexografimata.gr/

Άλλα  γνωστά παραδείγματα είναι  Άκακα, άλαλα, νόμιμον, Σάββας, Σήφης , σοφός  , ανά , ήδη , άρα  (wikipedia )

και οι φράσεις :

https://sarantakos.wordpress.com/

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, γιος του κόντε Νικολάου Σολωμού και της υπηρέτριάς του Αγγελικής Νίκλη.  Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Παβίας, χωρίς να πάρει πτυχίο. Το 1818 γύρισε στη Ζάκυνθο, όπου συνέγραψε ποιήματα στα ιταλικά και συνδέθηκε φιλικά με τον Γεώργιο Τερτσέτη και τον Αντώνιο Μάτεσι. Την περίοδο 1821-1822 συνυπέγραψε υπόμνημα διαμαρτυρίας για την πολιτική των Άγγλων στα Επτάνησα και το Σύνταγμα του 1817, προς τον Γεώργιο Δ΄ της Αγγλίας. Τον Μάη του 1823 έγραψε τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, που δημοσιεύτηκε αμέσως και μεταφράστηκε στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Το 1825 έγραψε την Καταστροφή των Ψαρών, έξοχο παράδειγμα πυκνού και γνωμικού λόγου. Το 1826 ξεκίνησε τη Γυναίκα της Ζάκυθος, με την οποία επιχείρησε να δημιουργήσει ένα ενδιάμεσο της ποίησης και της πεζογραφίας λογοτεχνικό είδος. Το 1828 έφυγε για την Κέρκυρα. Εκεί γνώρισε τον Νικόλαο Μάντζαρο, επηρεάστηκε από το ρεύμα του γερμανικού ιδεαλισμού και αφοσιώθηκε στην ποίηση. Έγραψε το πρώτο σχεδίασμα των Ελεύθερων Πολιορκημένων και τον Κρητικό. Το 1834 έγραψε τη δεύτερη ημιτελή μορφή των Ελεύθερων Πολιορκημένων και την τρίτη το 1844, σε στίχο ιαμβικό ανομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο, εγκαινιάζοντας έτσι τη νέα, ωριμότερη δημιουργική του περίοδο. Το 1849 έγραψε τον Πόρφυρα, του οποίου το θέμα ήταν ο τραγικός θάνατος ενός Άγγλου στρατιώτη που τον κατασπάραξε ένας καρχαρίας (πόρφυρας). Πέθανε το 1857 μετά από χρόνια ταλαιπωρία του από εγκεφαλικά επεισόδια. Ο Σολωμός δε θέλησε ποτέ να επισκεφθεί την ελεύθερη Ελλάδα.

Σολωμός μελέτησε σε βάθος τη δημοτική ποίηση και χρησιμοποίησε την εικονοπλαστική της δύναμη στη δική του ποίηση. Επιπλέον τα μεγαλύτερα έργα του είναι γραμμένα σε δεκαπεντασύλλαβο, που από τεχνική άποψη ο Σολωμός τον έφτασε στην τελειότητα. Στο έργο του Σολωμού θαυμάζουμε τον λυρισμό, την ακρίβεια των ποιητικών εικόνων, την εξύψωση της λαϊκής γλώσσας και ιδιαίτερα την έκφραση του λαϊκού αισθήματος. Σταθερός στόχος του ποιητή ήταν να έχει η ποίησή του τις ρίζες της στην κοινωνία και τη γλώσσα, που εκείνη δημιούργησε.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/logotexnia/Biografies/solomos.htm

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ :