Οι πυραμίδες
Το σχήμα των αιγυπτιακών πυραμίδων θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει τον αρχέγονο λόφο από τον οποίοι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι δημιουργήθηκε ο κόσμος. Επίσης θεωρείται ότι είναι το σχήμα των ακτινών του ήλιου έτσι όπως κατεβαίνουν από αυτόν, και οι περισσότερες πυραμίδες ήταν καλυμμένες με γυαλιστερό άσπρο ασβεστόλιθο που είχε εκθαμβωτική εμφάνιση όταν βλεπόταν από μακριά. Κάποιες φορές επίσης το όνομα των πυραμίδων έκανε αναφορά στη λάμψη του ήλιου. Για παράδειγμα, το όνομα της Κυρτής Πυραμίδας στο Νταχσούρ ήταν «Η Νότια Λαμπρή Πυραμίδα», και εκείνης του Σενουσρέτ στο Ελ Λαγιούν ήταν «Ο Σενουσρέτ Λάμπει».
Αν και γενικά υπάρχει συμφωνία στο ότι οι πυραμίδες ήταν ταφικά μνημεία, υπάρχει συνεχή διαφωνία για τις συγκεκριμένες θεολογικές αρχές στις οποίες βασίστηκε η κατασκευή πυραμίδων. Μια πρόταση είναι ότι σχεδιάστηκαν για ένα είδους «κατασκευής για την ανάσταση».
Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι το σκοτεινό μέρος του ουρανού γύρω από το οποίο φαίνεται να περιστρέφονται τα αστέρια ήταν η πύλη για τους ουρανούς. Ένα από τα στενά φρεάτια από το ταφικό θάλαμο διαπερνά όλη την πυραμίδα και στοχεύει κατευθείαν στο κέντρο αυτού του μέρους του ουρανού. Αυτό υποδηλώνει ότι η πυραμίδα μπορεί να σχεδιάστηκε για μεταφέρει μαγικά την ψυχή του νεκρού Φαραώ στην κατοικία των θεών
Η Σφίγγα
Η Σφίγγα είναι μυθικό πλάσμα με σώμα λιονταριού, φτερά αετού και κεφάλι γυναίκας (στην ελληνική μυθολογία) ή άνδρα (στην αιγυπτιακή), γνωστή κυρίως για το αίνιγμα που έθετε στους περαστικούς, το οποίο έλυσε ο Οιδίποδας, αλλά αναφέρεται και ως μεγάλο αρχαίο άγαλμα στην Αίγυπτο (Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας) και ως φυσικός σχηματισμός στη Ρουμανία. Συνοπτικά, η Σφίγγα είναι ένα πολυδιάστατο σύμβολο που αντιπροσωπεύει το μυστήριο, την πρόκληση και τη γνώση, εμφανιζόμενη σε μύθους, τέχνη και ακόμη και τη φύση.
Το Αίνιγμα της σφίγγας
Σύμφωνα με τον μύθο του Οιδίποδα, η Σφίγγα, ένα τέρας με κεφαλή γυναίκας από τη μέση και πάνω και σώμα λιονταριού από τη μέση και κάτω, στάλθηκε από την Ήρα ή τον Άρη, να φρουρεί την είσοδο της Θήβας και να αναγκάζει τους κατοίκους ή τους περαστικούς να δώσουν σωστή απάντηση στον γρίφο της, ο οποίος έλεγε: «Ποιο ον στην αρχή στέκεται στα τέσσερα, έπειτα στα δύο και προς το τέλος της ζωής του στα τρία;». Όποιος δεν έδινε την σωστή απάντηση, η Σφίγγα τον θανάτωνε. Από αυτό το μαρτύριο, γλίτωσε τους Θηβαίους ο Οιδίποδας, ο οποίος απάντησε σωστά στο ερώτημα λέγοντας: «Ο άνθρωπος είναι εκείνο τον ον, που το ξημέρωμα της ζωής του κινείται στα τέσσερα, το βράδυ της ζωής του στα τρία, με την βοήθεια του μπαστουνιού, ενώ στο μεσοδιάστημα (μεσημέρι) της ζωής κινείται με σιγουριά στα δυο». Σύμφωνα με την παράδοση η Σφίγγα είπε κι έναν άλλο γρίφο στον Οιδίποδα: «Υπάρχουν δύο αδελφές: η μία γεννά την άλλη και, με τη σειρά της, γεννά την πρώτη. Ποιες είναι οι δύο αδελφές;». Ο Οιδίποδας απάντησε σωστά λέγοντας ότι οι δύο αδελφές είναι η Ημέρα και η Νύχτα.
Ο θάνατος της ΣΦΙΓΓΑΣ
Κατά τον επαναπροσδιορισμό του θρύλου του Οιδίποδα, η Σφίγγα λέει στον Οιδίποδα την απάντηση στο αίνιγμα για να αυτοκτονήσει, ώστε να μην χρειάζεται να σκοτώσει πια τους Θηβαίους, και επίσης να τον κάνει να την αγαπήσει. Φεύγει ο Οιδίποδας χωρίς να την ευχαριστήσει που του έδωσε την απάντηση στο αίνιγμα.
Υπάρχουν μυθικές, ανθρωπολογικές, ψυχαναλυτικές και παρωδικές ερμηνείες του γρίφου της Σφίγγας και της απάντησης του Οιδίποδα σε αυτό. περιγράφει «το ερώτημα από πού προέρχονται τα μωρά» ως αίνιγμα της Σφίγγας.
Τα μυστικά της ΣΦΙΓΓΑΣ
Η Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας είναι ένα τεράστιο, μονολιθικό γλυπτό με κεφάλι ανθρώπου (Φαραώ Χεφρήνος) και σώμα λιονταριού, σύμβολο της αρχαίας Αιγύπτου, και δεν έχει γνωστές «παγίδες» με την έννοια των μηχανικών παγίδων όπως οι ελληνικές σφίγγες, αλλά περιβάλλεται από μυστήρια, όπως η κατασκευή της, τα χαμένα μέρη της (μύτη, γένι), και υπόγειες σήραγγες που ερευνώνται ακόμα, όπως η Στήλη του Ονείρου που ανακαλύφθηκε ανάμεσα στα πόδια της.
«Παγίδες» και Μυστήρια:
- Η Στήλη του Ονείρου: Ανάμεσα στα πόδια της Σφίγγας βρίσκεται μια γρανιτένια πλάκα (η Στήλη του Ονείρου), που στήθηκε από τον Φαραώ Τούθμωσις Δ’, αναφέροντας ένα όνειρο που τον ώθησε να την θάψει στην άμμο.
- Υπόγεια Δίκτυα: Υπάρχουν φήμες και ενδείξεις για άγνωστους υπόγειους θαλάμους ή σήραγγες κάτω από τη Σφίγγα, που δεν έχουν ακόμη εξερευνηθεί πλήρως.
- Φθορές: Η απώλεια της μύτης και του γενιού οφείλεται σε φθορές από τον χρόνο και πιθανές επιθέσεις εισβολέων, όχι σε παγίδες.
- Αντίστοιχες Ελληνικές Σφίγγες: Η ελληνική σφίγγα ήταν ένα μυθικό πλάσμα που έθετε γρίφους, ενώ η αιγυπτιακή είναι ένα άγαλμα-φύλακας, αν και και οι δύο φέρουν τον μύθο του γρίφου.
Συνοπτικά: Η Σφίγγα δεν έχει «παγίδες» με τη μηχανική έννοια, αλλά η ίδια και ο περιβάλλων χώρος της είναι γεμάτος από αρχαιολογικά μυστήρια και θεωρίες, με την «Στήλη του Ονείρου» να αποτελεί το πιο γνωστό «αίνιγμα» που βρέθηκε στο χώρο της.
Το συγκρότημα της Γκίζας, δυτικά του Καΐρου, περιλαμβάνει τις πυραμίδες του Χέοπα, του Χεφρήνου και του Μυκερίνου, καθώς και τη Μεγάλη Σφίγγα. Όλα τα μνημεία παραμένουν καλυμμένα με μυστήριο, λόγω των ασαφών μεθόδων κατασκευής τους, της ακριβούς αστρονομικής τους ευθυγράμμισης και του αμφιλεγόμενου σκοπού τους.
Σάμου Ιουλία Α3
