Σήμερα, τα ομαδικά αθλήματα αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας, τόσο στο σχολείο όσο και στον ελεύθερο χρόνο μας. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε να συνεργαζόμαστε, να σεβόμαστε τους κανόνες και να προσπαθούμε για το καλύτερο αποτέλεσμα.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα, στο σχολείο μας πραγματοποιούνται ενδοσχολικά πρωταθλήματα με πρωτοβουλία των γυμναστών μας, κ. Χατζηκαημίδη Γιώργου και κ. Σολωμού Θέμη. Τα πρωταθλήματα αφορούν, μεταξύ άλλων, δημοφιλή ομαδικά αθλήματα, όπως το ποδόσφαιρο, η καλαθοσφαίριση, η πετοσφαίριση και η χειροσφαίριση, δίνοντας την ευκαιρία στους μαθητές της Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης να συμμετάσχουν και να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους.
Τα ενδοσχολικά αυτά πρωταθλήματα μάς έδωσαν την ευκαιρία να προβληματιστούμε. Αρχικά, σχετικά με το αγωνιστικό κομμάτι, καθώς οι ομάδες του τμήματός μας Ε/1 ,δυστυχώς, αποκλείστηκαν στους προκριματικούς αγώνες από τις ομάδες του Ε2. Η μοναδική πρόκριση που καταφέραμε ήταν αυτή της ομάδας των κοριτσιών στο άθλημα της χειροσφαίρισης. Ωστόσο, θα θέλαμε να ευχηθούμε ολόψυχα στις ομάδες του Ε2 συγχαρητήρια, καλή συνέχεια και πολλές επιτυχίες στους επόμενους αγώνες.
Ένα ακόμη σημείο που μας έκανε εντύπωση είναι ότι, είτε παίζουμε με φίλους στο σχολείο ή αλλού είτε παρακολουθούμε αγώνες, χρησιμοποιούμε συχνά λέξεις, σχετικές με τα αθλήματα, που αφορούν τους κανόνες, τις ενέργειες, τις θέσεις παικτών, τις ποινές κ.α., οι οποίες δεν είναι ελληνικές, αλλά προέρχονται κυρίως από τα αγγλικά. Όροι όπως «γκολ», «πάσα», «φάουλ» και «τάιμ άουτ» έχουν γίνει τόσο συνηθισμένοι, ώστε πολλές φορές δεν συνειδητοποιούμε την ξενόγλωσση προέλευσή τους.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Είναι σωστό να χρησιμοποιούμε τέτοιες λέξεις ή θα έπρεπε να προτιμάμε τις ελληνικές αντίστοιχες; Με αφορμή αυτούς τους προβληματισμούς αυτούς, στο μάθημα των Αγγλικών με την κ. Ε. Κυρμιζάκη και στο μάθημα της Γυμναστικής με τον κ. Θ. Σολωμό, συγκεντρώσαμε και σας παρουσιάζουμε παρακάτω μερικές βασικές ξενόγλωσσες λέξεις που χρησιμοποιούνται στα πιο δημοφιλή ομαδικά αθλήματα, με σκοπό να τις γνωρίσουμε καλύτερα, να σκεφτούμε τη χρήση τους και να καταλήξουμε σε συμπεράσματα.
Βασικές ξενόγλωσσες λέξεις στο football (ποδόσφαιρο) :
Goal (γκολ): όταν η μπάλα μπαίνει στο τέρμα
Penalty (πέναλτι): χτύπημα από κοντινή απόσταση μετά από παράβαση
Corner (κόρνερ): χτύπημα από τη γωνία του γηπέδου
Offside (οφσάιντ): παράβαση θέσης παίκτη
Foul (φάουλ): αντικανονικό χτύπημα σε παίκτη
Tackle (τάκλιν): προσπάθεια να πάρει κάποιος τη μπάλα
Ref / Referee (ρέφερι / διαιτητής): ο διαιτητής του αγώνα
Cross / Center (σέντρα): πάσα από τα πλάγια προς το κέντρο
Shoot / Shot (σουτ): δυνατό χτύπημα προς το τέρμα
Dribble (ντρίμπλα): προσπέρασμα αντιπάλου με τη μπάλα
Pass (πάσα): μεταβίβαση της μπάλας
Goalkeeper (τερματοφύλακας): ο παίκτης που προστατεύει το τέρμα
Βασικές ξενόγλωσσες λέξεις στο μπάσκετ (καλαθοσφαίριση):
Dribble (ντρίμπλα) → χτυπώ την μπάλα στο έδαφος
Pass (πάσα) → δίνω την μπάλα σε συμπαίκτη
Shoot (σουτ) → προσπαθώ να βάλω καλάθι
Rebound (ριμπάουντ) → παίρνω την μπάλα μετά από άστοχο σουτ
Screen (σκριν): κίνηση όπου ένας παίκτης στέκεται μπροστά σε αντίπαλο για να τον εμποδίσει, ώστε ο συμπαίκτης του να κινηθεί ελεύθερα ή να κάνει σουτ
Foul (φάουλ) → αντικανονικό μαρκάρισμα
Free throw (ελεύθερη βολή) → σουτ χωρίς αντίπαλο
Three-point shot (τρίποντο) → καλάθι από μακριά (3 πόντοι)
Timeout (τάιμ άουτ) → διακοπή αγώνα
Point guard → οργανωτής της ομάδας
Shooting guard → καλός στο σουτ
Forward → παίζει κοντά και μακριά από το καλάθι
Center → ο πιο ψηλός παίκτης, κοντά στο καλάθι
Block (τάπα) → σταματώ το σουτ αντιπάλου
Fast break (αιφνιδιασμός) → γρήγορη επίθεση
Βασικές ξενόγλωσσες λέξεις στο βόλεϊ (πετοσφαίριση):
Serve (σερβίς) → Το χτύπημα για να ξεκινήσει το παιχνίδι
Reception (υποδοχή) → Η πρώτη επαφή μετά το σερβίς
Pass (πάσα) → Μεταβίβαση της μπάλας σε συμπαίκτη
Set (σετ / πάσα για επίθεση) → Η πάσα προς τον επιθετικό
Block (μπλοκ) → Προσπάθεια να σταματήσει το καρφί
Libero (λίμπερο) → Ειδικός αμυντικός παίκτης
Rotation (περιστροφή) → Αλλαγή θέσεων των παικτών
Timeout (τάιμ άουτ) → Διακοπή του αγώνα
Referee (διαιτητής) → Αυτός που ελέγχει τον αγώνα
Net (φιλέ) → Το δίχτυ στη μέση του γηπέδου
Court (γήπεδο) → Ο χώρος που παίζεται το παιχνίδι
Ace (άσος) → Πόντος απευθείας από το σερβίς
Match (αγώνας) → Ολόκληρο το παιχνίδι
Βασικές ξενόγλωσσες λέξεις στο χάντμπολ ( χειροσφαίριση):
dribble (ντρίμπλα) → χτυπώ την μπάλα στο έδαφος
pass (πάσα) → δίνω την μπάλα σε συμπαίκτη
shot (σουτ) → προσπαθώ να βάλω γκολ
goal (γκολ) → όταν η μπάλα μπαίνει στο τέρμα
fast break (αιφνιδιασμός) → γρήγορη επίθεση
foul (φάουλ) → αντικανονικό μαρκάρισμα
free throw (ελεύθερη ρίψη) → επανεκκίνηση του παιχνιδιού μετά από παράβαση
penalty throw (πέναλτι) → σουτ από τη γραμμή των 7 μέτρων
2-minute suspension (δίλεπτη αποβολή) → παίκτης βγαίνει για 2 λεπτά
goalkeeper (τερματοφύλακας) → προστατεύει το τέρμα
wing (εξτρέμ) → παίζει στα πλάγια
back (περιφερειακός) → οργανώνει και σουτάρει από μακριά
pivot / line player (πίβοτ) → παίζει κοντά στη γραμμή του τέρματος
assist (ασίστ) → πάσα που οδηγεί σε γκολ
block (μπλοκ) → σταματώ σουτ αντιπάλου
steal (κλέψιμο) → παίρνω την μπάλα από αντίπαλο
timeout (τάιμ άουτ) → διακοπή αγώνα
coach (κόουτς) → ο προπονητής
Βασικές ξενόγλωσσες λέξεις στο πόλο (υδατοσφαίριση):
pass (πάσα) → δίνω την μπάλα σε συμπαίκτη
shot (σουτ) → προσπαθώ να βάλω γκολ
goal (γκολ) → όταν η μπάλα μπαίνει στο τέρμα
dribble (ντρίμπλα) → προχωρώ με την μπάλα κολυμπώντας
foul (φάουλ) → αντικανονική ενέργεια
free throw (ελεύθερη ρίψη) → επανεκκίνηση του παιχνιδιού
penalty (πέναλτι) → σουτ από κοντινή απόσταση χωρίς αντίπαλο
exclusion foul (αποβολή) → παίκτης βγαίνει προσωρινά έξω
turnover (απώλεια μπάλας) → χάνεται η κατοχή της μπάλας
goalkeeper (τερματοφύλακας) → προστατεύει το τέρμα
center forward / hole set (φουνταριστός) → παίζει μπροστά στο τέρμα
driver (περιφερειακός) → κινείται και δημιουργεί φάσεις
defender (αμυντικός) → μαρκάρει τους αντιπάλους
assist (ασίστ) → πάσα που οδηγεί σε γκολ
block (μπλοκ) → σταματώ σουτ αντιπάλου
steal (κλέψιμο) → παίρνω την μπάλα από αντίπαλο
counter attack (αντεπίθεση) → γρήγορη επίθεση μετά από άμυνα
timeout (τάιμ άουτ) → διακοπή αγώνα
coach (κόουτς) → ο προπονητής
Υπάρχουν όμως και παράγωγες λέξεις (δηλαδή λέξεις που βγαίνουν από τις ξενόγλωσσες) στα ομαδικά αθλήματα. Παραδείγματα:
Από το βόλεϊ (volleyball)
βολεϊμπολίστας → παίκτης βόλεϊ
βολεϊμπολίστρια → παίκτρια βόλεϊ
Από το μπάσκετ (basketball)
μπασκετμπολίστας → παίκτης μπάσκετ
μπασκετμπολίστρια → παίκτρια μπάσκετ
μπασκετικός → σχετικός με το μπάσκετ
Από το πόλο (water polo)
πολίστας → παίκτης πόλο
πολίστρια → παίκτρια πόλο
Από το χάντμπολ (handball)
χαντμπολίστας → παίκτης χάντμπολ
χαντμπολίστρια → παίκτρια χάντμπολ
Από το σουτ (shot)
σουτάρω → κάνω σουτ
σουτάρισμα → η ενέργεια του σουτ
σουτέρ → παίκτης που σουτάρει καλά
Από την πάσα (pass)
πασάρω → δίνω πάσα
πάσαρισμα → η ενέργεια της πάσας
Από το γκολ (goal)
γκολτζής → παίκτης που βάζει πολλά γκολ
Από το ντρίμπλα (dribble)
ντριμπλάρω → κάνω ντρίμπλα
ντριμπλάρισμα → η ενέργεια
Από το μπλοκ (block)
μπλοκάρω → σταματώ τον αντίπαλο
μπλοκάρισμα → η ενέργεια
Από το Serve (σερβίς)
σερβίρω
Από το σκριν (screen)
σκρινάρω → κάνω σκριν
σκρινάρισμα → η πράξη του σκριν
Από το κόουτς (coach)
κοουτσάρω → καθοδηγώ την ομάδα
κοουτσάρισμα → η προπόνηση/καθοδήγηση
Από το ματς (match)
ματσάρω → ταιριάζω ή αντιμετωπίζω αντίπαλο
Μετά από μελέτη των παραπάνω στοιχείων και τη συζήτηση που κάναμε, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι οι ξενόγλωσσες λέξεις στα ομαδικά αθλήματα είναι πολύ συνηθισμένες και συχνά χρήσιμες. Πολλά αθλήματα δημιουργήθηκαν ή οργανώθηκαν σε χώρες του εξωτερικού, κυρίως στην Αγγλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για παράδειγμα, το ποδόσφαιρο (football) και το μπάσκετ (basketball) απέκτησαν τους βασικούς τους κανόνες εκεί. Έτσι, οι αρχικοί όροι ήταν στα αγγλικά και διατηρήθηκαν. Οι λέξεις αυτές ήρθαν στην Ελλάδα μαζί με τα ίδια τα αθλήματα και σιγά-σιγά προσαρμόστηκαν στη γλώσσα μας. Μας βοηθούν να επικοινωνούμε πιο εύκολα και να κατανοούμε καλύτερα το παιχνίδι, ακόμη και σε διεθνές επίπεδο, όπου οι ίδιοι όροι χρησιμοποιούνται από αθλητές και φιλάθλους σε όλο τον κόσμο.
Ωστόσο, είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε και τις αντίστοιχες ελληνικές λέξεις, ώστε να χρησιμοποιούμε σωστά και με σεβασμό τη γλώσσα μας. Η γνώση και των δύο μάς δίνει τη δυνατότητα να εκφραζόμαστε πιο πλούσια και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Συμπερασματικά, το καλύτερο είναι να βρίσκουμε μια ισορροπία, χρησιμοποιώντας τόσο τις ξενόγλωσσες όσο και τις ελληνικές λέξεις, ανάλογα με την περίσταση. Με αυτόν τον τρόπο, γινόμαστε καλύτεροι φίλαθλοι, πιο ενημερωμένοι γνώστες των αθλημάτων, αλλά και πιο συνειδητοποιημένοι χρήστες της γλώσσας μας.
Ε/1
