Η Εφηβεία στο «Μικροσκόπιο»
Η εφηβεία είναι μια περίοδος γεμάτη αλλαγές, αναζητήσεις και συχνά δυσκολίες, που κάνουν ακόμη πιο αναγκαία την ουσιαστική επικοινωνία με τους γονείς. Eίναι μια περίοδος γεμάτη ανατροπές, ερωτήματα και έντονα συναισθήματα. Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτό το ταξίδι, δύο μαθήτριες του Β2 συνομίλησαν με τους ειδικούς ψυχικής υγείας του σχολείου μας, οι οποίοι βοηθούν τους μαθητές μας να ρίξουν φως στις προκλήσεις αλλά και τις ομορφιές αυτής της ηλικίας.
Οι μαθήτριες, Ολιβέρι Φαίδρα και Μόρφη Φωτεινή, πήραν συνέντευξη από τους ειδικούς του σχολείου μας, την Ψυχολόγο Διονυσία Ντέρα Γεωργιοπούλου και τον Κοινωνικό Λειτουργό, Γρηγόρη Μάντζιο.
Γιατί η εφηβεία θεωρείται μια τόσο ιδιαίτερη και συχνά δύσκολη περίοδος;
Η εφηβεία είναι η γέφυρα ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ενηλικίωση. Είναι μια μεταβατική περίοδος όπου αλλάζουν τα πάντα: το σώμα, το σχολικό περιβάλλον, οι φιλίες και ο τρόπος που επεξεργαζόμαστε τα συναισθήματά μας. Είναι ενδιαφέρον ότι η εφηβεία δεν βιώνεται ίδια σε κάθε εποχή. Στο παρελθόν, τα παιδιά αναγκάζονταν να εργαστούν από πολύ νωρίς, στερούμενα αυτό το στάδιο. Σήμερα, αν και οι προκλήσεις είναι διαφορετικές, οι έφηβοι έχουν πλέον τον χρόνο να βιώσουν αυτές τις βιολογικές και κοινωνικές αλλαγές, αναζητώντας την ταυτότητά τους.
Είναι πολύ συχνό φαινόμενο οι έφηβοι να αλλάζουμε συνεχώς διάθεση. Είναι φυσιολογική αυτή η ψυχολογική μετάπτωση; Πότε θεωρείται ανησυχητική;
Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις είναι απόλυτα φυσιολογικές. Ο έφηβος καλείται να προσαρμοστεί σε καταιγιστικές αλλαγές. Ωστόσο, αν η αρνητική διάθεση επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, αν ο νέος απομονώνεται, σταματά να απολαμβάνει τις δραστηριότητές του και «κλείνεται στον εαυτό του», τότε είναι σημαντικό να ζητήσει βοήθεια. Το να μιλάμε σε γονείς, φίλους ή ανθρώπους που εμπιστευόμαστε είναι το πρώτο βήμα για να νιώσουμε καλύτερα.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε το άγχος των εξετάσεων και του σχολείου;
Ένα μικρό επίπεδο άγχους είναι δημιουργικό, καθώς μας κινητοποιεί. Όταν όμως γίνεται υπερβολικό, μας εξαντλεί. Στο σχολείο η πίεση είναι πολυεπίπεδη: μαθήματα, βαθμοί, αλλά και η ανάγκη του «ανήκειν» σε μια παρέα. Η λύση: Η συστηματική μελέτη κατά τη διάρκεια της χρονιάς χτίζει αυτοπεποίθηση. Η σωστή οπτική: Αν νιώθουμε απροετοίμαστοι, πρέπει να θυμόμαστε ότι οι εξετάσεις είναι απλώς μια δοκιμασία και όχι ο καθοριστικός παράγοντας της αξίας μας.
Ποιος είναι ο ρόλος της φιλίας στην εφηβεία;
Η φιλία είναι ο «πνεύμονας» του εφήβου. Είναι η φάση που το παιδί απομακρύνεται σταδιακά από τον στενό οικογενειακό κύκλο για να δημιουργήσει τη δική του ομάδα. Είναι ζωτικής σημασίας να επιλέγουμε φίλους που ταιριάζουν στον χαρακτήρα μας, που μας αποδέχονται και μας επιτρέπουν να παραμένουμε μοναδικοί. Η φιλία είναι ο χώρος όπου μοιραζόμαστε συναισθήματα και μαθαίνουμε την αποδοχή.
Πώς μπορούμε να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας χωρίς φόβο;
Ο φόβος και η ντροπή είναι πανανθρώπινα συναισθήματα. Για να τα ξεπεράσουμε, μπορούμε να ξεκινήσουμε με μικρά, σταθερά βήματα προσέγγισης προς τους άλλους, καλλιεργώντας θετική σκέψη. Αν νιώθουμε ότι η εσωστρέφεια μας εμποδίζει να λειτουργήσουμε, η στήριξη από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Πώς αντιμετωπίζουμε την απόρριψη;
Η απόρριψη πονάει, αλλά ταυτόχρονα είναι παράσημο τόλμης. Όποιος βιώνει την απόρριψη πρέπει να νιώθει υπερηφάνεια, γιατί είχε το θάρρος να εκφράσει την αλήθεια του. Δεν πρέπει να την εκλαμβάνουμε ως προσωπική αποτυχία, αλλά ως μια πολύτιμη εμπειρία που μας ωριμάζει.
Ποια είναι τα συχνότερα προβλήματα στο σχολικό περιβάλλον;
Οι έφηβοι αντιμετωπίζουν προβλήματα εξίσου σοβαρά με αυτά των ενηλίκων. Το άγχος της επίδοσης, οι συγκρούσεις στις διαπροσωπικές σχέσεις, τα οικογενειακά ζητήματα και, δυστυχώς, ο σχολικός εκφοβισμός (bullying) είναι τα κυριότερα θέματα που συναντάμε στα σχολεία σήμερα.
Πού πρέπει να απευθυνθεί ένας μαθητής που δυσκολεύεται;
Κανένας δεν πρέπει να είναι μόνος. Οι γονείς, οι καθηγητές με τους οποίους νιώθουμε άνετα, καθώς και οι ειδικοί (ψυχολόγοι/κοινωνικοί λειτουργοί) του σχολείου είναι εκεί για να ακούσουν. Επίσης, αν παρατηρήσουμε ότι ένας συμμαθητής μας δεν είναι καλά, έχουμε χρέος να ενημερώσουμε κάποιον υπεύθυνο.
Τι κάνουμε σε περίπτωση σχολικού εκφοβισμού;
Είτε είμαστε θύματα είτε μάρτυρες, η σιωπή δεν είναι λύση. Δεν φταίμε εμείς και δεν πρέπει να νιώθουμε ντροπή. Η ενημέρωση των καθηγητών και των ειδικών είναι ο μόνος τρόπος για να σταματήσει ο κύκλος της βίας.
Είναι απαραίτητη η συνεργασία σχολείου και οικογένειας;
Απολύτως! Το σχολείο και η οικογένεια δεν είναι απομονωμένοι θεσμοί. Η μεταξύ τους συνεργασία είναι το «κλειδί» για να δημιουργηθεί ένα ασφαλές δίχτυ προστασίας γύρω από τον μαθητή, εξασφαλίζοντας τη σωστή στήριξη τόσο του παιδιού όσο και των γονέων.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να περάσετε μέσω του περιοδικού μας στους εφήβους;
Ζήστε την εφηβεία σας με πάθος! Κάντε όνειρα για το μέλλον και προσπαθήστε να χτίσετε μια καλύτερη, πιο δίκαιη κοινωνία. Να θυμάστε πάντα: Είμαστε όλοι διαφορετικοί, αλλά είμαστε όλοι ίσοι και έχουμε την ίδια αξία!
Σας ευχαριστούμε θερμά όχι μόνο για τις απαντήσεις σας αλλά για όλη τη στήριξη, τις συμβουλές και στη συμπαράσταση που μας προσφέρετε σε κάθε περίπτωση!
(Ευχή μας είναι οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής κοινότητας σε καθημερινή βάση -και όχι για μία ημέρα της εβδομάδας!- για κάθε σχολείο, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, για κάθε έφηβο, που θα τους χρειαστεί…)
Μια ειλικρινής συζήτηση για το άγχος των εφήβων, τα συναισθήματα και τη στήριξη που χρειάζονται
Φωτογραφία: Freepik.com
Εφηβεία και Μελαγχολία!
Φωτογραφία: Freepiik.com
