Η 31 Μαΐου είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος. Θεσπίστηκε από τα κράτη μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας- ΠΟΥ το 1987, με στόχο να αναδειχθεί παγκοσμίως η επιδημία του καπνίσματος και οι εκατομμύρια θάνατοι και ασθένειες που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί. Το 1987, η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας υιοθέτησε το Ψήφισμα WHA40.38, ανακηρύσσοντας την 7η Απριλίου 1988 ως «παγκόσμια ημέρα χωρίς κάπνισμα». Το 1988, ακολούθησε το Ψήφισμα WHA42.19, με το οποίο καθιερώθηκε η 31η Μαΐου κάθε έτους ως Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος.
Η ημέρα αυτή λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και να μειώσει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Ας μην ξεχνάμε ότι το κάπνισμα συνδέεται με πολλές ασθένειες, όπως καρκίνος του πνεύμονα, καρδιαγγειακές παθήσεις, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Κάθε χρόνο, την ημέρα αυτή, δίνεται έμφαση σε ένα διαφορετικό θέμα, όπως η προστασία των νέων, οι τακτικές της καπνοβιομηχανίας ή οι περιβαλλοντικές συνέπειες του καπνού.
Ωστόσο, το κάπνισμα μπορεί να αποβεί θανατηφόρο και για τους μη καπνιστές. Η παθητική έκθεση στον καπνό έχει αποδεδειγμένα βλαβερές συνέπειες, προκαλώντας 1,2 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Σχεδόν τα μισά παιδιά σε όλο τον κόσμο αναπνέουν αέρα επιβαρυμένο από καπνό τσιγάρου, ενώ 65.000 παιδιά χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω ασθενειών που συνδέονται με την παθητική έκθεση. Το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές, δια βίου επιπλοκές στην υγεία των νεογνών.
Τα θερμαινόμενα καπνικά προϊόντα (HTPs) περιέχουν καπνό και εκθέτουν τους χρήστες σε τοξικές εκπομπές, πολλές από τις οποίες είναι καρκινογόνες και επιβλαβείς για την υγεία. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, δεν περιέχουν απαραίτητα καπνό και ενδέχεται να περιέχουν ή όχι νικοτίνη. Ωστόσο, είναι επιβλαβή και χωρίς αμφιβολία μη ασφαλή. Παρ’ όλα αυτά, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εξαχθούν σαφή συμπεράσματα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της χρήσης τους.
Περίπου 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως κάνουν χρήση προϊόντων καπνού, εκ των οποίων το 80% διαμένει σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και περισσότεροι από 8 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας του καπνίσματος. Το κάπνισμα συμβάλλει στη διαιώνιση της φτώχειας, καθώς εκτρέπει πόρους από βασικές ανάγκες, όπως η διατροφή και η στέγαση, προς την αγορά καπνικών προϊόντων, μια συνήθεια δύσκολα ελεγχόμενη λόγω του εθιστικού χαρακτήρα της νικοτίνης. Επιπλέον, προκαλεί πρόωρους θανάτους και αναπηρίες σε άτομα παραγωγικής ηλικίας, μειώνοντας το εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνοντας τις δαπάνες υγείας.
Πέραν των υγειονομικών επιπτώσεων, το συνολικό οικονομικό κόστος του καπνίσματος -συμπεριλαμβανομένων των δαπανών περίθαλψης και των απωλειών παραγωγικότητας- υπολογίζεται σε 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως, δηλαδή περίπου στο 1,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Σχεδόν το 40% του κόστους αυτού βαρύνει τις αναπτυσσόμενες χώρες, γεγονός που υπογραμμίζει τη δυσανάλογη επιβάρυνσή τους.
Ξανθή Παπαλώτου, Α2
Κατερίνα Μπέτσου, Α’2
