Στον σύγχρονο κόσμο, ο άνθρωπος καθημερινά καλείται να λάβει αποφάσεις που αφορούν την ηθική του στάση απέναντι σε πρόσωπα και καταστάσεις.
Μπορεί κάποιες από αυτές να είναι απλές και να μην χρειάζονται ιδιαίτερη σκέψη, άλλες φορές, όμως, τα ηθικά διλήμματα είναι πιο βαθιά και μας φέρνουν αντιμέτωπους με την ίδια μας τη συνείδηση. Ένα τέτοιο θέμα αγγίζει με πολύ έντονο τρόπο η ταινία Το Κύμα του Dennis Gansel.
Η υπόθεση της ταινίας περιστρέφεται γύρω από έναν καθηγητή λυκείου στη Γερμανία, ο οποίος, στο πλαίσιο ενός μαθήματος για τα πολιτικά συστήματα, ξεκινά ένα πείραμα με τους μαθητές του, με σκοπό να τους δείξει πώς λειτουργεί ο αυταρχισμός.
Ξεκινά έτσι ένα πείραμα μέσα στην τάξη, βάζοντας κανόνες, πειθαρχία, κοινή εμφάνιση και ένα όνομα για την ομάδα τους: «Το Κύμα». Αυτό που αρχικά φαίνεται ακίνδυνο και ίσως και διασκεδαστικό, αρχίζει σύντομα να ξεφεύγει.
Οι μαθητές παρασύρονται, αρχίζουν να φέρονται αυταρχικά, απορρίπτουν όσους δεν συμφωνούν και φτάνουν σε ακραίες πράξεις. Το πιο τρομακτικό στην ιστορία δεν είναι ότι ο καθηγητής έχασε τον έλεγχο, αλλά το πόσο εύκολα οι μαθητές παρέδωσαν την ελευθερία τους.
Μέσα από τη συμμετοχή τους στην ομάδα, ένιωσαν ότι ανήκουν κάπου, ότι έχουν δύναμη και σκοπό. Όμως, για να το πετύχουν αυτό, σταμάτησαν να σκέφτονται μόνοι τους. Υποτάχθηκαν στο «εμείς», χάνοντας το «εγώ».
Η ταινία μάς δείχνει ξεκάθαρα πως η σιωπή και η αδιαφορία μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνες με τη δράση. Πολλοί από τους μαθητές βλέπουν πως κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν αντιδρούν. Κάποιοι φοβούνται, κάποιοι απλώς δεν θέλουν να χάσουν την αποδοχή της ομάδας.
Η ελευθερία δεν είναι απλώς το να κάνουμε ό,τι θέλουμε.
Είναι και η ικανότητα να σκεφτόμαστε, να επιλέγουμε, και να φέρουμε την ευθύνη των πράξεων μας.
Όταν βλέπουμε την αδικία και την καταπίεση, οφείλουμε να αντιδράσουμε και αυτό είναι μια πράξη θάρρους.
Η ταινία δείχνει πως οι πιο επικίνδυνες μορφές εξουσίας γεννιούνται από την παθητικότητα, την αδιαφορία και την ανάγκη για ένταξη.
Οι μαθητές του «Κύματος» δεν ήταν κακοί άνθρωποι· ήταν απλώς έτοιμοι να παραδοθούν σε μια ιδέα που τους έδινε νόημα, αρκεί να μην χρειαστεί να σκεφτούν οι ίδιοι.
Τέλος το Κύμα λειτουργεί ως καθρέφτης της κοινωνίας μας.
Μας υπενθυμίζει ότι ο αγώνας για τη διατήρηση της ελευθερίας είναι συνεχής και απαιτεί εγρήγορση.
Κάθε επιλογή μας, ακόμα και η πιο μικρή, έχει αξία.
Και όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με ηθικά διλήμματα, πρέπει να θυμόμαστε πως η σιωπή δεν είναι ουδέτερη στάση· είναι, πολλές φορές, συμμετοχή.
Καρκατσούλης Παναγιώτης, Β4


