ΖΩΓΡΑΦΟΥ μια πόλη γεμάτη ιστορία
Οι σημερινές περιοχές: Άνω Ιλίσια, Γουδή και Ζωγράφου ονομάζονταν παλιά Κουπόνια. Η ονομασία της περιοχής με το τοπωνύμιο Κουπόνια ή Καπόνια πρέπει να έγινε με τη μοιρασιά των κτημάτων του Υμηττού (ανατολικά και δυτικά , από τους Τούρκους το έτος 1793), όπου κάθε Οθωμανός έπαιρνε από 6 λαχίδια (κουπόνια αλλιώς).
Η αρχική ονομασία που ήταν Καμπούνια, την έδωσαν στην περιοχή οι ναυτικοί από τα νησιά του Αργοσαρωνικού, επειδή η μορφολογία του εδάφους τους θύμιζε τη φουρτουνιασμένη θάλασσα, όταν το καμπούνι (το πρόστεγο) του πλοίου τους ανεβοκατέβαινε στα κύματα.
Ο Δήμος Ζωγράφου είναι σήμερα μια πόλη περίπου 150.000 κατοίκων. Στις αρχές όμως του 1900 δεν ήταν παρά μια μικρή κοινότητα. Την ευκαιρία για την κατοίκηση και τη δημιουργία του πρώτου οικισμού έδωσε ο Ιωάννης Ζωγράφος, όπου το κτήμα, που είχε αγοράσει το 1902, το μοίρασε σε μικρά οικόπεδα και μετά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο, άρχισε να τα πουλάει. Έτσι σχηματίστηκε ένας οικισμός που αποσπάστηκε από το Δήμο της Αθήνας και αποτέλεσε (το 1929) την κοινότητα Ζωγράφου (περίπου 100 σπίτια). Ο Ιωάννης Ζωγράφος κράτησε μόνο ένα τμήμα στο σημείο συνάντησης των σημερινών λεωφόρων Αλ. Παπάγου και Γ. Ζωγράφου. Ο Ιωάννης Ζωγράφος ήταν καθηγητής Πανεπιστημίου, οικονομολόγος και πολιτικός και γεννήθηκε στα Καλάβρυτα το 1844. Απέκτησε πέντε γιους: τον Κωνσταντίνο, τον Γεώργιο, τον Νικόλαο (τον αποκαλούμενο “Νικ δε Γκρήκ”), τον Σπυρίδωνα και τον Σωτήρη και τρεις κόρες: την Παυλίνα, τη Ζηνοβία και τη Μαρία. Ένας από τους γιους του, ο Σωτήρης Ζωγράφος, έγινε αργότερα (1947) ο πρώτος Δήμαρχος Ζωγράφου.
Εκτός των Ζωγραφαίων υπήρχαν κι άλλοι μεγάλοι κτηματίες της περιοχής (όπως Πετράκηδες , Σταματοπουλαίοι , Αργυροπουλαίοι κ.ά), που είχαν αγοράσει ένα από τα καλύτερα κομμάτια της Αθήνας, με ωραίο κλίμα και πολύ κοντά στην Αθήνα.
Το 1930 ο αείμνηστος Ελευθέριος Βενιζέλος θεμελιώνει το 1ο Δημοτικό σχολείο (το Ζωγράφειο), στην ίδια θέση που βρίσκονται σήμερα τα Δημοτικά σχολεία απέναντι από τον Ναό του Αγ. Θεράποντα. Μια από τις αίθουσες του σχολείου ήταν και τα γραφεία της νεοσύστατης κοινότητας Ζωγράφου.
Σιγά σιγά η κοινότητα Ζωγράφου μεγαλώνει και στα όρια της κοινότητας , εκτός από τις περιοχές Ζωγράφου και Γουδή, συμπεριλαμβάνονται τα Κουπόνια και η περιοχή του φυτωρίου του Υπουργείου Γεωργίας τα σημερινά “Άνω Ιλίσια”. Πολλές ωραιότατες βίλες που σώζονται ακόμα και σήμερα αρχίζουν να κτίζονται. Η βίλα του Κώστα Ζωγράφου, σήμερα παιδικός σταθμός, η βίλα Βοναπάρτη που στεγάζει το Συμβουλευτικό Κέντρο Οικογενειών του Δήμου, η βίλα Βουτυρά, σήμερα Πνευματικό Κέντρο. Επίσης η οικία Γεωργίου Γουναρόπουλου, σήμερα Μουσείο και Πινακοθήκη.
Την ίδια εποχή ιδρύθηκε ο πρώτος ποδοσφαιρικός σύλλογος, με την επωνυμία “Ένωση Ζωγράφου”. Το γήπεδό του, βρισκόταν μεταξύ των σημερινών οδών Ξηρογιάννη, Αλ. Παπάγου, Γ. Παπανδρέου και Δαβάκη Πίνδου. Στα Κουπόνια εγκαταστάθηκε και το πρώτο αστυνομικό τμήμα. Άρχισε να λειτουργεί ο πρώτος υπαίθριος κινηματογράφος “ΠΑΥΣΙΛΥΠΟΝ”, στη θέση της σημερινής πλατείας Δ. Αλεξανδρή (Γαρδένια).
Κατά το έτος 1948 η κοινότητα Ζωγράφου έγινε Δήμος .
Επιμέλεια: Κυπραίου Κυριακή
