Εξοικονόμηση ενέργειας ονομάζεται οποιαδήποτε προσπάθεια με την οποία επιτυγχάνεται περιορισμός της σπατάλης των ενεργειακών αποθεμάτων. Σήμερα ιδιαίτερα στις μεγαλουπόλεις απαιτείται πολύ μεγάλη ποσότητα ενέργειας για θέρμανση, φωτισμό, κλιματισμό κλπ πέρα από εκείνη της τροφοδοσίας των διαφόρων μηχανών των Βιομηχανιών. Για την απρόσκοπτη εξασφάλιση αυτής της ενέργειας γίνεται εξαιρετικά μεγάλη κατανάλωση, κυρίως σε καύσιμα, όπως πετρέλαιο, γαιάνθρακες και φυσικό αέριο. Όμως τα αποθέματα αυτών των καυσίμων είναι περιορισμένα. Έτσι καθίσταται αναγκαία η λήψη διαφόρων μέτρων περιορισμού τουλάχιστον της σπατάλης ώστε να διαρκέσουν τα αποθέματα αυτά περισσότερο ή ακόμα και να βρεθούν νέες τεχνολογίες απεξάρτησης από τις συμβατικές πηγές ενέργειας. Η εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να συμβεί :

• με επιλογή οικονομικότερων μηχανών σε καύσιμη ύλη,
• αποδοτικότερων οικιακών εγκαταστάσεων (μονώσεις κλπ)

Άλλοι τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας είναι οι παρακάτω:

• Η κατάλληλη μόνωση είναι βασική προϋπόθεση για την προστασία κάθε κτιρίου από το κρύο και τη ζέστη. Εξασφαλίζει δροσιά το καλοκαίρι και ζέστη το χειμώνα. Αποφεύγουμε έτσι τη χρήση ηλεκτρικού καλοριφέρ ή σόμπας. Αν τοποθετήσουμε διπλά τζάμια εξοικονομούμε 10% στο λογαριασμό της θέρμανσης. Αν επιπλέον αυτά έχουν θερμοδιακοπή χαμηλής εκπομπής, η εξοικονόμηση φτάνει το 20%-30%.
• Αξιοποιούμε την ηλιακή ενέργεια για να θερμάνουμε το κτίριο μας. Τις ηλιόλουστες χειμωνιάτικες μέρες αφήνουμε τον ήλιο να μπαίνει μέσα από τα νότια παράθυρα. Αν έχουμε αυτόνομη θέρμανση, δεν ρυθμίζουμε το θερμοστάτη πάνω από τους 20^oC. Για κάθε επιπλέον βαθμό σπαταλάμε μέχρι και 7% περισσότερη ενέργεια. Δεν καλύπτουμε τα θερμαντικά σώματα με οποιοδήποτε τρόπο, γιατί μειώνεται σημαντικά η απόδοση τους.
• Πριν αποφασίσουμε να αγοράσουμε κλιματιστικό, εξετάζουμε τους εναλλακτικούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να έχουμε δροσιά. Τα κλιματιστικά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και μάλιστα στις ώρες αιχμής Επί πλέον ρυπαίνουν αλλά και θερμαίνουν το περιβάλλον. Για το λόγο αυτό το καλοκαίρι βάζουμε ανεμιστήρα για να δροσιστούμε και αποφεύγουμε τη χρήση κλιματιστικού. Μέσα σε 30 μόνο μέρες εξοικονομούμε περίπου 60 € και μειώνουμε τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 600-700 κιλά. Σκιάζουμε  όλα μας τα παράθυρα. Φυτεύουμε δέντρα κατά προτίμηση φυλλοβόλα για να σκιάσουμε το κτίριο μας, αλλά και για να δημιουργήσετε καλύτερο ευνοϊκό ‘’μικροκλίμα’’, όπου αυτό είναι δυνατό.
• Αφήνουμε το φυσικό φως να περνάει από όσο το δυνατόν περισσότερες πλευρές των χώρων. Έτσι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη επάρκεια καλύτερη κατανομή φωτισμού. Φροντίζουμε να μη μένουν αναμμένα τα φώτα σε δωμάτια, όταν δεν είναι απαραίτητο. Αλλάζουμε τις λάμπες πυρακτώσεως στο χώρο μας με λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας.
  • Προτιμάμε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα αντί ηλεκτρικό για τη θέρμανση του νερού (ο ηλιακός θερμοσίφωνας μπορεί να καλύψει κατά 70% τις ετήσιες ανάγκες σε ζεστό νερό με αντίστοιχη μείωση στη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος).
  • Το ψυγείο καταναλώνει αρκετή ενέργεια γιατί λειτουργεί όλο το 24ωρο. Η ενεργειακή ετικέτα που διαθέτουν όλες οι σύγχρονες ηλεκτρικές συσκευές μας δίνει πληροφορίες για την ενεργειακή απόδοση του. Επιλέγουμε μια συσκευή με χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση.
  • Επιλέγουμε πλυντήριο ρούχων και πιάτων με μικρή κατανάλωση νερού και ρεύματος. Χαμηλώνουμε τη θερμοκρασία πλύσης στο πλυντήριο και πλένουμε μόνο όταν ο κάδος είναι γεμάτος.
  • Πριν αγοράσουμε μια συσκευή ενημερωνόμαστε για τη κατανάλωση της σε ρεύμα, δεδομένου ότι υπάρχουν διαφορές από συσκευή σε συσκευή (ακόμη και στη λειτουργία αναμονής).
  • Κλείνουμε την τηλεόραση, τον υπολογιστή και το στερεοφωνικό από το διακόπτη της συσκευής και όχι από το τηλεκοντρόλ, γιατί έτσι οι συσκευές μένουν σε λειτουργία αναμονής (stand-by) και συνεχίζουν να καταναλώνουν ρεύμα.
  • Δεν “ξεχνάμε” τους φορτιστές στην πρίζα όταν δεν τους χρησιμοποιούμε.
  • Μαγειρεύουμε έξυπνα, σε σκεύη που εφαρμόζουν στις εστίες με το καπάκι κλειστό. Δέκα λεπτά πριν ετοιμαστεί το φαγητό κλείνουμε το μάτι. Δεν ανοίγουμε άσκοπα την πόρτα του φούρνου. Αν η βάση του σκεύους είναι 1-2 εκατοστά μικρότερη από την εστία, σπαταλάμε 20 – 30% περισσότερη ενέργεια. Κάθε φορά που ανοίγουμε την πόρτα του φούρνου, χάνεται το 20% της θερμότητας.
  • Τοποθετούμε στην ταράτσα μας ένα φωτοβολταϊκό σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (1kW, δηλαδή περίπου 10-15 τετραγωνικά μέτρα).
  • Περπατάμε, παίρνουμε το ποδήλατο και τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Χρησιμοποιούμε τις σκάλες. Όχι το ασανσέρ.
  • Επιλέγουμε ντόπια προϊόντα που δεν έρχονται από μακριά και έχουν ελάχιστη συσκευασία.
  • Συμμετέχουμε ενεργά στην ανακύκλωση.

Αναμφίβολα τέτοια μέτρα είναι γεγονός ότι ανεξάρτητα των οικονομικών κερδών, επιφέρουν και πολύ μικρότερη ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η ανακύκλωση είναι η επανεπεξεργασία ήδη επεξεργασμένων υλικών, ιδιαίτερα απορριμμάτων, για τη δημιουργία νέων προϊόντων. Η ανακύκλωση μειώνει την κατανάλωση πρώτων υλών και την χρήση ενέργειας και ως εκ τούτου τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Αποτελεί μια βασική έννοια της σύγχρονης διαχείρισης των αποβλήτων.

Τα ανακυκλώσιμα υλικά, μπορούν να προέλθουν από πολλές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των σπιτιών, των δημόσιων υπηρεσιών και των βιομηχανιών και περιλαμβάνουν το γυαλί, το χαρτί, το αλουμίνιο και άλλα μέταλλα όπως ο χαλκός και ο σίδηρος, την άσφαλτο, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα πλαστικά. Επίσης οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές είναι ανακυκλώσιμες όχι μόνον γιατί επιβαρύνουν το περιβάλλον αλλά και γιατί βλάπτουν την υγεία μας. Τέλος τα βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα, όπως τα υπολείμματα τροφίμων ή τα απόβλητα κήπων και καλλιεργειών, είναι επίσης ανακυκλώσιμα με τη βοήθεια μικροοργανισμών μέσω της κομποστοποίησης ή της αναερόβιας χώνευσης.

Τα πλεονεκτήματα της ανακύκλωσης είναι τα εξής:

• Εξοικονόμηση των φυσικών  πόρων. Η τεχνολογική εξέλιξη  στις διαδικασίες ανακύκλωσης έχει βελτιώσει πολύ την ποιότητα των ανακυκλωμένων υλικών. Επίσης πρέπει να σημειώσουμε ότι έχει επεκταθεί η ποικιλία των δευτερογενών  αντικειμένων που μπορούν να παραχθούν από ανακυκλώσιμα υλικά. Αντί λοιπόν να υποβαθμίζουμε το φυσικό περιβάλλον με την συνεχή εξαγωγή των πρώτων υλών, μπορούμε να μειώσουμε την συγκεκριμένη επίδραση μετατρέποντας  μερικά από τα απόβλητα σε Α ύλη.
• Εξοικονόμηση ενέργειας. Το ανακυκλωμένο αλουμίνιο παραδείγματος χάριν απαιτεί μόνο το 5% της ενέργειας που χρειάζεται από την αρχική παραγωγή του. Έτσι ανακυκλώνοντας ένα κουτάκι αλουμινίου μπορούμε  να εξοικονομήσουμε αρκετή ηλεκτρική ενέργεια για να λειτουργήσει  μια τηλεόραση για τρεις ώρες, ενώ από την ανακύκλωση του γυαλιού εξοικονομούμε 90,2% ενέργεια και από την ανακύκλωση του πλαστικού εξοικονομούμε 98,7% ενέργεια. Επιπλέον για κάθε τόνο χαρτιού που ανακυκλώνουμε, σώζουμε 17 δέντρα, 32.000 λίτρα νερού, δύο βαρέλια πετρελαίου και 4.100 κιλοβατώρες ηλεκτρικού ρεύματος ικανού να καλύψει τις ανάγκες ενός σπιτιού για πέντε μήνες. Σημαντική είναι και η εξοικονόμηση αερίων του θερμοκηπίου (πάνω από 74%), καθώς και η μείωση του όγκου των απορριμμάτων.  Ένας τόνος από υψηλής ποιότητας ανακυκλωμένο χαρτί μπορεί να αντικαταστήσει τρεις τόνους ξύλο για χαρτί.

Κάθε χρόνο στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται περίπου 1 δισ. αλουμινένια κουτάκια για αναψυκτικά και ποτά όπου για την παραγωγή τους χρειάζονται 17.142 τόνοι αλουμίνιο ή 68.600 τόνοι βωξίτη και 257.142.000 κιλοβατώρες ενέργειας. Για την κατασκευή ενός αλουμινένιου κουτιού καταναλώνεται τόση ηλεκτρική ενέργεια όση για να:

ακούσουμε ραδιόφωνο για 4 ώρες.

δούμε τηλεόραση για 3 ώρες.

ανάψουμε μία λάμπα 60W για 5 ώρες.

λειτουργήσει ένα ψυγείο για 3 ώρες.

Αν τα κουτάκια καταλήξουν στα σκουπίδια αυξάνουμε τον όγκο σκουπιδιών, σπαταλάμε φυσικούς πόρους και ενέργεια και συμβάλλουμε στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Τα χρησιμοποιημένα αλουμινένια κουτιά από αναψυκτικά, μπύρες κ.α. δεν είναι άχρηστα, και μάλιστα προσφέρουν και χρήματα σε όσους τα ανακυκλώνουν. Παράλληλα, με την ανακύκλωση του αλουμινίου, προστατεύουμε το περιβάλλον, εξοικονομούμε ενέργεια και περιορίζουμε τη σπατάλη πρώτων υλών. Η ανακύκλωση αλουμινίου σε σχέση με την παραγωγή του από την αρχή σημαίνει 95% λιγότερη κατανάλωση ενέργειας, 95% λιγότερη ατμοσφαιρική ρύπανση και 97% λιγότερη μόλυνση του νερού.