Η Καριέρα και το Έργο του Υποναυάρχου του Λιμενικού Σώματος, κ. Στράτου Γιαμά
του Δημήτρη Γιαμά (Β1)
Το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς θεσμούς που διασφαλίζουν την ασφάλεια στις ελληνικές θάλασσες. Οι άνδρες και οι γυναίκες που υπηρετούν σε αυτό έχουν την ευθύνη της προστασίας των θαλάσσιων συνόρων, της διάσωσης ανθρώπων σε κίνδυνο, της αντιμετώπισης παράνομων δραστηριοτήτων, αλλά και της περιβαλλοντικής προστασίας.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ένας αξιωματικός του Λιμενικού μοιράζεται μαζί μας τις εμπειρίες του, τις προκλήσεις του επαγγέλματος και τις δεξιότητες που απαιτούνται. Για εμάς τους μαθητές λυκείου, αυτή η συζήτηση μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και καθοδήγησης, ιδιαίτερα για όσους ενδιαφέρονται για σταδιοδρομία στις ένστολες υπηρεσίες ή σε επαγγέλματα που σχετίζονται με τη θάλασσα. Μέσα από τα λόγια του αξιωματικού, θα ανακαλύψουμε τι σημαίνει να υπηρετεί κανείς με αφοσίωση και ευθύνη ένα τόσο κρίσιμο λειτούργημα.
Ονομάζομαι Στράτος Γιαμάς και είμαι 55 ετών. Ξεκίνησα την καριέρα μου στο Λιμενικό Σώμα τον Νοέμβριο του 1995 ως Δόκιμος Σημαιοφόρος και έφτασα μέχρι τον βαθμό του Υποναυάρχου. Πριν ενταχθώ στο Λιμενικό, ήμουν αξιωματικός του Εμπορικού Ναυτικού (Γ’ Μηχανικός), αλλά αποφάσισα να ακολουθήσω αυτή την πορεία για να αποφύγω τις μακροχρόνιες απουσίες από την οικογένειά μου. Κατά τη διάρκεια της καριέρας μου, υπηρέτησα σε διάφορες θέσεις, όπως Α’ Μηχανικός σε πλωτά μέσα, αξιωματικός ασφάλειας ναυσιπλοΐας στο Ε.Κ.Σ.Ε.Δ., εκπαιδευτής αέρος σε αποστολές έρευνας και διάσωσης με τα ελικόπτερα Super Puma, καθώς και διοικητής στη 2η Περιφερειακή Διοίκηση Λιμενικού Σώματος. Από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισα ήταν οι πολυάριθμες αποστολές μου στα Super Puma, ιδιαίτερα κατά την ελληνοτουρκική κρίση του 2020, που με κράτησαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από την οικογένειά μου. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου, παρατήρησα σημαντικές αλλαγές στον ρόλο του Λιμενικού Σώματος σε κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα. Ένα περιστατικό που με σημάδεψε ιδιαίτερα ήταν η αεροδιακομιδή της 15χρονης τότε Μυρτώς από την Πάρο, η οποία είχε κακοποιηθεί βάναυσα. Η εικόνα της εκείνη την ημέρα θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη μου για πάντα.
Το Λιμενικό Σώμα διαχειρίζεται την παράνομη μετανάστευση και το λαθρεμπόριο μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου περιπολιών στο Αιγαίο, που διεξάγονται 24 ώρες το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα. Τα τελευταία 10-15 χρόνια, η FRONTEX έχει συνδράμει με προσωπικό και μέσα, ενισχύοντας το έργο του Λιμενικού. Μια επιχείρηση διάσωσης στη θάλασσα ξεκινά συνήθως από ένα τηλεφώνημα ή σήμα κινδύνου, το οποίο λαμβάνει ο θάλαμος επιχειρήσεων. Στη συνέχεια, ενεργοποιούνται οι αρμόδιες αρχές και αποστέλλεται βοήθεια από το κοντινότερο διαθέσιμο σκάφος ή πλοίο. Οι βασικές απειλές που αντιμετωπίζει σήμερα το Λιμενικό περιλαμβάνουν, εκτός από την παράνομη μετανάστευση, το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και όπλων καθώς και τη λαθραλιεία από τουρκικά αλιευτικά στο Θρακικό πέλαγος. Η τεχνολογία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις επιχειρήσεις, διευκολύνοντας το έργο των στελεχών. Όσον αφορά τις συνεργασίες, η Ελλάδα διατηρεί καλές σχέσεις με κράτη όπως η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ιταλία, η Αλβανία και η Βουλγαρία, καθώς και με την FRONTEX. Ωστόσο, η συνεργασία με την Τουρκία και τη Λιβύη χαρακτηρίζεται από καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης, καθώς οι χώρες αυτές αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ελλάδα στον τομέα της παράνομης μετανάστευσης.
Η εκπαίδευση ενός αξιωματικού του Λιμενικού Σώματος πραγματοποιείται αρχικά μέσω των Πανελληνίων Εξετάσεων και έπειτα ξεκινάει η εκπαίδευση και η φοίτησης στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων για τέσσερα έτη, ακολουθώντας το πρόγραμμα εκπαίδευσης του Πολεμικού Ναυτικού. Οι απαραίτητες δεξιότητες αποκτώνται μέσα από τη συνεχή εκπαίδευση και την πρακτική εμπειρία, καθώς η καθημερινότητα του Λιμενικού είναι απαιτητική. Για έναν νέο που ενδιαφέρεται να ενταχθεί στο Σώμα, είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι οι συνεχείς μεταθέσεις και η στρατιωτική πειθαρχία είναι βασικά στοιχεία της καριέρας του. Εφόσον ανταπεξέλθει σε αυτές τις προκλήσεις, το Λιμενικό μπορεί να προσφέρει μια σταθερή και αξιόλογη επαγγελματική πορεία. Όσον αφορά τις ευκαιρίες εξέλιξης, το Λιμενικό Σώμα έχει πολλαπλό ρόλο που εκτείνεται από επιχειρησιακές δράσεις, όπως η αστυνόμευση και η διάσωση, έως τη ναυτιλιακή πολιτική και την επιθεώρηση λιμενικών υποδομών. Αυτό προσφέρει στα στελέχη τη δυνατότητα εξειδίκευσης και περαιτέρω εκπαίδευσης πάνω σε κάποιον συγκεκριμένο τομέα.
Η μετάβαση από τη στρατιωτική ζωή στην πολιτική καθημερινότητα δεν ήταν εύκολη. Όταν έχεις περάσει δεκαετίες σε ένα αυστηρά δομημένο περιβάλλον, όπου οι εντολές δίνονται και εκτελούνται χωρίς παρερμηνείες, η προσαρμογή σε έναν κόσμο όπου όλα είναι πιο ρευστά, διαπραγματεύσιμα και πολλές φορές γραφειοκρατικά χρονοβόρα, αποτελεί μεγάλη πρόκληση. Η πειθαρχία, η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων και η σαφήνεια στον τρόπο λειτουργίας που χαρακτηρίζουν τη στρατιωτική νοοτροπία, δεν είναι πάντα δεδομένα στον πολιτικό και διοικητικό χώρο. Χρειάστηκε χρόνος για να προσαρμοστώ στους διαφορετικούς ρυθμούς, στις διαρκείς διαβουλεύσεις και πολλές φορές στη δυσκολία άμεσης υλοποίησης όσων θεωρούνταν αυτονόητα σε ένα στρατιωτικό πλαίσιο. Ωστόσο, η εμπειρία από το Λιμενικό Σώμα έδωσε τα εφόδια για να αντιμετωπίσω και αυτήν τη νέα πρόκληση (τελική πλέον), διατηρώντας τις ίδιες αρχές: ευθύνη, αποφασιστικότητα και προσήλωση στο καθήκον.
