Η γαλλική γλώσσα έχει μουσική. Το θέατρο έχει σώμα, φωνή και συνεργασία. Τι γίνεται όταν αυτά τα δύο συναντιούνται μέσα στο σχολείο; Μιλήσαμε με την καθηγήτριά μας για το πώς γεννήθηκε η αγάπη της για τα Γαλλικά, πότε μπήκε το θέατρο στη ζωή της και γιατί πιστεύει ότι η σκηνή μπορεί να γίνει ένα από τα πιο δυνατά “εργαλεία” μάθησης.
Πώς ξεκίνησε η αγάπη σας για την γαλλική γλώσσα;
Από το άκουσμά της σε μικρή ηλικία. Θυμάμαι, από το δημοτικό ακόμα, όταν άκουγα κάποιο γαλλικό τραγούδι -και άκουγα αρκετά λόγω της αγάπης της μητέρας μου- μαγευόμουν τόσο με την προφορά που ξεκίνησα να μιμούμαι φωνητικά ο,τι συλλαβές έπιανα και να τις αναμεταδίδω ζαλίζοντας συχνά τους γύρω μου.
Πότε και πώς μπήκε το θέατρο στη ζωή σας;
Μάλλον την ίδια χρονική στιγμή που άρχισα να τραγουδάω -με κοινό τους γονείς μου- ό,τι γαλλικό τραγούδι άκουγα μιμούμενη τις φωνές των τραγουδιστών χωρίς να καταλαβαίνω λέξη! Μεγαλώνοντας λίγο περισσότερο -στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού- θυμάμαι τον εαυτό μου να κλειδαμπαρώνεται στο δωμάτιο -για μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων- και να παίζει τους διαφορετικούς “χαρακτήρες” που δημιουργούσα αυτοσχέδια με σενάρια της στιγμής. Μεταμφιεζόμουν κιόλας με ό,τι έβρισκα πρόχειρο: ένα μαντήλι, ένα φουστάνι της αδελφής μου, ένα ζευγάρι γάντια της μητέρας μου..
Ωστόσο, στα φοιτητικά μου χρόνια, άρχισε να παίρνει σχήμα αυτή η αγάπη μου για το Θέατρο: η τότε λέκτορας στο μάθημα της “Γαλλικής Λογοτεχνίας” και νυν Πρόεδρος του Κέντρου Σημειολογίας του Θεάτρου έσπειρε καινά δαιμόνια σε αρκετούς φοιτητές με αποτέλεσμα να δημιουργήσουμε μία θεατρική φοιτητική ομάδα που έδωσε και παράσταση στην “Ίριδα” με αποσπάσματα έργων του Μπωμαρσαί. Τα συγχαρητήρια που έλαβα από καθηγητές και συμφοιτητές για την “Ροζίνα” μου, μάλλον φούσκωσαν τα μυαλά μου…
Η πραγματική μου ωστόσο σχέση με το θέατρο προήλθε από την ανάγκη μου να διαβάζω στο πρωτότυπο τα θεατρικά κείμενα που προτιμούσα: Μπέκετ πρώτα απ” όλα, Ιονέσκο, Βιαν, Ζαρρύ, Μολιέρο, Ουγκώ… Αργότερα, στις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο Παρίσι και στην Τουλούζη, είχα την χαρά και την τύχη να παρακολουθήσω παραστάσεις σαν αυτές του “Ταρτούφου” και των “Εφήμερων” από το “Θέατρο του Ήλιου” της Μνουσκίν…
Η Γαλλική γλώσσα και το Θέατρο λοιπόν ήταν για μένα άρρηκτα συνδεδεμένα. Έχω μεταφράσει σύγχρονα γαλλικά θεατρικά έργα (Βιαν, Βιναβέρ, Βωτιέ, Κολτές), πεζή ποίηση (Ζαν-Φιλίπ Καρλό) και το δοκίμιο της περίφημης Σχολής Θεάτρου του Ζακ Λεκόκ “Το Ποιητικό Σώμα” όπου και παρακολούθησα για ένα εξάμηνο. Έχω επίσης διδάξει “Γαλλική Δραματολογία (από Αναγέννηση στον 20ο αιώνα)” στο Θεατρικό Τμήμα του Παν/μίου Πελοποννήσου.
Από πότε ασχολείστε με το θέατρο;
Επαγγελματικά από το 2000, στον Χορό του “Προμηθέα Δεσμώτη”, του Ν. Τσακίρογλου. Μετά ήρθε η στιγμή του Εθνικού Θεάτρου, όπου συμμετείχα στο 2ο Εργαστήριο ηθοποιών της νεοσύστατης τότε Πειραματικής Σκηνής κι έπειτα το ελεύθερο θέατρο. Οι ακαδημαϊκές σπουδές μου φαίνεται όμως, δεν είχαν σταματήσει. Το 2000 -παράλληλα με την διδασκαλία της Γαλλικής Γλώσσας στα σχολεία και το Θέατρο- δίνω κατατακτήριες στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ όπου συνέχισα και στο ΜΠΣ μέχρι το 2007. Μέσα από την εμβάθυνσή μου στο θέατρο, συνειδητοποίησα τότε αυτό που πραγματικά με εξέφραζε τελικά: την σκηνοθεσία. Και ειδικά την σκηνοθεσία σε χώρους μη θεατρικούς. Το 2003 σε συνεργασία με την Σχολή καλών Τεχνών και το Εργαστήρι του Γιάννη Ψυχοπαίδη δημιουργήσαμε κυριολεκτικά από το μηδέν έναν σκηνικό χώρο σε ένα παλιό εργοστάσιο στην Πειραιώς, ένα ορμητήριο τέχνης που το ονομάσαμε “ArtFactory” που στέγαζε την ανάγκη και τα οράματά μας για ένα θέατρο απαλλαγμένο από θεατρικές συμβάσεις, ανοιχτό σε πειραματισμό. Εκεί παρουσιάσαμε αρκετό Μπέκετ -ασφαλώς!- και το έργο “Τα μυστήρια ή Πού Είναι το Αστείο;” βασισμένο στην ζωή και το έργο του ντανταϊστή Μαρσέλ Ντυσάν. Ακολούθησαν κι άλλα μέχρι που χάσαμε την στέγη μας. Last but not least η παράσταση του έργου του Ζαρρύ “Υμπύ Τύραννος, μία Τραγική Φάρσα” στο θέατρο “Σταθμός” (2016). Παράλληλα, από το 2007 έως το 2009 αρθρογράφησα για την Επιθεώρηση “Highlights”, μία έκδοση για τις Τέχνες και τον Πολιτισμό και πραγματοποίησα, πάνω σε δική μου ιδέα, το πολιτιστικό πρόγραμμα “ArtLocus, Όλος ο Τόπος Μία Σκηνή” σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού (ΕΚΕΘΕΧ) και το ΥΠΠΑΙΘ.
Τί σας έκανε να μάθετε και να διδάσκετε την Γαλλική Γλώσσα;
Το τί με έκανε να μάθω την Γαλλική Γλώσσα νομίζω το έχω επισημάνει από την αρχή. Η αγάπη. Το να την διδάξω ήρθε σαν φυσικό επακόλουθο: μου αρέσει να διδάσκω και να διδάσκομαι. Μου αρέσει να “κάθομαι στο θρανίο” αλλά και να οδηγώ τους μαθητές στην εκμάθηση της γλώσσας και του πολιτισμού. Είχα το προνόμιο να φοιτήσω (Γυμνάσιο- Λύκειο) στην Ελληνογαλλική Σχολή “Saint Joseph” όπου η Γαλλική Γλώσσα ήταν το πρωτεύον μάθημα: τρίωρο -τουλάχιστον- καθημερινό σχολικό ωράριο με Γαλλική γλώσσα, Φωνητική, Πολιτισμό, Ιστορία, Γεωγραφία, “savoir vivre” και άλλα πολλά στα γαλλικά… Από την άλλη, δεν νομίζετε ότι ο δάσκαλος μέσα σε μία τάξη είναι ένα είδος performer; Εγώ το πιστεύω. Για να κρατήσεις αμείωτο το ενδιαφέρον των μαθητών και ζωντανή την διδασκαλία συχνά προστρέχεις σε τεχνικές του Θεάτρου…
Πιστεύετε ότι το Θέατρο βοηθά στην εκμάθηση της μιας ξένης γλώσσας; Και με ποιόν τρόπο;
Στην Διδακτική της ξένης γλώσσας, το Θέατρο είναι ένα σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης της προφορικής έκφρασης σε πραγματικά δεδομένα: εξασκείς ό,τι έχεις διαβάσει και μάθει στην διάρκεια του μαθήματος ή μιας θεματικής ενότητας. Στήνεις, για παράδειγμα μια σκηνή με συγκεκριμένη συνθήκη: στην αγορά, σε ένα κατάστημα ρούχων, σε ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο…. Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος -πέρα από το μαθησιακό- ανάπτυξης δεξιοτήτων χρήσιμων για την καθημερινή και αργότερα την επαγγελματική ζωή των μαθητών. Το θέατρο, από την άλλη, ενδυναμώνει την αυτοπεποίθηση, χάρη στην ευχαρίστηση του παιχνιδιού: δοκιμάσαμε να στήσουμε ένα θεατρικό “happening” με τους μαθητές της Α3 τάξης του σχολείου μας με τίτλο “Μία Παρέλαση Μεταμφιεσμένων Προσώπων” (με θεματική “παρουσιάζω τον εαυτό μου και τους άλλους”) στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος “Το Σχολείο Οργανισμός και Κοινότητα Μάθησης” που διεξάγεται από την Δ/νση Α/θμιας Ανατολικής Αττικής σε συνεργασία με το ΕΚΠΑ και τα αποτελέσματα ήταν πολύ ενθαρρυντικά: μαθητές που είχαν δυσκολία στην έκφραση αλλά και στην έκθεση του “εαυτού” παρουσίασαν στην γαλλική γλώσσα το πρόσωπο που είχαν επιλέξει μπροστά στους συμμαθητές του τμήματος και απέδειξαν ότι η γλώσσα δεν είναι εμπόδιο όταν θέλουμε να επικοινωνήσουμε. Μην ξεχνάμε ότι το μεγάλο πλεονέκτημα του Θεάτρου στην εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας δεν είναι μόνο τα γλωσσικά στοιχεία αλλά και τα παραγλωσσικά (χειρονομίες, έκφραση προσώπου, συναισθήματα..) που καμία άλλη τεχνική δεν προσφέρει με παρόμοιο τρόπο. Άρα το Θέατρο εκτός του ότι τονώνει την γλωσσική δημιουργικότητα, προάγει επίσης την ενεργητική ακοή: θα πρέπει να κάνεις διάλογο, να απαντήσεις σε συγκεκριμένες ερωτήσεις…. Και πάνω απ” όλα, να συνεργαστείς στα πλαίσια της ομάδας. Δεν μας πειράζει να κάνουμε λάθη, αρκεί να τολμήσουμε!!
Πόσο πιστεύετε ότι η Γαλλική Γλώσσα επηρεάζει την καθημερινή σας ζωή;
Η Γαλλική Γλώσσα στην καθημερινότητά μου είναι μια διαδικασία σύνδεσης της προσωπικής μου ταυτότητας με την επαγγελματική: διαμορφώνει τον τρόπο που σκέφτομαι και αλληλεπιδρώ. Θα έχετε παρατηρήσει τον καθημερινό γαλλικό χαιρετισμό της μέρας με όλους τους μαθητές αλλά και τους καθηγητές.. είναι όμορφο να ανταποκρίνονται όλοι αυθόρμητα..ακόμα και όσοι δεν γνωρίζουν την γλώσσα. Για μένα είναι πράξη κοινωνική πέραν της διαπολιτισμικής της επιρροής. Σκοπός άλλωστε της εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας δεν είναι μόνο η γραμματική και το συντακτικό. Στόχος είναι οι μαθητές να ανακαλύψουν και να οικειοποιηθούν -κατά το δυνατόν- την κουλτούρα και τον πολιτισμό της χώρας της οποίας την γλώσσα διδάσκονται. Η γλώσσα είναι το κλειδί του Πολιτισμού: εάν δεν υπήρχε, κανένας πολιτισμός δεν θα ήταν γνωστός.
Γιατί δημιουυργήσατε όμιλο Θεάτρου;
Κατ” αρχάς δεν δημιούργησα Όμιλο Θεατρικής Αγωγής, αλλά Θεατρικό Σύνολο. Παρόλο που η βιωματική εκπαιδευτική διαδικασία του Θεατρικού Συνόλου αξιοποιεί το θεατρικό παιχνίδι και τον αυτοσχεδιασμό, βασικά εργαλεία της Θεατρικής Αγωγής, με στόχο την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της ψυχοσυναισθηματικής έκφρασης, το Θεατρικό Σύνολο καλείται να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει ως Ομάδα με σκοπό την παράσταση. Πέραν, δηλαδή, της καλλιέργειας των βασικών δεξιοτήτων γλώσσας και σώματος, την ενίσχυση της ατομικής αλλά και συλλογικής έκφρασης, εδώ έχουμε να κάνουμε με την δυναμική ενός κοινού στόχου, μιας συνεργασίας – συνδημιουργίας διαρκείας πάνω σε ένα συγκεκριμένο κείμενο και με ρόλους διακριτούς. Δύσκολο εγχείρημα για μαθητές Α΄ Γυμνασίου διότι οι κοινωνικές δεξιότητες που απαιτούνται, προϋποθέτουν την αποδοχή της διαφορετικότητας, την τήρηση ομαδικών κανόνων, την ενσυναίσθηση, την μείωση των συγκρούσεων, τις διαπροσωπικές δεξιότητες, την αυτορρύθμιση… που σε αυτή την ηλικία αρχίζουν -επί το πλείστον- να ανιχνεύονται και να καλλιεργούνται. Αλλά αυτή είναι και η δημιουργική πρόκληση.
Το Θέατρο θα έπρεπε να ήταν μάθημα ενταγμένο στο πρωϊνό ωρολόγιο πρόγραμμα όλων των σχολικών βαθμίδων, όχι μόνο ως Όμιλος. Το Θέατρο στο σχολείο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την παιδαγωγική του ιδιότητα και φύση: λειτουργεί ως μέσο έκφρασης, γνώσης, επικοινωνίας και ενσυναίσθησης. Ενισχύει την ατομική έκφραση και συμβάλλει πολύ περισσότερο από την “καθέδρας” διδασκαλία στην καλλιέργεια των φυσικών, ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων των μαθητών.
Από αυτή τη συζήτηση κρατάμε κάτι πολύ απλό και πολύ δυνατό: η γλώσσα δεν είναι μόνο κανόνες και ασκήσεις—είναι φωνή, σώμα, σχέση. Και το θέατρο, μέσα στο σχολείο, μπορεί να γίνει ο χώρος όπου μαθαίνουμε να συνεργαζόμαστε, να ακούμε, να εκφραζόμαστε και—κυρίως—να τολμάμε.
Συνέντευξη: Ν. Στ & Μ. Β.
