Χρυσόστομος Σμύρνης , μια μορφή τραγική και συμβολική.
του: Γεωργίου Πότου
και των: Θοδωρή Γερανίου και Δημήτρη Βαριάμη
Ο Χρυσόστομος Σμύρνης, κατά κόσμον Χρυσόστομος Καλαφάτης, γεννήθηκε το 1867 στην Τρίγλια της Μικράς Ασίας, σε μια εποχή όπου ο ελληνισμός της περιοχής ζούσε ακόμη μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά με έντονη πολιτιστική και πνευματική δραστηριότητα. Από νεαρή ηλικία έδειξε κλίση στα γράμματα και στη θεολογία, γι’ αυτό και φοίτησε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Ορθοδοξίας.
Η πορεία του στην Εκκλησία ήταν γρήγορη. Το 1902 εξελέγη Μητροπολίτης Δράμας, όπου ανέπτυξε έντονη δράση στον Μακεδονικό Αγώνα, στηρίζοντας τα ελληνικά σχολεία και τον ελληνικό πληθυσμό της περιοχής. Η δράση του τον έκανε γνωστό ως δυναμικό και πατριωτικό ιεράρχη.
Το 1910 μετατέθηκε στη Μητρόπολη Σμύρνης, μία από τις μεγαλύτερες και πιο ακμάζουσες ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Εκεί ανέλαβε πνευματικός ηγέτης ενός μεγάλου και εύπορου ελληνικού πληθυσμού. Οργάνωσε σχολεία, φιλανθρωπικά ιδρύματα και προσπάθησε να ενισχύσει την ελληνική ταυτότητα μέσα σε ένα πολυεθνικό περιβάλλον.
Όταν ο ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη το 1919, ο Χρυσόστομος ήταν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της ελληνικής παρουσίας. Πίστευε ότι είχε έρθει η ώρα της απελευθέρωσης των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Όμως η εξέλιξη των γεγονότων ήταν τραγική. Το 1922, μετά την ήττα της Ελλάδας και την κατάρρευση του μετώπου, ο τουρκικός στρατός μπήκε στη Σμύρνη και ακολούθησαν σφαγές και η μεγάλη πυρκαγιά της πόλης.
Ο Χρυσόστομος αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη Σμύρνη, παρά τις εκκλήσεις ξένων διπλωματών να σωθεί. Παρέμεινε δίπλα στους κατοίκους της πόλης και τελικά συνελήφθη από τον Τούρκο στρατηγό Νουρεντίν Πασά και παραδόθηκε στο εξαγριωμένο πλήθος, όπου βασανίστηκε και δολοφονήθηκε. Ο θάνατός του θεωρήθηκε μαρτύριο και σύμβολο της καταστροφής του μικρασιατικού ελληνισμού.
Το 1992 η Εκκλησία της Ελλάδος τον ανακήρυξε Άγιο και Νεομάρτυρα. Σήμερα ο Χρυσόστομος Σμύρνης δεν θεωρείται μόνο εκκλησιαστική μορφή, αλλά και ιστορικό σύμβολο της Μικρασιατικής Καταστροφής και της μοίρας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.
Στη Νέα Σμύρνη το άγαλμα του αποτελεί ένα από τα σημαντικά μνημεία της περιοχής.
Υπενθυμίζει αυτή την ιστορία και τιμά τη μνήμη τόσο του ίδιου όσο και των θυμάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Βρίσκεται σε πλατεία της Νέας Σμύρνης και αποτελεί σημείο μνήμης για τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, καθώς η πόλη δημιουργήθηκε κυρίως από πρόσφυγες που ήρθαν από τη Σμύρνη και άλλες περιοχές της Μικράς Ασίας μετά το 1922.
Το ίδιο το άγαλμα κατασκευάστηκε το 1960 από τον Έλληνα γλύπτη Θανάση Απάρτη. Απεικονίζει τον Χρυσόστομο σε δυναμική στάση, κρατώντας ράβδο και υψώνοντας το άλλο χέρι σαν να μιλά ή να απευθύνεται στον λαό του. Στη μαρμάρινη βάση του αγάλματος αναγράφονται το όνομά του και οι χρονολογίες της ζωής του. Το μνημείο δημιουργήθηκε για να τιμήσει τη δράση και τη θυσία του μητροπολίτη, ο οποίος θεωρείται σύμβολο πίστης και αντίστασης για τους Έλληνες της Μικράς Ασίας
ΠΗΓΕΣ: 1. WIKIPAIDEIA.
2 . “ΣΜΎΡΝΗ 1922: Η καταστροφή μιας πόλης”, Giles Milton.
3. Δήμος Νέας Σμύρνης
