Ενώ ο παγανιστικός κόσμος έσβηνε και έδινε σιγά – σιγά την θέση του στη νέα, ρωμαλέα θρησκεία, εμφανίζονται οικοδομήματα που εκφράζουν ακριβώς αυτόν τον θρίαμβο του Νέου πάνω στο Παλαιό. Πρόκειται για τις βασιλικές, μεγάλους ορθογώνιους ναούς, χωρισμένους σε τρία ή και πέντε ακόμη κλίτη (διαδρόμους), ώστε να στεγάσουν το μέγα πλήθος των νεοφώτιστων και των προσήλυτων του Χριστιανισμού.
Σε ολόκληρη την Μεσόγειο έχουμε τέτοιους περίλαμπρους ναούς που χτίστηκαν από τον 4ο μέχρι και τον 6ο μ.Χ αιώνα, για να αντικατασταθούν σταδιακά από τα νέα οικοδομήματα με τρούλο. Στην Ελλάδα δεν έχουν διασωθεί πολλοί τέτοιοι ναοί, πολλώ δε μάλλον στην Αττική που ήταν και μια φωλιά εθνικών μέχρι την εποχή του Ιουστινιανού, όταν κλείνουν οι τελευταίες φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας.
Παρ” όλα αυτά, ο επίμονος ερευνητής θα ανακαλύψει ότι βασιλικές υπήρξαν και στην Αττική και τα ερείπιά τους βρίσκονται διασκορπισμένα σε διάφορα σημεία της χερσονήσου. Αυτό το τεύχος είναι αφιερωμένο κυρίως στις παλαιοχριστιανικές βασιλικές της Αττικής.
