Τα παιδιά είναι δικαιούχοι όλων των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και επιπλέον έχουν ιδιαίτερα δικαιώματα που απορρέουν από την ιδιαίτερη ευαλωτότητα και εξαρτημένη θέση τους στην κοινωνία. Η προάσπιση των δικαιωμάτων τους συνιστά βασική προτεραιότητα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989) αποτελεί το πιο ευρέως επικυρωμένο διεθνές νομικό κείμενο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθορίζοντας με σαφήνεια το πλαίσιο προστασίας και ενίσχυσης των δικαιωμάτων κάθε παιδιού. Η Σύμβαση αναγνωρίζει ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα στη ζωή, την επιβίωση, την ανάπτυξη, την εκπαίδευση, την προστασία από βία, εκμετάλλευση και παραμέληση, καθώς και δικαίωμα συμμετοχής στις αποφάσεις που το αφορούν, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του.
Ωστόσο, παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις, εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να στερούνται βασικών δικαιωμάτων. Πολλά υποφέρουν από φτώχεια, ένοπλες συγκρούσεις, διακρίσεις, υποσιτισμό, έλλειψη πρόσβασης στην εκπαίδευση και στην υγειονομική περίθαλψη. Τα παιδιά πρόσφυγες, τα παιδιά με αναπηρίες, τα κορίτσια, καθώς και τα παιδιά από μειονεκτούντα περιβάλλοντα αντιμετωπίζουν συστημικά εμπόδια στην πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων τους.
Ο ΟΗΕ εργάζεται για την καθολική εφαρμογή της Σύμβασης, σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών, τους νέους και τις ίδιες τις παιδικές κοινότητες. Η προσέγγιση του ΟΗΕ είναι ολιστική και περιλαμβάνει δράσεις για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας, την προστασία από την κακοποίηση, την ενίσχυση των εκπαιδευτικών ευκαιριών, και την καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων που πλήττουν τα παιδιά.
Η Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, που τιμάται κάθε χρόνο στις 20 Νοεμβρίου, υπογραμμίζει τη δέσμευση της διεθνούς κοινότητας για την προώθηση των παιδικών δικαιωμάτων. Αποτελεί ταυτόχρονα έναυσμα για δράση και υπενθύμιση ότι η ευημερία των παιδιών συνιστά θεμέλιο για έναν πιο δίκαιο και βιώσιμο κόσμο.
Ήξερες ότι…
- Ακόμα και σήμερα, 1 δισεκατομμύριο παιδιά βιώνουν κάθε χρόνο κάποια μορφή συναισθηματικής, σωματικής ή σεξουαλικής βίας και ένα παιδί πεθαίνει εξαιτίας της βίας κάθε επτά λεπτά;
- 1 στα 4 παιδιά κάτω των 5 ετών δεν καταγράφεται επίσημα μετά τη γέννησή του, στερώντας του την πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα;
- Τα παιδιά είναι υπερβολικά εκτεθειμένα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με εκατομμύρια να ζουν σε περιοχές υψηλού περιβαλλοντικού κινδύνου;
- Περίπου 160 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται παγκοσμίως – αριθμός που αυξήθηκε για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια;
- Ο ΟΗΕ προωθεί την ενεργή συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις που τα αφορούν, αναγνωρίζοντάς τα ως φορείς αλλαγής και όχι μόνο ως αποδέκτες βοήθειας;
