ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
Συνεργασία & χαλαρό περιβάλλον
Μια σημαίνουσα προσωπικότητα της εκπαίδευσης στη Φινλανδία, την οποία κι επί μακρόν υπηρετεί με διάφορες ιδιότητες ο Pasi Sahlerg, αναφέρει στα Φινλανδικά Μαθήματα από τις πρώτες σελίδες: «Σε αυτή την εποχή των άμεσων αποτελεσμάτων, η εκπαίδευση απαιτεί μια διαφορετική νοοτροπία. Η μεταρρύθμιση των σχολείων αποτελεί μια σύνθετη και αργή διαδικασία. Η επίσπευση αυτής της διαδικασίας σημαίνει την καταστροφή της».
Είναι χαρακτηριστικό, ότι σε αυτή τη χώρα του ευρωπαϊκού Βορρά επιμένουν να καλλιεργούν στο σχολείο τη συνεργασία, αντί για τον ανταγωνισμό, να συγκροτούν ένα χαλαρό περιβάλλον μάθησης, αντί να δίνουν προτεραιότητα στις εξετάσεις, να αδιαφορούν για κάθε είδους τυποποίηση, να μην αξιολογούν τους εκπαιδευτικούς ούτε να εξαρτούν τη χρηματοδότηση των σχολείων από τις επιδόσεις των μαθητών. Η εκπαίδευση θεωρείται, αυτονόητα, δημόσιο αγαθό. Το 97,5% των πόρων που διατίθενται για αυτήν είναι δημόσιοι. Ως αποτέλεσμα, η Φινλανδία παρέχει ίσες ευκαιρίες μόρφωσης κι αξιοποιεί με μεγάλη αποτελεσματικότητα τους σχετικούς πόρους.
Οι Φινλανδοί αρχίζουν το σχολείο στα επτά. Η εργασία πραγματοποιείται κυρίως στο σχολείο, αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στη μελέτη στο σπίτι και επομένως παίζουν περισσότερο. Αγχώνονται πολύ λιγότερο, καθώς δίνουν ελάχιστες εξετάσεις στις οποίες μικρή σημασία αποδίδεται. Μετέχουν ενεργητικά σε ένα ανοιχτό, διαδραστικό μαθησιακό περιβάλλον που δίνει έμφαση στη συνεργασία και τη δικαιοσύνη.
Το σχολείο τους είναι ένα όμορφο, «ζεστό» περιβάλλον που υποβάλλει την αίσθηση της οικειότητας. Επιπλέον, έχουν αναπτύξει μια κουλτούρα ανάγνωσης. Η Φινλανδία είναι γνωστή ότι έχει ένα από τα υψηλότερα αποτελέσματα γνώσης γραφής στον κόσμο. Μορφώνονται, με την ουσιαστική έννοια του όρου, ως άνθρωποι κι ως πολίτες, και αναπτύσσουν «χρήσιμες» δεξιότητες.
Ένας θεμελιώδης παράγοντας της φινλανδικής επιτυχίας είναι οι εκπαιδευτικοί. Σύμφωνα τουλάχιστον με τον Sahlberg, το σημαντικότερο, για μια κοινωνία που στ’ αλήθεια μπορεί να συλλάβει ένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο, δεν είναι η επιστημονική κατάρτιση των εκπαιδευτικών (που κι αυτή απαραίτητη συνθήκη είναι), αλλά «να εξασφαλίσουμε ότι η δουλειά τους στα σχολεία βασίζεται στην επαγγελματική αξιοπρέπεια και τον κοινωνικό σεβασμό ώστε να μπορούν να εκπληρώσουν το σκοπό να ακολουθήσουν τη διδασκαλία ως επάγγελμα ζωής». Σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες, για τους Φινλανδούς το επάγγελμα του δασκάλου είναι αυτό με το υψηλότερο κοινωνικό κύρος από κάθε άλλο! Για να γίνει κάποιος δάσκαλος θα πρέπει να φοιτήσει σε μια παιδαγωγική σχολή και κατόπιν οπωσδήποτε να κάνει ένα διετές μεταπτυχικό πρόγραμμα. Όντας δάσκαλος πια, δεν διδάσκει πολλές ώρες, αλλά αφιερώνει σημαντικό τμήμα του χρόνου του, από κοινού με τους συναδέλφους του, στο σχεδιασμό ή στην αποτίμηση του αναλυτικού προγράμματος και γενικότερα στο διαρκή αναστοχασμό κάθε πτυχής της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι Φινλανδοί δάσκαλοι έχουν μεγάλη αυτονομία στην τάξη και μπορούν να επιλέξουν τα βιβλία τους.
Επειδή η Φινλανδία έχει δύο επίσημες γλώσσες, από το νόμο κάθε μαθητής μπορεί να επιλέξει να παρακολουθήσει εκπαίδευση είτε στα φινλανδικά είτε στα σουηδικά. Παιδιά των οποίων η μητρική γλώσσα δεν είναι φινλανδική ή σουηδική, λαμβάνουν επιπλέον βοήθεια με μία από αυτές τις γλώσσες ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν το σχολείο.
Δεν υπάρχουν τυποποιημένες δοκιμές. Κατά τη διάρκεια του πλήρους σχολείου, οι σπουδαστές δεν λαμβάνουν καμία μορφή τυποποιημένων εξετάσεων, αλλά οι εκπαιδευτικοί αξιολογούν την πρόοδο των μαθητών και παρέχουν τις βαθμολογίες. Είναι κοινό ότι οι μαθητές έχουν τον ίδιο δάσκαλο για πολλά χρόνια, γεγονός που καθιστά δυνατό για τον δάσκαλο να γνωρίσει πραγματικά κάθε σπουδαστή και να παρακολουθήσει την προσωπική του πρόοδο.
Κατερίνα Μπραχάμαϊ, Α2
