Συνέντευξη από ένα Αστροφυσικό, τον Μάνο Σαριδάκη
Επιμέλεια Ερωτήσεων : ΚαλλινίκηΠαπουτσάκη, τμήμα Γ3 .
Υπεύθυνος καθηγητής: Σάκης Ζέρβας
Τι υπάρχει εκεί έξω από τη γήινη ατμόσφαιρα, στο Σύμπαν; Τι θα θέλαμε να μάθουμε για αυτό; Ποιες είναι οι τελευταίες ανακαλύψεις των επιστημόνων και τι μας επιφυλάσσει το μέλλον;
Στείλαμε τις ερωτήσεις μας σε έναν ειδικό, τον Μάνο Σαριδάκη, Διευθυντή Ερευνών του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεσκόπισης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και μας απάντησε!
.
Ερώτηση: Τι είναι η σκοτεινή ενέργεια και η σκοτεινή ύλη;
Απάντηση: Η σκοτεινή ύλη και η σκοτεινή ενέργεια αποτελούν δύο από τα μεγαλύτερα και πιο ενδιαφέροντα μυστήρια της σύγχρονης κοσμολογίας. Η σκοτεινή ύλη είναι μια μορφή ύλης που δεν εκπέμπει φως και δεν μπορεί να ανιχνευθεί άμεσα με τηλεσκόπια, γι’ αυτό και ονομάζεται «σκοτεινή». Παρ’ όλα αυτά, γνωρίζουμε ότι υπάρχει επειδή η βαρύτητά της επηρεάζει την κίνηση των άστρων μέσα στους γαλαξίες και τη μεταξύ τους κίνηση. Χωρίς τη σκοτεινή ύλη, οι γαλαξίες δεν θα μπορούσαν να παραμείνουν ενωμένοι, αλλά θα διαλύονταν στο διάστημα. Η σκοτεινή ενέργεια, από την άλλη πλευρά, δεν σχετίζεται με τη βαρύτητα που τραβά, αλλά με μια «απωθητική» δράση που προκαλεί την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος. Σήμερα πιστεύουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος του Σύμπαντος αποτελείται από σκοτεινή ενέργεια και σκοτεινή ύλη, ενώ η συνηθισμένη ύλη, αυτή από την οποία αποτελούνται τα άστρα, οι πλανήτες και εμείς, είναι μόνο ένα μικρό ποσοστό. Αν το Σύμπαν ήταν μια ταινία, η σκοτεινή ύλη θα ήταν το αόρατο σκηνικό που κρατά την ιστορία στη θέση της, και η σκοτεινή ενέργεια το κουμπί fast-forward που κάνει την πλοκή να εξελίσσεται όλο και πιο γρήγορα.
Ερώτηση: Υπάρχουν πιθανότητες να υπάρχει το multiverse;
Απάντηση:Το multiverse, ή Πολυσύμπαν στα ελληνικά, είναι η ιδέα ότι το δικό μας Σύμπαν ίσως δεν είναι το μοναδικό, αλλά ένα από τα πάρα πολλά σύμπαντα που υπάρχουν ταυτόχρονα. Ορισμένες σύγχρονες θεωρίες φυσικής, όπως αυτές που σχετίζονται με τη εξέλιξη του Σύμπαντος ή την κβαντική μηχανική, αφήνουν ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο. Αν και μέχρι σήμερα δεν έχουμε καμία παρατηρησιακή απόδειξη ότι άλλα σύμπαντα υπάρχουν πραγματικά, έχουμε πολλούς καλούςλόγους να πιστεύουμε ότι αυτά πράγματι υπάρχουν, γιατί αν δεν υπήρχαν το δικό μας Σύμπαν δεν θα ήταν έτσι όπως είναι. Βέβαια μην νομίζετε ότι στα άλλα αυτά “σύμπαντα” υπάρχουμε και εμείς αλλά κάνουμε διαφορετικά πράγματα. Είναι απλά άλλα “σύμπαντα”, με τους δικούς τους νόμους και εξέλιξη. Με λίγα λόγια, το multiverse δεν είναι σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας, αλλά ούτε και κάτι που μπορούμε να αποδείξουμε (ακόμα).
Ερώτηση: Γιατί «πεθαίνουν» τα άστρα;
Απάντηση:Τα άστρα λάμπουν επειδή στον πυρήνα τους πραγματοποιούνται πυρηνικές αντιδράσεις που μετατρέπουν υδρογόνο σε ενέργεια. Όσο υπάρχει καύσιμο, το άστρο παραμένει σταθερό. Όταν όμως το υδρογόνο αρχίσει να τελειώνει, το άστρο χάνει αυτή την ισορροπία και «πεθαίνει», δηλαδή αλλάζει μορφή. Τα μικρά άστρα καταλήγουν σε λευκούς νάνους, ενώ τα πιο μεγάλα μπορεί να εκραγούν σε υπερκαινοφανείς αστέρες (οι γνωστοί supernova) και να αφήσουν πίσω τους αστέρια νετρονίων ή ακόμα και τις μυστηριώδεις μαύρες τρύπες. Στην διαστημική μας γειτονιά, πριν τον Ήλιο μας, υπήρχε ένα προηγούμενο αστέρι, που στο εσωτερικό του παρήγαγε όλα τα χημικά στοιχεία, και που όταν τελείωσε τη “ζωή” του και εξερράγη, έφτιαξε το νεφέλωμα από όπου προέκυψε ο Ήλιος, οι πλανήτες, και εμείς οι ίδιοι. Κάθε άτομο του σώματός μας, έχει φτιαχτεί στο εσωτερικό αυτού του παλιού αστεριού. Είμαστε κυριολεκτικά φτιαγμένοι από αστερόσκονη.
Ερώτηση: Τι υπάρχει μέσα σε μια μαύρη τρύπα;
Απάντηση: Οι μαύρες τρύπες είναι από τα πιο μυστηριώδη αντικείμενα του Σύμπαντος. Ξέρουμε ότι δημιουργούνται όταν ένα πολύ μεγάλο άστρο καταρρεύσει κάτω από τη δική του βαρύτητα. Στο εσωτερικό τους υπάρχει μια περιοχή όπου η ύλη συμπιέζεται υπερβολικά και ο χώρος και ο χρόνος παραμορφώνονται. Στο κέντρο της θεωρούμε ότι υπάρχει μια “ανωμαλία”, όπου οι νόμοι της φυσικής που γνωρίζουμε δεν μπορούν να περιγράψουν τι συμβαίνει. Επειδή τίποτα δεν μπορεί να βγει από μια μαύρη τρύπα, ή όπως λέμε πιο σωστά, “τίποτα δεν μπορεί να βγει από τον ορίζοντά της”, δεν μπορούμε να δούμε άμεσα το εσωτερικό της, κι έτσι παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της επιστήμης. Αν και δεν υπάρχουν μαύρες τρύπες κοντά στο ηλιακό σύστημα, καλό είναι να μην πάτε ποτέ κοντά σε μια μαύρη τρύπα. Θα σας καταπιεί ταχύτατα!
Ερώτηση: Είναι δυνατή η αποίκηση της Σελήνης ή κάποιου πλανήτη;
Απάντηση: Η ιδέα της αποίκησης της Σελήνης ή του Άρη δεν ανήκει πια στη φαντασία. Η Σελήνη βρίσκεται κοντά στη Γη και θα μπορούσε να φιλοξενήσει επιστημονικές βάσεις στο μέλλον. Ήδη και οι Ευρωπαίοι με τους Αμερικάνους, μαζί τους και η χώρα μας, ετοιμάζει την αποστολή “Artemis” για να ξαναπάμε στη Σελήνη με σκοπό να φτιάξουμε μόνιμη αποικία, αλλά και οι Κινέζοι με τους Ρώσους θα κάνουν το ίδιο. Οι αποικίες στη Σελήνη θα είναι γεγονός μέσα στην επόμενη δεκαετία. Τώρα, ο Άρης θεωρείται ο πιο κατάλληλος πλανήτης για ανθρώπινη παρουσία, επειδή έχει παρόμοια διάρκεια ημέρας με τη Γη και ίχνη νερού. Παρ’ όλα αυτά, τα προβλήματα είναι πολλά:έλλειψη ατμόσφαιρας, ισχυρή ακτινοβολία, χαμηλές θερμοκρασίες και δυσκολία στην παραγωγή τροφής. Άρα, η αποίκηση του Άρη είναι μεν δυνατή, αλλά απαιτεί ακόμα πολλά χρόνια έρευνας, τεχνολογίας και υπομονής. Αν όλα πάνε καλά, θα έχουμε την πρώτη αποικία στον Άρη μετά το 2070.
Σας ευχαριστούμε κ.Σαριδάκη και ευχόμαστε πολλές νέες ανακαλύψεις.
