Ο ειρηνικός τρόπος με τον οποίο επιλύονται οι συγκρούσεις που προκαλούνται στο σχολικό περιβάλλον ονομάζεται σχολική διαμεσολάβηση. Η διαμεσολάβηση αποτελεί μια διαδικασία κατά την οποία παρεμβαίνει ένα ουδέτερο τρίτο πρόσωπο με εξειδικευμένες δεξιότητες, ώστε να επιλυθεί η σύγκρουση μεταξύ δύο μελών της σχολικής κοινότητας. Η σχολική διαμεσολάβηση ασκείται είτε από μαθητές είτε από εκπαιδευτικούς, ανάλογα με την περίσταση.

Η σχολική διαμεσολάβηση έχει τέσσερις βασικούς στόχους. Πρώτος στόχος είναι το υπάρχον κλίμα να ενδυναμωθεί, προσθέτοντας έναν τρόπο αντιμετώπισης συγκρούσεων μη πειθαρχικό, αλλά συνεργατικό και ειρηνικό. Επίσης, οι διαμεσολαβητές επιθυμούν να διδάξουν στα υπόλοιπα παιδιά ότι χρειάζεται να αναλαμβάνουν τις ευθύνες των πράξεών τους. Επιπλέον, αναγκαία είναι και η καλλιέργεια της συνεργασίας και της επικοινωνίας, του σεβασμού και της ενσυναίσθησης, ώστε να μειωθεί η εμφάνιση βίας στο περιβάλλον του σχολείου.  Τελευταίος στόχος της διαμεσολαβητικής διαδικασίας είναι η απαλλαγή των διδασκόντων από τον άχαρο ρόλο του τιμωρού και των μαθητών από την τιμωρία.

Είναι αδιαμφισβήτητο πως μαθητές και εκπαιδευτικοί επωφελούνται από τη διαμεσολάβηση. Βρίσκουν νέους τρόπους να επιλύσουν τα προβλήματα με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι καθημερινώς και γίνονται υπεύθυνοι. Μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να ακούν τον άλλον χωρίς να τον κρίνουν, να αποδέχονται και να σέβονται τη διαφορετικότητα και να διεκδικούν το δικαίωμα της ατομικότητας και της ισότητας.

Χάρη στη διαμεσολάβηση στο σχολείο επικρατεί πλέον ειρήνη, απουσιάζουν οι επιθετικές συμπεριφορές, τα πειθαρχικά προβλήματα, οι αποβολές και ο φόβος, με αποτέλεσμα τα παιδιά να αισθάνονται ασφαλή. Υπάρχει κλίμα εμπιστοσύνης και εχεμύθειας, όλοι νιώθουν αποδεκτοί, μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους και να λύσουν τις διαφορές τους με διάλογο. Τέλος, η σχολική διαμεσολάβηση αποτελεί ένα εργαλείο πρόληψης της σχολικής βίας και του εκφοβισμού μέσω της καλλιέργειας ενός δημοκρατικού και ειρηνικού κλίματος στο σχολικό περιβάλλον.

Μαρίνα Ναβροζίδου

            Τα τσιαττσιτά αποτελούν ιαμβικά δεκαπεντασύλλαβα ομοιοκατάληκτα δίστιχα με δύο ημιστίχια, ένα των οχτώ συλλαβών και ένα των επτά.

«Ε άδρωπε πού μασ εσαι ν αρπάξεις, να στοιβάσεις,

την γην να κάμεις μάλιν σου, τον κόσμον ν αγκαλιάσεις.

Σάν έρκεσαι, χαρρεύκεσαι τόν κόσμον εννά φάεις,

μμά πάλε πίσω νηστικός, σάν ηρτες, εννά πάεις

Τρεις εν οι μέρες σου που ζιείς στη γην τζιαί βασιλεύκεις

τη μια μωρόν, στες δκυό σαι νιος, στες τρεις γερνάς τζιαί φεύκεις»

Σε ορισμένες παραλλαγές, το πρώτο διπλασιάζεται και αντί για τριάντα, το τσιαττιστό έχει σαρανταέξι συλλαβές και ονομάζεται «ανάμνηση». Το περιεχόμενο τους είναι σκωπτικό, φιλοσοφικό, ξενιτιάς, παροιμίας, αλλά κυρίως ερωτικό.

Κατά την πρακτική των τσιαττιστών, οι οργανοπαίχτες παίζουν μια απλή μελωδία ως εισαγωγή, ώστε να μπορούν οι τσιαττιστές να σκεφτούν και να απαντήσουν στον αντίπαλό τους γρήγορα και ουσιαστικά. Το λαούτο συνοδεύει και συμβάλλει στην διατήρηση του σταθερού παλμού. Το βιολί, ωστόσο, βοηθάει τον ερμηνευτή να τραγουδάει σε σωστό τόνο. Κάθε νότα αντιστοιχεί και σε μία συλλαβή. Σπανίως, εντοπίζουμε και ταμπουτσά, ένα μεγάλο δερμάτινο, χωρίς τρύπες, κόσκινο.

Πριν την έναρξη του δίστιχου, οι ερμηνευτές λένε «εεεεεε!», για να τραβήξουν την προσοχή των ακροατών. Οι άντρες δικαιούνται να τσιαττίζουν μεταξύ τους σε δημόσιο χώρο, ενώ με τις γυναίκες μόνο στο σπίτι.  Επίσης, στα γλέντια, επιτρέπεται και μεταξύ των γυναικών το τσιάττισμα, χωρίς όμως να προσβάλλουν η μία την άλλη.

Η μεγαλύτερη λαϊκή γιορτή των τσιαττιστών είναι ο Κατακλυσμός, ένας διαγωνισμός, με έντονο το στοιχείο του ανταγωνισμού, στοιχείο που απουσιάζει από τις μαντινάδες της Κρήτης και τα πεισματικά των Δωδεκανήσων. Οι νικητές, δηλαδή όσοι θα καταφέρουν να αντιπαραθέσουν στους αντιπάλους τους, λαμβάνουν βραβεία. Ταλαντούχοι τσιαττιστές μπορεί να είναι και αναλφάβητοι άνθρωποι, οι οποίοι τραγουδούν φιλοσοφίες, επειδή έχουν σπουδαία σχέση με τις εικόνες, τον παλμό και το ρυθμό της φύσης και της πραγματικότητας.

Ιδιαίτερη σημασία στα τσιαττιστά είχαν δώσει ο Κωνσταντίνος Καβάφης από την Αλεξάνδρεια και ο Γεώργιος Σεφέρης από τη Σμύρνη. Οι δύο Έλληνες ποιητές είχαν καταγράψει κάποια δίστιχα. Ο Καβάφης, μάλιστα, το είχε ενσωματώσει, στο λεξικό που έγραφε ο ίδιος το 1917 με τις σπάνιες λέξεις, ως παράθεμα.

Στην σημερινή εποχή, τα τσιαττιστά έχουν αρχίσει να χάνουν τον αρχικό στόχο της δημιουργίας τους και της υψηλής τους ποιότητας, καθώς οι νέοι εκφράζουν μόνο λόγια ή συναισθήματα που δεν παραπέμπουν σε εικόνες. Τα τσιαττιστά λειτουργούν πλέον ως μέσο καθημερινής επικοινωνίας, στα κουρεία, τα καφενεία και την αγορά, όπου οι άνθρωποι μιλάνε τσιαττίζοντας.

Μαρίνα Ναβροζίδου

Η Κύπρος είναι ένας πολυβασανισμένος τόπος. Από την αρχαιότητα, λαοί διαφορετικοί την κατακτούν και την θέτουν υπό την κατοχή τους. Οι καταπιεσμένοι άνθρωποι του νησιού είχαν ανάγκη να εκφράζουν με κάποιον τρόπο τις σκέψεις και τα έντονα συναισθήματα τους. Στράφηκαν τότε στη μουσική, η οποία στις αντίξοες συνθήκες σκλαβιάς, δουλείας, και καταπίεσης αποτέλεσε το στήριγμα τους για να διατηρήσουν την εθνική τους ταυτότητα. Μέσα από τα Κυπριακά τραγούδια τα οποία επιβίωσαν στο χρόνο, μαθαίνει κανείς για πολλά από τα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στο νησί, τις παραδόσεις του, τα ήθη, τα έθιμα και την ψυχή των Κυπρίων.

Κατά την Φραγκοκρατία η μουσική της Κύπρου επηρεάστηκε έντονα από την Γαλλική μουσική,  ενώ κατά τα βυζαντινά χρόνια από την εκκλησιαστική μουσική, και γι’ αυτό απέκτησε θρησκευτικό χαρακτήρα. Η βυζαντινή μουσική της Κύπρου συνοδευόταν στις εκκλησίες συνήθως από μουσικά όργανα, όπως  ο ποιμενικός αυλός, ο άσκαυλος, ο πλαγίαυλος, το κέρας ή αλλιώς βούκιν , η σάλπιγγα, τα κύμβαλα και τα τύμπανα. Κατά την Τουρκοκρατία, καθώς το νησί ήταν αποκομμένο από την υπόλοιπη Ευρώπη, καλλιτεχνικά και πολιτιστικά δεν επηρεάστηκε από τα ρεύματα της. Τα μουσικά είδη που επικράτησαν εκείνη την περίοδο στην Κύπρο ήταν η βυζαντινή και η παραδοσιακή μουσική.

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή, τα τραγούδια, η μουσική και οι χοροί που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες επηρέασαν σημαντικά τον χαρακτήρα της κυπριακής μουσικής στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι Κύπριοι που είχαν δεθεί με τους πρόσφυγες Μικρασιάτες, μπορούσαν από κοινού να καταλάβουν τον πόνο από το δύσκολο παρελθόν που βάρυνε και τους δύο λαούς. Τα νέα στοιχεία τους ενσωματώθηκαν σιγά σιγά στη μουσική της Κύπρου, οικοδομώντας και το σημερινό της χαρακτήρα σε συνδυασμό με τη νησιωτική ελληνική μουσική.

Μαρίνα Ναβροζίδου

            Τα Χριστούγεννα είναι μια πολύ αγαπημένη εορταστική περίοδος, κυρίως για τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Είναι μια περίοδος ελευθερίας, ξεκούρασης και γαλήνης. Δίνεται η ευκαιρία στους ανθρώπους να ξεφύγουν από τις δυσκολίες της ζωής και να διασκεδάσουν. Η πόλη κατά την περίοδο αυτή στολίζεται με ψηλά χριστουγεννιάτικα δέντρα, πολύχρωμα λαμπάκια και πολλές γιρλάντες. Βιώνουν, όμως, όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο τα Χριστούγεννα στην πόλη; Καταφέρνουν όλοι να ζήσουν το εορταστικό κλίμα και να έχουν στιγμές χαλάρωσης και ευτυχίας;

            Στην πραγματικότητα, δεν είναι μεγάλος ο αριθμός των ανθρώπων που καταφέρνει να το επιτύχει. Στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες, πολλοί αναγκάζονται να εργάζονται συνεχώς, κάνοντας ακόμα και δύο δουλειές, με στόχο να καλύψουν τις βασικές ανάγκες διαβίωσής τους και με την ελπίδα να καταφέρουν να κάνουν το κάτι παραπάνω για να ζήσουν λίγο από το κλίμα των Χριστουγέννων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, να μην τους απομένει ελεύθερος χρόνος για να περάσουν στιγμές χαλάρωσης και ευτυχίας με την οικογένεια και τα αγαπημένα τους πρόσωπα τις ημέρες των γιορτών. Το πολυαναμενόμενο «πνεύμα των Χριστουγέννων» δεν έρχεται ποτέ, χάνεται με το πέρασμα του χρόνου και οι άνθρωποι απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο.

            Ακόμα, λόγω των οικονομικών δυσκολιών δεν απολαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό τα Χριστούγεννα. Πλέον, θεωρείται αυτονόητο από πολύ κόσμο πως όταν θα συναντηθούν με φίλους, θα υπάρχει κάποιο δώρο να τους περιμένει. Εξαιτίας αυτού, όσοι δεν είναι σε θέση να προσφέρουν ένα δώρο, κυριεύονται από το άγχος, θέτουν σε βαθιές σκέψεις τον εαυτό τους και πιστεύουν ότι δεν είναι σωστοί φίλοι, νιώθουν άσχημα. Έτσι, επιλέγουν συνήθως να περάσουν τις γιορτές μοναχικά, γιατί δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά. Η δύσκολη οικονομική τους κατάσταση δε βελτιώνει την ψυχολογική τους κατάσταση, αλλά αντίθετα την επιβαρύνει, αφού σκέφτονται συνεχώς πως δεν έχουν ιδιαίτερη αξία, κάτι που δεν αρμόζει στο «χριστουγεννιάτικο πνεύμα».

            Στις μεγαλουπόλεις, είναι επίσης σύνηθες το φαινόμενο των αστέγων. Ανήμποροι και υπομονετικοί, εκτεθειμένοι στο κρύο και την βροχή,  παρακολουθούν την εορταστική κίνηση της πόλης, κάτω από σκάλες και υπόστεγα των φωτεινών καταστημάτων. Ελπίζουν να μπορέσουν να βρουν ένα ένδυμα για να ζεσταθούν, ένα χώρο για να προστατευτούν και λίγο ζεστό φαγητό. Επιθυμούν, δηλαδή, αυτά τα βασικά αγαθά, τα οποία εμείς όλοι που διαβάζουμε αυτό το άρθρο διαθέτουμε σε αφθονία, σε αντίθεση με εκείνους… Τι θα φάνε άραγε όλοι αυτοί την ημέρα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, όταν όλοι εμείς θα βρισκόμαστε με τις οικογένειές μας τρώγοντας γιορτινά γεύματα;

            Κλείνοντας, αν και τα Χριστούγεννα αποτελούν μία από τις πιο χαρούμενες οικογενειακές γιορτές, οφείλουμε να σκεφτόμαστε πάντοτε τον συνάνθρωπό μας, να ενδιαφερόμαστε για αυτόν.  Οι ημέρες των εορτών αποτελούν μια ωραία ευκαιρία για πράξεις αγάπης. Ας κάνουμε όλοι μια προσπάθεια να βοηθήσουμε έστω και λίγο όσους έχουν ανάγκη. Ας πάψουμε να σκεφτόμαστε διαρκώς τον εαυτό μας, ας σταματήσουμε να είμαστε υλιστές και να απαιτούμε διαρκώς περισσότερα δώρα. Ας δείξουμε ενσυναίσθηση, ας προσφέρουμε αγάπη, ας βοηθήσουμε, όπως ο καθένας μας μπορεί, όλον τον κόσμο να μπει στο πνεύμα των Χριστουγέννων, να ζήσει λίγη από τη μαγεία των εορτών.

                                                                                                                                                                                     Μαρίνα Ναβροζίδου