Αυτή είναι η Νίκαια που αγαπάμε !
Ένα θέατρο Σκιών στη Νίκαια!!
Ο ταλαντούχος Νικαιώτης καλλιτέχνης Μιχάλης Ζαχαρής ζωγράφος και αγιογράφος είναι ταυτόχρονα και σημαντικός καραγκιοζοπαίκτης.
Φτιάχνει μόνος του τις περίτεχνες φιγούρες του, συνοδεύει μουσικά τις παραστάσεις του και άλλα πολλά …
Διατηρεί ένα θέατρο σκιών στην οδό Γερβασίου Μητροπολίτου Γρεβενών 250 και δίνει συχνά παραστάσεις για μικρούς και μεγάλους…
Ο καραγκιοζοπαίκτης είναι κατά βάση μόνος του καθώς φτιάχνει το σενάριο, τη σκηνοθεσία, τα φώτα, το στήσιμο , φροντίζει για τη μουσική (παλαιότερα η μουσική ήταν ζωντανή και υπήρχαν μουσικοί στην σκηνή όπως βλέπουμε στη φωτογραφία από το αρχείο του Βάγγου Κορφιάτη)
Ο καραγκιόζης ήταν ο αγαπημένος ήρωας των προσφύγων γιατί είχαν βιώσει την εκμετάλλευση.
Όπως μας έλεγε ο Νικαιώτης μεγάλος καραγκιοζοπαίκτης Βάγγος Κορφιάτης που αρχικά έπαιζε στο Βαριετέ στον Άγιο Νικόλαο και αργότερα διατηρούσε θέατρο σκιών στην οδό Κονδύλη ακόμη και στην κατοχή το θέατρο γέμιζε!(μπορείτε να διαβάσετε τη συνέντευξη στην έντυπη έκδοση του περιοδικού μας με αριθμό τεύχους και στις σελίδες 30-31.
Ο καραγκιόζης είναι πολύ σημαντική πτυχή της πολιτισμικής μας κληρονομιάς γι αυτό θα πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει
Παράλληλα έχει μεγάλη παιδαγωγική σημασία στη διαμόρφωση μας ως κοινωνικά άτομα .
Η πόλη μας θα πρέπει να αποκτήσει ένα μόνιμο θέατρο σκιών που θα απευθύνεται όχι μόνο σε παιδιά , ούτε θα παραμένει ως μουσειακό είδος αλλά θα ασκεί σάτιρα και κριτική ….
( Με πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό από την σελίδα του Μιχάλη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης )
Βασιλειάδου Βαρβάρα- Α1
Η ιστορία του Θεάτρου Σκιών
Ο Καραγκιόζης είναι ο λαός που έχει καμπούρα και πάνω σ` αυτή ξεσπάνε όλα τα προβλήματα : η ανέχεια, η φτώχεια, η καταπίεση, οι αρρώστιες.
ΑΥΤΟΣ είναι ο λαός. Έτσι τον έμαθα εγώ σαν Χαρίδημος από τον πατέρα μου , τον αδελφό μου και έτσι τον δίνω.
Ο Καραγκιόζης δεν πωλείται , δεν είναι ούτε μόδα, ούτε σούπερ μάρκετ..
Δεν μπορείς να το φτιάξεις σύμφωνα με τους νόμους της αγοράς..
Ο Καραγκιόζης δεν παίζεται στην τηλεόραση, παίζεται σε αυλές με βασιλικό και αγιόκλημα… Χαρίδημος
Ο ελληνικός Καραγκιόζης έχει καμπούρα αφού ο λαός σηκώνει όλα τα βάρη , είναι ξυπόλυτος , με μπαλώματα, αλλήθωρος γιατί τον κρατούν σε άγνοια ενώ για να επιβιώσει αναγκάζεται να είναι καπάτσος, ατσίδας, παμπόνηρος ….
Η ιστορία του Θεάτρου Σκιών χάνεται στα βάθη των αιώνων.
Οι ερευνητές του πιθανολογούν πως αναπτύχθηκε ως τέχνη το 11 με 12ο αι. μ.Χ. στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Στις χώρες αυτές η σκιά είχε θρησκευτική σημασία καθώς ήταν στενά συνδεδεμένη με το βασίλειο των νεκρών. Έτσι, οι πρώτες φιγούρες φτιάχτηκαν ως μια προσπάθεια των ανθρώπων να επικοινωνήσουν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα που δε βρίσκονταν πια στη ζωή.
Ήταν κατασκευασμένες από δέρμα και παρίσταναν μορφές με μεγάλα χέρια, παραμορφωμένο πρόσωπο και μυτερή μύτη σα ράμφος για να συμβολίζουν τις ψυχές των ανθρώπων, αλλά και θεούς, δαίμονες, ήρωες, πολεμιστές, πρίγκιπες και χωριάτες. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως οι περισσότεροι θεατές παρακολουθούσαν την παράσταση από το πίσω μέρος του πανιού, δηλαδή εκεί που ο παρουσιαστής με τους βοηθούς του κινούσαν τις φιγούρες. Το θέατρο σκιών έφτασε στην Ελλάδα μετά την μικρασιατική καταστροφή και έγινε ευρέως διαδεδομένο με τον κεντρικό ήρωα πολλών παραστάσεων, τον Καραγκιόζη. Τις περισσότερες φορές το θέατρο σκιών αποκαλείται με το όνομα του πρωταγωνιστή. Παρά την προέλευση του από τους πρόσφυγες, ο καραγκιόζης συνδέθηκε και με το τουρκικό θέατρο σκιών.
Το όνομα του Καραγκιόζη προήλθε από την σύνθετη τουρκική λέξη Karagoz, με το πρώτο συνθετικό να είναι μαύρο, ενώ το δεύτερο μάτια. Συνεπώς, σημαίνει αυτός που έχει μαύρα μάτια.
Η γέννηση του λαϊκού μας ήρωα του ελληνικού θεάτρου σκιών , του αγαπημένου μας Καραγκιόζη , δεν είναι ακόμη χρονικά προσδιορισμένη.
Η πιο δημοφιλής άποψη θέλει να δημιουργήθηκε στην Προύσα.
Ο Χατζηαβάτης ήταν εργολάβος σπιτιών και είχε προσλάβει ένα συνεργείο με αρχιμάστορα τον Καραγκιόζη για να κτίσει ένα σπίτι του Πασά.
Το σπίτι καθυστερούσε και ο Πασάς απείλησε τον εργολάβο ότι θα τον θανατώσει.
Εκείνος τότε ομολόγησε ότι ο Καραγκιόζης έλεγε αστεία και καθυστερούσαν οι εργάτες
Ο πασάς φοβέρισε τον Καραγκιόζη, εκείνος συνέχισε και τελικά τον θανάτωσε.
Η πράξη αυτή εξόργισε το λαό που αντέδρασε και ο Πασάς αναγκάστηκε να φτιάξει ένα μνημείο και εκεί να τον θάψουν με τιμές.
Κάποτε που αρρώστησε ο πασάς ο Χατζηαβάτης έκοψε έναν χάρτινο καραγκιόζη, τον φώτισε και τον διασκέδαζε με τα ανέκδοτα του Καραγκιόζη.
Ο πασάς ευχαριστήθηκε ιδιαίτερα και έδωσε άδεια να δίνει παραστάσεις όπου ήθελε .
Την περίοδο της Τουρκοκρατίας έδιναν παραστάσεις τόσο οι Έλληνες όσο και οι Τούρκοι… Μάλιστα συχνά στους χώρους αυτούς συναντιόταν οι Φιλικοί μέσα στο σκοτάδι..
Στην Ελλάδα έρχεται περίπου το 1854 καθώς δεν ήταν δυνατό να κυριαρχήσει στην Τουρκία καθώς το περιεχόμενό του είναι η κοινωνικοπολιτική σάτιρα…
Θέατρο σκιών υπάρχει από την αρχαιότητα σε όλα τα κράτη της Ανατολής ως δημιούργημα των τσιγγάνων της Κίνας και της Ινδίας.
Ο κεντρικός ήρωας όλων των λαών είναι ένας φτωχός άνθρωπος..
Ο ελληνικός Καραγκιόζης έχει καμπούρα αφού ο λαός σηκώνει όλα τα βάρη , είναι ξυπόλυτος , με μπαλώματα, αλλήθωρος γιατί τον κρατούν σε άγνοια ενώ για να επιβιώσει αναγκάζεται να είναι καπάτσος, ατσίδας, παμπόνηρος ….
Ο Καραγκιόζης φέρεται να είναι άσχημος, ξυπόλυτος, και ντυμένος με ρούχα που θυμίζουν την παλιά φορεσιά ενός φτωχού στο Βυζάντιο.
Σαν χαρακτήρας είναι έξυπνος, πολυμήχανος, με τρομερή αίσθηση του χιούμορ όταν πειράζει τους άλλους, μα πολύ περισσότερη όταν αυτοσαρκάζεται. Έχει πάντα τη δική του γνώμη και δεν φοβάται να την πει ακόμα κι όταν έχει συνέπειες.
Μπορεί και υπερασπίζεται τον εαυτό του, δεν συμβιβάζεται ποτέ και βρίσκει πάντα τρόπους να τη γλυτώνει. Είναι μεγάλο πειραχτήρι και ενώ είναι αγράμματος μπορεί και κάνει όλες τις δουλείες.
Άλλες φιγούρες του θεάτρου σκιών είναι :
Ο Χατζηαβάτης ( ο τύπος του δουλοπρεπή κόλακα που συνεργάζεται με την εξουσία)
Ο Μπαρμπα- Γιώργης είναι ο θείος του ,ο αυθεντικός Έλληνας, δεν συμπαθεί τον καραγκιόζη για την πονηριά του , αλλά τον προστατεύει…
Ο Δερβέναγας ή Βεληγκέκας , τουρκαλβανός , απολίτιστος που αντιπροσωπεύει την εκτελεστική εξουσία.
Ο Σιορ Διονύσιος, ο ψευτοαριστοκράτης, φοβιτσιάρης
Ο Μορφονιός , ο μαμόθρεφτος, φοβιτσιάρης.
Ο Βεζύρης , ο πλούσιος Τούρκος αστός, αντιπροσωπεύει την κοινή συμβίωση Ελλήνων και Τούρκων και την καλοσύνη του απλού τουρκικού λαού.
Ο Πασάς, συνήθως ακούγεται μόνο η αυταρχική φωνή του. Είναι δίκαιος
Η Αγλαΐα είναι η γυναίκα του που συνεχώς παραπονιέται
Τα κολλητήρια , δηλαδή τα παιδιά του , πιστά αντίγραφά του.
Πατέρας του θεάτρου σκιών στην Ελλάδα θεωρείται ο Γιάννης Μπράχαλης.
Διάσημοι καραγκιοζοπαίκτες ήταν ο Μίμαρος, ο Γιάννης Μώρος, ο Μόλλας, ο Γιάννης Ιατρίδης , ο Χαρίδημος,ο Βάγγος, ο Ευγένιος Σπαθάρης και πολλοί άλλοι…
Η προσφυγική Νίκαια αγάπησε πολύ τον Καραγκιόζη και δίνονταν συχνά παραστάσεις από καραγκιοζοπαίκτες καθώς οι πρόσφυγες ήταν γλεντζέδες και έτσι ξεπερνούσαν τα προβλήματά τους…
Ο διάσημος καραγκιοζοπαίκτης της πόλης μας Βάγγος Κορφιάτης , έπαιζε στο «Βαριετέ» στην πλατεία του Αγίου Νικολάου (σημερινό μετρό) και το 1939 δημιούργησε θέατρο σκιών στην οδό Κονδύλη..
Το θέατρο γέμιζε ακόμη και την περίοδο της Κατοχής και η θεματολογία ήταν η Γενοβέφα, ο Ερωτόκριτος, ο Αγαπητικός της Βοσκοπούλας και πάντοτε βέβαια γίνονταν υπαινικτικά σχόλια για την εκάστοτε εξουσία
Παράλληλα υπήρχε ζωντανή μουσική με ορχήστρα !! Ο Βάγγος δίδαξε στο Harvad!
Πηγή : Ο Καραγκιόζης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο , Μπίρης Κώστας Η.
Βασιλειάδου Βαρβάρα – Α1
