Όλοι γνωρίζουμε ότι η τροφή επηρεάζει την υγεία μας. Μας δίνει ενέργεια, βοηθά το σώμα μας να μεγαλώνει σωστά και συμβάλλει στην καλή λειτουργία του οργανισμού μας. Όμως, έχετε σκεφτεί ποτέ ότι η τροφή επηρεάζει και την υγεία του πλανήτη; Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, περίπου το 1/3 των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) που συμβάλλουν στην κλιματική κρίση σχετίζονται με την τροφή: με την παραγωγή ζωοτροφών, την καλλιέργεια τροφίμων, την επεξεργασία τους αλλά και τη μεταφορά τους σε μεγάλες αποστάσεις (τα λεγόμενα τροφοχιλιόμετρα).
Η παραγωγή τροφής επηρεάζει επίσης σημαντικά τους φυσικούς πόρους του πλανήτη. Πρώτα απ’ όλα επηρεάζεται η χρήση της γης. Για να αυξηθούν οι γεωργικές εκτάσεις, συχνά γίνεται αποψίλωση δασών, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι περιοχές, όπου μπορούν να ζουν άγρια ζώα και φυτά. Μάλιστα, μεγάλο μέρος των γεωργικών εκτάσεων χρησιμοποιείται για την κτηνοτροφία, είτε ως βοσκοτόπια είτε για την παραγωγή ζωοτροφών. Επιπλέον, οι εντατικές καλλιέργειες μπορούν να εξαντλήσουν το έδαφος — και χωρίς υγιές έδαφος δεν μπορεί να παραχθεί τροφή. Η γεωργία συνδέεται επίσης με την υπερκατανάλωση νερού και συχνά με τη ρύπανσή του. Για παράδειγμα, για να παραχθεί μία φραντζόλα ψωμί χρειάζονται περίπου 1000 λίτρα νερού! Παράλληλα, η παραγωγή τροφής θεωρείται ο μεγαλύτερος παράγοντας που σχετίζεται με την απώλεια της βιοποικιλότητας, δηλαδή της ποικιλίας φυτών και ζώων που υπάρχουν στον πλανήτη.
Η διατροφή φυτικής προέλευσης: ένα σημαντικό κλειδί.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η διατροφή φυτικής προέλευσης μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη λύση πολλών από αυτά τα προβλήματα. Συγκεκριμένα μπορεί:
να μειώσει τουλάχιστον 30% τις εκπομπές CO₂ που οφείλονται στην παραγωγή τροφής,
να μειώσει την απώλεια βιοποικιλότητας έως 46%
να μειώσει τουλάχιστον 41% τη χρήση γεωργικών εκτάσεων
να συμβάλει στη μείωση των πρόωρων θανάτων τουλάχιστον κατά 20%
να μειώσει την υπερκατανάλωση και τη ρύπανση του νερού.
Με άλλα λόγια, η επιλογή περισσότερων φυτικών τροφίμων μπορεί να βοηθήσει τόσο την υγεία μας όσο και την υγεία του πλανήτη.
Τι μπορούμε να κάνουμε για την υγεία μας και για την υγεία του πλανήτη;
Μερικές απλές επιλογές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά:
Να επιλέγουμε βιώσιμα τρόφιμα, με τις ελάχιστες επιπτώσεις στη φύση.
Να προτιμάμε τοπικά καλλιεργούμενα και εποχικά προϊόντα (με λίγα ή καθόλου τροφοχιλιόμετρα).
Να επιλέγουμε περισσότερη φυτική τροφή (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά και όσπρια) και λιγότερη ζωική.
Να προτιμάμε θαλασσινά που προέρχονται από βιώσιμες πηγές αλιείας.
Να μειώνουμε την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων.
Επίσης, είναι σημαντικό να επιλέγουμε ισορροπία και ποικιλία στη διατροφή μας. Το σώμα μας χρειάζεται διαφορετικά θρεπτικά συστατικά, ενώ και το περιβάλλον ωφελείται από την ποικιλία στις καλλιέργειες. Όταν καλλιεργούνται διαφορετικά είδη φυτών μαζί, τα εδάφη παραμένουν πιο υγιή, μειώνεται η ανάγκη για λιπάσματα και οι καλλιέργειες γίνονται πιο ανθεκτικές σε ασθένειες, παράσιτα ή ακραίες καιρικές συνθήκες. Μια ισορροπημένη διατροφή συνήθως περιλαμβάνει πολλά φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ενώ περιέχει λιγότερη ζάχαρη, έλαια, λίπη και κρέας.
Οι δράσεις μας στο σχολείο.
Με αφορμή όλα τα παραπάνω, στο σχολείο μας πραγματοποιήθηκαν διάφορες δράσεις με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των μαθητών για τη βιώσιμη διατροφή.
Δημιουργήσαμε ένα μάθημα με τίτλο «Βιώσιμη Διατροφή» στην πλατφόρμα E-Class, με σκοπό την ενημέρωση και τη διάχυση προβληματισμών και απόψεων για τη διατροφή σε όλους τους μαθητές του σχολείου μας.
Στην ίδια πλατφόρμα αναρτήσαμε και ένα ερωτηματολόγιο για τη διατροφή, το οποίο μας βοήθησε να διερευνήσουμε τις διατροφικές μας συνήθειες.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε παρουσίαση του θέματος από τις οργανώσεις WWF και «Μπορούμε», η οποία συνοδεύτηκε από προβληματισμούς και συζήτηση με τους μαθητές. Σε αρκετά τμήματα του σχολείου ακολούθησε ανάλυση και συζήτηση δεδομένων που συνδέουν την τροφή με το περιβάλλον, μέσα από συζήτηση στην ολομέλεια. Οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά δημιουργώντας αφίσες με μηνύματα για τη βιώσιμη διατροφή, οι οποίες αναρτήθηκαν σε χώρους του σχολείου, ενώ παράλληλα προτάθηκαν και ιδέες για βιώσιμα μενού. Και η δράση συνεχίζεται!
Οι δραστηριότητές μας θα συνεχιστούν με: μια γιορτή στο σχολείο, όπου θα ετοιμαστούν γεύματα φτιαγμένα από εμάς αλληλεπίδραση με την τοπική κοινωνία, ώστε να μοιραστούμε όσα μάθαμε.
Μέσα από αυτές τις δράσεις καταλαβαίνουμε ότι οι καθημερινές μας επιλογές μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Γιατί η υγεία μας και η υγεία του πλανήτη είναι άμεσα συνδεδεμένες!
