Στις μέρες μας ένα θέμα το οποίο απασχολεί σε μεγάλο βαθμό τους γονείς και τους καθηγητές είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και πιο συγκεκριμένα οι κίνδυνοι που κρύβουν. Με την πάροδο του χρόνου τα προβλήματα διογκώνονται και απειλούν άτομα κάθε ηλικίας και ιδιαίτερα τους νέους.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε με την πιο βασική αόρατη απειλή, που είναι ο ψηφιακός εκφοβισμός. Πολλοί άνθρωποι, κυρίως μαθητές, τείνουν να προτιμούν τον εκφοβισμό μέσω του διαδικτύου, επειδή έχουν την επιλογή να “κρύβονται” πίσω από την οθόνη. Συχνά τα ονόματα και οι φωτογραφίες που χρησιμοποιούν είναι ψεύτικες και ένα θύμα εκφοβισμού δεν μπορεί να ανακαλύψει την αληθινή ταυτότητα του θύτη του. Συνεχίζουμε με την κλοπή προσωπικών στοιχείων. Πολλές από τις πληροφορίες, φωτογραφίες, ακόμα και προσωπικά στοιχεία που χρησιμοποιούμε μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τρίτους χωρίς άδεια. Ακολουθεί ο εθισμός και η υπερβολική χρήση των μέσων. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των νέων πάσχει από εξάρτηση και δεν μπορεί να την διαχειριστεί. Τα likes, τα σχόλια και οι συνεχείς ειδοποιήσεις γίνονται ένας πειρασμός ο οποίος μειώνει την παραγωγικότητα και επηρεάζει την ψυχική υγεία των εφήβων.
Ταυτόχρονα, ενισχύει την σύγκριση και την χαμηλή αυτοεκτίμηση -συνήθως- ανάμεσα σε μαθητές. Συγκρίνουν τον εαυτό τους με τα άτομα που ανεβάζουν «πειραγμένες» φωτογραφίες χρησιμοποιώντας φίλτρα, μακιγιάζ, και προσεγμένο φωτισμό χωρίς να καταλαβαίνουν ότι το άτομο στην φωτογραφία δεν είναι όπως φαίνεται. Έπειτα έχουμε τις online παγίδες και απάτες, οι οποίες αυξάνονται συνεχώς όσο εξελίσσεται η τεχνολογία. Πολλοί χρήστες, κυρίως ανήλικοι, παρασύρονται από ψεύτικος διαγωνισμούς, πλαστά προφίλ ή παραπλανητικά μηνύματα που υπόσχονται δώρα, χρήματα ή εύκολη φήμη. Έτσι, χωρίς να το καταλάβουν, δίνουν προσωπικά στοιχεία, όπως κωδικούς ή τραπεζικές πληροφορίες, με αποτέλεσμα να πέφτουν θύματα οικονομικής εκμετάλλευσης ή εκβιασμού. Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, όπου άγνωστοι προσποιούνται φίλους ή συνομηλίκους, με σκοπό να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των νέων και να τους εκμεταλλευτούν ψυχολογικά.
Ένας ακόμη σημαντικός κίνδυνος είναι η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Μέσα από βίντεο, εικόνες ή σχόλια, τα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί να έρθουν σε επαφή με βία, ρατσιστικά μηνύματα ή επικίνδυνες συμπεριφορές, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης και τις αξίες τους. Η συνεχής αυτή έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη ενσυναίσθησης και να αλλοιώσει την κρίση τους. Ωστόσο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι από μόνα τους αρνητικά. Το πρόβλημα εντοπίζεται στη λανθασμένη χρήση και στην έλλειψη ενημέρωσης. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η σωστή καθοδήγηση από γονείς και εκπαιδευτικούς, καθώς και η εκπαίδευση των νέων στην ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο. Η θέσπιση ορίων, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η κριτική σκέψη μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους κινδύνους.
Συμπερασματικά, οι ψηφιακοί κίνδυνοι αποτελούν μια σύγχρονη πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Με υπευθυνότητα, μέτρο και σωστή ενημέρωση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να μετατραπούν από απειλή σε ένα χρήσιμο εργαλείο επικοινωνίας και γνώσης.
(Ανδριάνα Ηλιοπούλου, Γ1)
