Το Ρέθυμνο, όπως το απέδωσε στο έργο της, η Ρεθυμνιώτισσα καλλιτέχνιδα Λιλή Στεφανάκη Αντωνιάδη (1938 – 2010). Η Λιλή Στεφανάκη σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Γιάννη Μόραλη. Ψηφιδωτές συνθέσεις της βρίσκονται σε δημόσιους χώρους στην Αθήνα. Ο συγκεκριμένος πίνακας αποτελεί δωρεά του αδελφού της ζωγράφου, Βαγγέλη Στεφανάκη, στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου, όπου και εκτίθεται. Δημοσιεύεται με έγκριση του Διοικητικού Συμβουλίου της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου.
ΠΑΝΤΕΛΗ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗ
«ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ» (1938)
(Τα αποσπάσματα αντλήθηκαν από την έκδοση της Εστίας, 1993)
«Τὸ Ρέθεμνος εἶναι μιὰ μικρὴ πολιτεία μ’ ἑφτά ἴσαμε ὀχτὼ χιλιάδες ψυχὲς χτισμένη γιαλό-γιαλὸ στὴ βορινὴ στεριὰ τῆς Κρήτης, ἀπάνω στὸ μεσοστράτι ἀπὸ Χανιὰ σὲ Μεγαλόκαστρο. Λέγεται πὼς τὸν παλιὸ καιρὸ ἀκούστηκε στὸν κόσμο γιὰ τὸ ἐμπόριό της, πὼς πρόκοψε στὴ ναυτωσύνη, γέννησε κιόλας δυό-τρεῖς καλοὺς ποιητάδες καὶ ζωγράφους, ποὔναι πάντα χρειαστοὶ γιὰ νὰ βαστιέται τὄνομα ἑνὸς τόπου ἀκατάλυτο, ὅταν βουβαθοῦν τὰ παζάρια του κ” οἱ ταρσανάδες του ρημάξουν καὶ τὰ καλήτερα παιδιά του κάμουν φύλλα φτερά. Κοντὰ σ” αὐτὰ λέγεται ἀκόμα, πράμα ποὺ μπορεῖς νὰ τὸ βεβαιώσεις καὶ σήμερα, πὼς οἱ πολίτες τοῦ Ρεθέμνου εἴταν ἄνθρωποι ἀγαθοί, σεμνοὶ καὶ συνάμα περήφανοι, διαβασμένοι καὶ καλότροποι, κοντολογίς εἶδος ποθητὸ μέσα στὸ φιλοτάραχο νησί.»
« … Τὸ Ρέθεμνος, μαθές, εἶναι χτισμένο πάνω στὸ σύνορο τῆς ἡμεράδας καὶ τῆς ἀγριάδας. Ἡ ἀγριωπὴ μεριὰ σὲ καλεῖ, τὸν καιρὸ τῆς χειμωνιᾶς, νὰ θαμάζεσαι τὸν πόλεμο ποὺ κάνει τὸ πέλαγο μὲ τοὺς βράχους, ποὺ στέκουν ἐκεῖ σὰ δυναμάρια νὰ διαφεντεύουν τὴν πολιτεία στὸν αἰῶνα. Ὁ ἥμερος γιαλὸς σοὔχει στρωμένη, τὶς ὧρες τῆς καλοκαιριᾶς, τὴν ἀμμουδιὰ καὶ τὸ σγουρὸ τὸ κοντοθάλασσο νἄρχεσαι νὰ περιπατᾶς ἀνέγνοιαστος, σὰν τὸ δίκαιο στὰ λιβάδια τοῦ Παράδεισου.»
Πρεβελάκης Παντελής: Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1909 και πέθανε στην Αθήνα το 1986. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του παν/μίου Αθηνών. Από το 1937 ως το 1941 ήταν διευθυντής της Διεύθυνσης Γραμμάτων Καλών Τεχνών του Υπουργείου Παιδείας και καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης από το 1939 μέχρι το 1974 στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Πολυπράγμων, εκτός από την τέχνη ασχολήθηκε με τη συγγραφή μυθιστορημάτων, ποίησης, θεατρικών έργων, ενώ μετέφρασε αρχαίους Έλληνες και ξένους συγγραφείς. Πηγή έμπνευσης στα περισσότερα έργα του υπήρξε η Κρήτη. Ιδιαίτερη φιλία τον συνέδεε με τον Ν. Καζαντζάκη, ο οποίος υπήρξε ο πνευματικός του μέντορας. Για το πολυσχιδές έργο του και την γενικότερη πνευματική του προσφορά αναγνωρίστηκε τόσο στην Ελλάδα, όπου τιμήθηκε με βραβεία και εκλέχθηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, όσο και στο εξωτερικό. Η βιβλιοθήκη και το αρχείο του βρίσκονται από το 1993 στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Πίτσης Γεώργιος
