Αποκριά στην Κοζάνη!

Η πόλη της Κοζάνης είναι φημισμένη για τις αποκριάτικες εκδηλώσεις της, που συνεχίζουν αναλλοίωτα τα παλιά έθιμα. Οι «φανοί», οι μασκαράδες που περιφέρονται σε όλη την πόλη, οι λαϊκοί οργανοπαίκτες και οι μπάντες στους δρόμους, το κρασί, τα «κιχιά» και τα κεράσματα σε όλους, η έντονη σκωπτική διάθεση και η καθολική συμμετοχή στα δρώμενα, είναι τα χαρακτηριστικά των αποκριάτικων ημερών.

Το αναβιωμένο έθιμο -οι απόκριες- με τα «καρναβάλια» είχαν μια ανανεωμένη μορφή, αποτελώντας ολόκληρες θεατρικές παραστάσεις με θέματα από την ιστορία, τη μυθολογία, τα ταξίδια, τη σύγχρονη ζωή. Το πιο χαρακτηριστικό θέμα της εποχής ήταν το «καρναβάλι της καμήλας». Το 1938 ο Δήμος Κοζάνης επισημοποίησε τις αποκριάτικες εκδηλώσεις, που διακόπηκαν με τον πόλεμο και ξανάρχισαν το 1950.

Σήμερα, τις ημέρες του καρναβαλιού η Κοζάνη αποδεσμεύεται από τα καθημερινά προσχήματα και επαναφέρει το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα για να εκφραστεί αυθεντικότερα και να ξεφαντώσει διονυσιακά. Το μεσημέρι της μεγάλης αποκριάς γίνεται παρέλαση αρμάτων και μεταμφιεσμένων ομάδων που εκπροσωπούν την κάθε γειτονιά. Ακολουθεί βράβευση της πιο εντυπωσιακής συμμετοχής, από το Δήμο Κοζάνης, σε ειδική τελετή που γίνεται στο πάρκο του Αγίου Δημητρίου.Το βράδυ της μεγάλης αποκριάς σε κάθε γειτονιά ανάβουν οι «φανοί», μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες χορεύουν και τραγουδούν μικροί και

μεγάλοι. Το κρασί, τα «κιχιά», τα κεράσματα για όλους, αλλά κυρίως το ιδιαίτερα «καυτό» περιεχόμενο των τραγουδιών που λέγονται… «ξιανέντροπα» ή «νοικουκυρίσια», αποτελούν εγγύηση άμυνας στο τσουχτερό κρύο που επικρατεί εκείνη την εποχή.

ΚΟΖΑΝΗ

Η παρέλαση των καρναβαλιστών:

Από τις πρωινές ακόμη ώρες όλος ο κόσμος ξεχύνεται στους δρόμους, στην πλατεία, παντού. Λαϊκά όργανα παίζουν αποκριάτικα τραγούδια και όλοι περ

Η εύθυμη διάθεση είναι διάχυτη παντού. Σε λίγο η Πανδώρα, που προηγείται, αναγγέλλει την έναρξη με αποκριάτικους σκοπούς και ειδικά με το γρήγορο, πηδηχτό και χαρούμενο «ΕΝΤΕΚΑ», που ζωντανεύει και τις πέτρες ακόμα με την εύθυμη μουσική του σε γρήγορο ρυθμό:ιμένουν την ώρα για την παρέλαση του Καρνάβαλου.

T” ήθελα και σ” αγαπούσα και δεν κάθουμαν καλά,

είχα ζάλη στο κεφάλι, δυο μαχαίρια στην καρδιά.

Κίνησα να” ρθω ένα βράδυ , μ” “έπιασε ψιλή βροχή

το Θεό παρακαλούσα για σ” έβρω μοναχή…

Ένα – ένα κι αργά περνούν τα άρματα με πρώτο του βασιλιά καρνάβαλου. Ακολουθούν οι όμιλοι λαϊκών χορευτικών συγκροτημάτων, παιδικά τμήματα με τοπικές γραφικές στολές όλων των περιοχών του Νομού, όμιλοι καρναβαλιστών και παρέες ή μεμονωμένοι μασκαράδες.

Τα κεράσματα στην κεντρική πλατεία:

Μετά την παρέλαση των καρναβαλιών ο κόσμος ξεχύνεται ελεύθερα πια στους δρόμους. Κορίτσια της Κοζάνης προσφέρουν κοζανίτικο κοκκινέλι από μεγάλες γεμάτες βαρέλες, νόστιμους κεφτέδες και τα περίφημα κοζανίτικα κιχιά. Παράλληλα ανάβει στην Πλατεία ο ΦΑΝΟΣ του Δήμου, γύρω από τον οποίο ο Δήμαρχος και οι επίσημοι καλεσμένοι του, στήνουν χορό.

Οι φανοί

Το βράδυ, γύρω στις 8.00, ανάβουν οι φανοί σ” όλες τις συνοικίες της Κοζάνης κι αρχίζει το γλέντι που κρατάει ως τα χαράματα της Δευτέρας.

Στο Φανό ο αρχηγός της κάθε γειτονιάς ανάβει τη φωτιά στο βωμό και σε λίγο η μυρουδιά του ρετσινιού που καίγεται απλώνεται παντού. Με κρασί από τη βαρέλα και εκλεκτούς μεζέδες κερνιούνται όλοι στην παρέα, μαζί και οι επισκέπτες, κι ανταλλάσσονται ευχές. Κι ο χορός αρχίζει με κύκλο γύρω από το βωμό. Στο χορό παίρνουν μέρος άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας, άλλοι μεταμφιεσμένοι κι άλλοι στα γιορτινά ντυμένοι. Ο τραγουδιστής είναι ο πρώτος στο χορό και μπαίνει «στην κορυφή». Αυτός θα τραγουδήσει και απ” τα πρωτότυπα τραγούδια που θα πει, θα εξαρτηθεί τελικά η προσπάθεια της γειτονιάς ν” αναδείξει το Φανό της σαν τον καλύτερο της χρονιάς.

Συντάκτης: Χαλκιά Καλλιόπη.