Η Πάρος, εκτός από τόπος καταγωγής μου, είναι κι ένα απ’ τα αγαπημένα μου νησιά, αφού έχω αποκτήσει υπέροχες αναμνήσεις από κάθε Πάσχα και καλοκαίρι που την επισκεπτόμουν. Η αγαπημένη μου όμως εποχή στο νησί, ήταν και είναι το Πάσχα, καθώς στα ορεινά κυρίως χωριά, λαμβάνουν χώρα αρκετά έθιμα που κάνουν την ατμόσφαιρα της Μεγάλης Εβδομάδας κατανυκτική. Ακόμα με θυμάμαι να πιέζω τους γονείς μου να τα επισκεφθούμε!
Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, από το 1924, στο χωριό της Λαγκάδας γίνεται αναπαράσταση του μαρτυρίου του Γολγοθά από τους πιστούς, οι οποίοι με σκυμμένο κεφάλι και απόλυτη σιωπή ανεβαίνουν το βουνό. Στην κορυφή του βουνού τελούνται η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών, η Ακολουθία της Ώρας, η Σταύρωση και η Αποκαθήλωση. Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, πλήθος κόσμου παρακολουθεί 12 αναπαραστάσεις των Παθών του Κυρίου κατά την περιφορά του Επιταφίου περιμετρικά του χωριού, Μάρπησσα. Την ώρα που ο Επιτάφιος έχει βγει για την καθιερωμένη περιφορά του στα σοκάκια, οι σύλλογοι και το τοπικό συμβούλιο του Δημοτικού Διαμερίσματος Μάρπησσας ετοιμάζουν δρώμενα που αναπαριστούν στιγμιότυπα της ζωής του Χριστού μέχρι και την Ανάσταση. Νέοι και παιδιά, ντυμένοι με ρούχα εκείνης της εποχής στέκονται σε διάφορα σημεία της διαδρομής του Επιταφίου και αναπαριστούν στιγμές από την είσοδο του Ιησού στα Ιεροσόλυμα, την Ανάσταση του Λαζάρου, την προσευχή στη Γεσθημανή, τη μετάνοια της αμαρτωλής γυναίκας, τον Μυστικό Δείπνο, την ανάβαση στον Γολγοθά, τον απαγχονισμό του Ιούδα, την άρνηση του Πέτρου, τη Σταύρωση, την Αποκαθήλωση και τον Επιτάφιο Θρήνο. Στον λόφο του Αγίου Αντωνίου απέναντι από το χωριό στήνονται τρεις φωτεινοί Σταυροί.
Στη λιτανεία της Ανάστασης την Κυριακή το πρωί, παιδιά ντυμένα αγγελάκια στέκονται γύρω από τις εκκλησίες και λένε ευχές κρατώντας τις λαμπάδες τους. Ακολουθεί το «Γεύμα της Αγάπης» σε χωριά, όπως ο Πρόδρομος. Ο μόνος που δεν συμμετέχει στο παραδοσιακό αυτό γλέντι, είναι… το ομοίωμα του Ιούδα.
Κάτι που μου έχει κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, είναι πως την Μεγάλη Παρασκευή σε όλες τις εκκλησίες της Πάρου, η εικόνα της Παναγίας είναι σκεπασμένη με ένα μαύρο, βελούδινο ύφασμα από όπου ξεχωρίζει μόνο το πρόσωπό της.
Ένα γνωστό έθιμο της Πάρου, που έχει σταματήσει πλέον να λαμβάνει χώρα, είναι αυτό της «κούνιας». Στη Μάρπησσα, ανήμερα του Πάσχα και μέχρι της Αναλήψεως, οι νέοι του χωριού έφτιαχναν αυτοσχέδιες κούνιες και τις έστηναν κυρίως σε τρία σημεία του χωριού. Τοποθετούσαν ένα γερό δοκάρι στα δώματα δύο κοντινών σπιτιών στα στενά σοκάκια της Μάρπησσας και από εκεί κρέμαγαν τα σχοινιά. Στην κούνια κάθονταν συνήθως ανύπαντρες κοπέλες και τις κουνούσαν τα αγόρια. Τις ημέρες αυτές οι νέοι είχαν τον πρώτο λόγο, αφού έβρισκαν την ευκαιρία να κάνουν τις γαμήλιες επιλογές τους και να συνομιλήσουν με ερωτικά δίστιχα.
“Σίδερο να’ναι το σχοινί κι ατσάλι το δοκάρι
κι εκείνος που την έδεσε να ζεί να δέσει κι άλλη.”
“Κουνήσετε την όμορφη, κουνήσετε την άσπρη,
κουνήσετε τη λεμονιά, που ‘ναι γεμάτη άνθη…”
Παρ΄ ό,τι το έθιμο αυτό είναι παλιό και δεν το συναντάμε σήμερα, είναι ένα από τα πιο γνωστά της Πάρου.
Όλα τα παραπάνω διασώζονται και διαδραματίζονται ακόμα και σήμερα, κάνοντας το Πάσχα στο νησί ξεχωριστό!
Ζωή Κοντογιώργου
