Ως μαζοποίηση ορίζεται η εκούσια απάρνηση των προσωπικών στοιχείων του εαυτού, έχει ως αποτέλεσμα την στέρηση της προσωπικής βούλησης, με απώτερο σκοπό την γενικότερη αποδοχή του κοινωνικού συνόλου. Το άτομο φοράει ένα προσωπείο το οποίο πολλές φορές απέχει πολύ από τον χαρακτήρα του. Το φαινόμενο αυτό, λόγω της έξαρσής του στην εποχή μας, καθίσταται άκρως προβληματικό και για το άτομο και για την κοινωνία.

Είναι ανάγκη να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στην υπακοή στους κοινωνικούς κανόνες οι οποίοι στόχο έχουν την εύρυθμη συμβίωση των πολιτών και τη μαζοποίηση.

Γιατί οι κοινωνικοί κανόνες, οι οποίοι δεν αφορούν προσωπικά ζητήματα των πολιτών, απλά απαγορεύουν στον πολίτη να πράξει με τρόπο που πλήττει το κοινωνικό σύνολο. Αυτοί όμως δεν απαγορεύουν στον πολίτη, σε καμία περίπτωση, να λάβει αποφάσεις για τον εαυτό του εφόσον δεν επηρεάζουν τους γύρω του. Σε αντίθεση με αυτό έρχεται η μαζοποίηση, η οποία παρά το ότι γίνεται με τη συναίνεση του ατόμου, ωθεί ο περίγυρος, καθώς και οι φορείς αγωγής το άτομο να απωλέσει τα ιδιαίτερα στοιχεία του χαρακτήρα του, αλλά και της συμπεριφοράς του.

΄Ετσι, η ομογενοποίηση που επιβάλλεται στο άτομο πολύ συχνά εκλαμβάνεται εσφαλμένα ως κοινωνική σύμβαση, ένα επιπλέον σύνολο κοινωνικών κανόνων.

Εκφάνσεις της μαζοποίησης αποτελούν η ομοιομορφία στο ντύσιμο, η ευρεία κατανάλωση προϊόντων από συγκεκριμένες μάρκες, η ανάλωση του νεαρού ατόμου σε εγκληματικές δραστηριότητες, η κοινή αντιμετώπιση μιας μαζικής κρίσης, όπως και η διάδοση της νοοτροπίας της ήσσονος προσπάθειας.

Διερευνώντας τους παράγοντες που οδηγούν σε αυτή την κατάσταση καταλήγουμε εύλογα στο συμπέρασμα ότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προωθούν τη μαζική κουλτούρα, αναπαράγουν στερεότυπα και εθίζουν το κοινό σε αυτό το περιεχόμενο, το οποίο αδρανοποιεί τη σκέψη. Αυτό είναι βασικότατο αίτιο της μαζοποίησης, πρέπει όμως να αποδοθεί και η ανάλογη ευθύνη στο άτομο.

Ο άνθρωπος δέχεται αυτή τη διαφοροποίηση του εαυτού του λόγω του εσωτερικού του κενού, κάνει την παραδοχή δηλαδή ότι ακολουθώντας τα κοινωνικά πρότυπα θα νιώσει πιο πλήρης πιο ικανός.

Αυτή η πλήρωση του ατόμου επιτυγχάνεται και μέσω των προσωπικών του επιτευγμάτων. Όμως επειδή η προσαρμογή στη μαζική κουλτούρα παρουσιάζεται ως η εύκολη λύση, πολλοί την επιλέγουν.

Όσον αφορά τις συνέπειες, η μαζοποίηση νοθεύει τις ανθρώπινες σχέσεις, εφόσον οι άνθρωποι προσποιούνται πως είναι διαφορετικοί. Οι ψεύτικες αυτές σχέσεις, εντείνουν το συναισθηματικό κενό του ανθρώπου, διότι οι σχέσεις γίνονται επιφανειακές, οπότε το άτομο δεν μαθαίνει να χτίζει στενές σχέσεις

Η κριτική σκέψη του ανθρώπου αδρανοποιείται, άρα αυτός χειραγωγείται πιο εύκολα. Σε μεγαλύτερη κλίμακα, η πολυφωνία εξαλείφεται, η δημοκρατία καταλύεται και αυξάνεται η εγκληματικότητα.

Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς για τις συνέπειες της μαζοποίησης, εξίσου σημαντικό όμως είναι να αναδειχθούν οι τρόποι επίλυσης.

Ένα βήμα στην επίλυση του προβλήματος είναι η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης από το σχολείο. Το σχολείο οφείλει να μη δίνει απλά στείρα γνώση, αλλά να μαθαίνει στους νέους πώς να σκέφτονται.

Παράλληλα, καλό είναι να εθίζει το παιδί σε πνευματικές δραστηριότητες με σκοπό την ανάδειξη της αξίας της πνευματικότητας, την οποία το επιφανειακό κλίμα της εποχής υποτιμά.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης οφείλουν να προσέχουν τα ερεθίσματα που προσφέρουν στους πολίτες. Είναι ανάγκη να μην αναπαράγονται στερεότυπα και να αναβαθμιστεί το επίπεδο ψυχαγωγίας από νόθα σε γνήσια

Ταυτόχρονα να ενημερώνουν επαρκώς και πλήρως τους πολίτες για τα κοινωνικά προβλήματα ώστε να κινητοποιηθούν και να προβληματιστούν.

Το μαζοποιημένο άτομο γίνεται εγωιστικό αφού νοιάζεται πρωτίστως για τη δική του συναισθηματική πλήρωση. Με την ενασχόληση όμως με τα κοινωνικά προβλήματα το άτομο βγαίνει από τη <<σφαίρα>> του εαυτού του.

Οι κυβερνώντες θα έπρεπε να θεσπίζουν νομοθεσία σχετικά με παραβιάσεις της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Οι πολίτες από την πλευρά τους να καταγγέλλουν στις ανάλογες αρχές φαινόμενα που στερούν την πνευματική ελευθερία του ανθρώπου.

Είναι καίριας σημασίας να εξαλειφθούν φαινόμενα μαζοποίησης, για να μην αναβιωθούν οι μνήμες από τις πιο σκοτεινές στιγμές της ανθρωπότητας. Καθεστώτα όπως αυτό του ναζισμού δεν αποκλείεται να επανέλθουν αν δεν υπάρξει άμεση κινητοποίηση.

Η μαζοποίηση αποτελεί ένα από τα κύρια φαινόμενα κατάλυσης της δημοκρατίας και αυτό το καθιστά άκρως επικίνδυνο.

Στέλιος – Ηλίας Γιαννακουλόπουλος – Γ1