Pablo Picasso, Ο Κλωντ σχεδιάζοντας, η Φρανσουάζ και η Παλόμα, 1954, Λάδι σε καμβά, Εθνικό Μουσείο Πικάσο, Παρίσι
Το προφίλ της Βοηθού Βρεφονηπιοκόμου
Αν κάτι διακρίνει το επάγγελμα της Β.Β. είναι η έντονη συναισθηματική διάσταση. Πράγματι, η Β.Β. επενδύει ψυχικά καθημερινά. Κρατάει ισορροπίες, δίνει αγάπη χωρίς να απαιτεί ανταπόδοση. Παραγκωνίζοντας τα προσωπικά της προβλήματα, αφοσιώνεται στα παιδιά φροντίζοντας να μην επηρεάζονται από τη δική της διάθεση. Παρ’ όλα αυτά, αντλεί ψυχική δύναμη από τη σχέση της με αυτά, από την αίσθηση ότι συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση υγιών ανθρώπων. Η επιλογή του επαγγέλματος της Β.Β. έχει λοιπόν μια βαθιά ανθρώπινη διάσταση. Είναι προσφορά ζωής, φροντίδας και συναισθηματικής ασφάλειας σε παιδιά που βρίσκονται στο πιο ευαίσθητο στάδιο ανάπτυξής τους ∙ παράλληλα, τα θετικά που αποκομίζει από αυτήν την προσφορά είναι ανεκτίμητα.
Ο κομβικός ρόλος της Β. Β. στη διαμόρφωση της παιδικής ψυχολογίας
Ο παιδικός σταθμός είναι ο χώρος στον οποίο το παιδί κάνει τα πρώτα βήματα προς την ανεξαρτησία, την κοινωνικοποίηση και τη συναισθηματική του ωρίμανση. Αποτελεί το πρώτο οργανωμένο κοινωνικό περιβάλλον έξω από το πλαίσιο της οικογένειάς του. Με την είσοδό του στον παιδικό σταθμό έχει ανάμεικτα συναισθήματα: η χαρά, η περιέργεια και ο ενθουσιασμός συνυπάρχουν με το άγχος του αποχωρισμού, την ανασφάλεια και τον φόβο για το άγνωστο. Αναζητά σταθερότητα, αποδοχή και συναισθηματική ασφάλεια. Μέσα από τη ρουτίνα, το παιχνίδι και τις σχέσεις με τους συνομηλίκους του, αρχίζει σταδιακά να αποκτά αυτοπεποίθηση και να γνωρίζει τα συναισθήματά του. Όταν νιώσει κατανόηση, μπορεί πλέον να αναπτύξει θετική εικόνα για τον εαυτό του και για τον κόσμο γύρω του. Η οικογένεια του παιδιού, από την πλευρά της, βιώνει εξίσου έντονα συναισθήματα: ανησυχεί για την προσαρμογή, έχει ενοχές για τον αποχωρισμό, αλλά και ανάγκη για εμπιστοσύνη ως προς το προσωπικό του σταθμού. Όλα αυτά είναι βέβαια φυσιολογικά και, όταν υπάρχει καλή συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια και τον παιδικό σταθμό, δημιουργείται ένα σταθερό πλαίσιο για το παιδί. Τα οφέλη αυτής της συνεργασίας είναι αμοιβαία. Το παιδί νιώθει ασφάλεια, ο γονέας ηρεμεί και η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται πιο ουσιαστική και αποτελεσματική. Στην καρδιά αυτής της πολύπλευρης διαδικασίας μέσα στον παιδικό σταθμό, βρίσκεται βέβαια η Β.Β.. Σε συνεργασία πάντα με το υπόλοιπο προσωπικό, δεν είναι απλά ένας φροντιστής, αλλά ο άνθρωπος που καλείται να κατανοήσει πρακτικά τις ανάγκες τού παιδιού και να νιώσει τα συναισθήματά του, να αναγνωρίσει τα μηνύματα πίσω από τη συμπεριφορά του και να λειτουργήσει ως ασφαλής βάση. Μέσα από τη γνώση της παιδικής ψυχολογίας, μπορεί να αντιληφθεί πότε ένα παιδί νιώθει φόβο, θυμό ή θλίψη, ακόμα κι αν δεν μπορεί να εκφραστεί λεκτικά. Με ενσυναίσθηση, υπομονή και σταθερότητα, βοηθά το παιδί να διαχειριστεί τα συναισθήματά του και να δημιουργήσει συναισθηματικούς δεσμούς. Παρέχει βοήθεια στην ολόπλευρη αγωγή με σεβασμό, σωστή οργάνωση και διαχείριση του χρόνου.
Απόψεις σχετικά με το επάγγελμα
Η Β.Β. συχνά αντιμετωπίζεται ως απλός «φροντιστής» και όχι ως επαγγελματίας παιδαγωγός με γνώσεις παιδικής ψυχολογίας και ανάπτυξης. Αυτή η εντύπωση οδηγεί σε δυσπιστία απέναντι στις παρατηρήσεις ή τις συμβουλές της ακόμη και στο άμεσο περιβάλλον του παιδιού. Όμως, η υγιής ανάπτυξη ενός παιδιού είναι έργο συλλογικό και όχι ατομικό. Η Β.Β. δεν ανταγωνίζεται, ούτε αντικαθιστά τον γονέα, αλλά λειτουργεί ως σύμμαχος, με σεβασμό και ευαισθησία. Όταν η συνεργασία είναι επιτυχής, το παιδί νιώθει προστατευμένο και οι συμβουλές αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για την οικογένεια.
Οι δεξιότητες της Β.Β. στο σύγχρονο ΕΠΑ.Λ.
Αν ο ρόλος της Β.Β. είναι καθοριστικός για την ανάπτυξη και την εξέλιξη ενός παιδιού, εύλογα αντιλαμβάνεται κανείς τη σημασία τής σωστής προετοιμασίας για αυτόν τον τόσο σημαντικό αλλά και δύσκολο συνάμα επαγγελματικό ρόλο. Η Β.Β., πράγματι, πρέπει να είναι παρούσα, σταθερή, υπομονετική, προσφιλής και διαθέσιμη για όλα τα παιδιά ταυτόχρονα. Πρέπει να απαλύνει το άγχος και τον φόβο τους, να ενισχύει τα συναισθήματά τους, να τους μεταδίδει αξίες και να συμβάλλει στην απόκτηση δεξιοτήτων. Να επινοεί λύσεις στα προβλήματά τους και να συμβάλλει στην ανεξαρτητοποίησή τους. Οφείλει επίσης να διακρίνει και να αξιολογεί σωστά τις συμπεριφορές τους: ένα ξέσπασμα θυμού, μια απόσυρση ή μια έντονη προσκόλληση δεν αποτελούν «αρνητική συμπεριφορά», αλλά τρόπους επικοινωνίας στους οποίους η Β.Β. πρέπει να ανταποκρίνεται με ευαισθησία και χωρίς τιμωρητική διάθεση, βοηθώντας έτσι το παιδί να αναγνωρίζει και να ρυθμίζει τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του. Πρόκειται λοιπόν για ένα σύνολο δεξιοτήτων οι οποίες καλλιεργούνται επαρκέστατα στο σύγχρονο Επαγγελματικό Λύκειο, πρωινό ή εσπερινό. Χάρη στις γνώσεις, την πλούσια εμπειρία και τη σωστή καθοδήγηση που παρέχονται από καταξιωμένους εκπαιδευτικούς, καθώς και στα οργανωμένα με σύγχρονο εξοπλισμό εργαστήρια, οι μαθητές προετοιμάζονται κατάλληλα ώστε να πετύχουν τους στόχους τους και να οδηγηθούν σε άμεση επαγγελματική αποκατάσταση.
Επαγγελματικές προοπτικές με το πτυχίο Β.Β. από το Ε.ΠΑΛ.
Με το πτυχίο του Ε.ΠΑΛ., μια Β.Β. μπορεί να εργαστεί και σε άλλους χώρους πέρα από τον παιδικό σταθμό, όπως σε βρεφοκομεία, μαιευτήρια, δομές, σχολεία ειδικής αγωγής, ως ειδικό βοηθητικό προσωπικό (Ε.Β.Π.), σε Κ.Δ.ΑΠ. (Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης). Επιπλέον, μπορεί να συμμετάσχει στις Πανελλήνιες Εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ανοίγοντας έτσι νέες προοπτικές. Επιπροσθέτως, μπορεί να συνεχίσει προαιρετικά με τη Μαθητεία, επιδοτούμενη εννεάμηνη πρακτική άσκηση σε παιδικούς σταθμούς. Επίσης, μπορεί να εργαστεί ως εκπαιδευτής ενηλίκων, να εξελιχθεί στην ιεραρχία μέσα στον παιδικό σταθμό, να ανοίξει δικό της παιδικό σταθμό ή κάποιο παρόμοιο κέντρο, ανάλογα με την εκπαιδευτική εξέλιξη. Πρόκειται λοιπόν για ένα επάγγελμα που μπορεί να διανοίξει νέους ορίζοντες σε άτομα που συνδυάζουν την αγωγή και τον πραγματισμό με ανθρωπιστικά ιδανικά και κοινωνική ευαισθησία.
Χαρά Τσιπουρά
Μαθήτρια Γ΄ Λυκείου
Ειδικότητα: Βοηθός Βρεφονηπιοκόμος
Τομέας Υγείας και Πρόνοιας
